Decision - Vietnam (2012)

mục tiêu quốc gia.

thế Quyết định số 06/2009/QĐ-KTNN ngày 23/10/2009 của Tổng Kiểm toán Nhà nước ban hành Quy trình kiểm toán Chương trình mục tiêu quốc gia.

cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./. TỔNG KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC Đinh Tiến Dũng QUY TRÌNH KIỂM TOÁN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA (Ban hành kèm theo Quyết định số 02/2012/QĐ-KTNN ngày 04 tháng 4 năm 2012 của Tổng Kiểm toán Nhà nước) Chương I NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG

1. Quy trình này quy định trình tự, nội dung, thủ tục tiến hành các bước công

việc của cuộc kiểm toán Chương trình mục tiêu Quốc gia (CTMTQG), bao gồm các bước: a) Chuẩn bị kiểm toán; b) Thực hiện kiểm toán; c) Lập và gửi báo cáo kiểm toán; d) Kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán.

2. Quy trình này được áp dụng đối với các Đoàn kiểm toán nhà nước và các tổ

chức, cá nhân có liên quan trong quá trình kiểm toán các cuộc kiểm toán Chương trình mục tiêu quốc gia do Kiểm toán Nhà nước thực hiện.

toán khi thực hiện kiểm toán Chương trình mục tiêu Quốc gia Khi thực hiện kiểm toán CTMTQG, Đoàn kiểm toán, Kiểm toán viên, thành viên khác của đoàn kiểm toán phải tuân thủ các quy định tại Quy trình kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước ban hành kèm theo Quyết định số 04/2007/QĐ-KTNN ngày 02/8/2007 của Tổng Kiểm toán Nhà nước và các quy định tại Quy trình này.

Tùy theo đặc điểm, tính chất của từng cuộc kiểm toán có thể áp dụng một, hai hoặc cả ba loại hình kiểm toán là: Kiểm toán báo cáo tài chính; Kiểm toán tuân thủ; Kiểm toán hoạt động. Chương II CHUẨN BỊ KIỂM TOÁN Mục 1 KHẢO SÁT VÀ THU THẬP THÔNG TIN VỀ CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA ĐƯỢC KIỂM TOÁN

1. Những thông tin cần thu thập về Chương trình mục tiêu Quốc gia

a) Quyết định phê duyệt Chương trình... (nêu rõ số, ngày và cấp quyết định của văn bản)...; b) Mục tiêu của Chương trình; Đối tượng được hưởng lợi; c) Nội dung của Chương trình mục tiêu quốc gia; các dự án thuộc Chương trình; d) Thời gian thực hiện Chương trình; Phạm vi triển khai Chương trình; đ) Tổng mức đầu tư của Chương trình (nếu có); Tổng nguồn vốn đầu tư cho Chương trình (trong đó: ngân sách trung ương, ngân sách địa phương, viện trợ quốc tế, vốn do dân đóng góp, vốn tín dụng,...); e) Cơ chế quản lý tài chính chương trình: Lập và phân bổ kế hoạch vốn; cơ chế cấp phát, thanh toán vốn; quản lý chi tiêu (nêu rõ đối với từng loại: Chi sự nghiệp, chi đầu tư xây dựng cơ bản); quyết toán vốn (nêu nhiệm vụ của từng cấp: cơ quan Trung ương, địa phương). g) Số vốn đã phân bổ cho Chương trình, trong đó xác định rõ vốn đầu tư, vốn sự nghiệp (Kèm phụ biểu tổng hợp chi tiết cho từng tỉnh); h) Kết quả thực hiện mục tiêu của Chương trình theo tổng dự án thành phần và tổng thể toàn Chương trình; i) Tình hình thanh tra, kiểm tra, kiểm toán liên quan đến hoạt động thời kỳ sẽ kiểm toán, kết quả thực hiện các kết luận, kiến nghị thanh tra, kiểm tra, kiểm toán; k) Một số thuận lợi, khó khăn chủ yếu khi thực hiện Chương trình.

2. Thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ

a) Môi trường kiểm soát nội bộ: Cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của bộ máy quản lý Chương trình (Trung ương, địa phương) và cơ quan chủ trì thực hiện Chương trình (khái quát chức năng nhiệm vụ của từng bộ phận); hình thức quản lý thực hiện; chính sách, quy chế quản lý nội bộ của đơn vị về giám sát thực hiện, nghiệm thu, thanh quyết toán; tài chính - kế toán, nhân sự...; b) Hoạt động kiểm soát và các thủ tục kiểm soát: Việc thực hiện các quy chế quản lý trong các khâu lập và trình duyệt kế hoạch, giám sát thực hiện, nghiệm thu, thanh quyết toán; c) Công tác kế toán tại các đơn vị thực hiện Chương trình: Chính sách kế toán áp dụng; tổ chức bộ máy kế toán; tổ chức hạch toán kế toán: hệ thống chứng từ, tài khoản, sổ kế toán, báo cáo kế toán. (Nêu rõ tại cơ quan quản lý tổng hợp, chủ trì thực hiện và các đơn vị tham gia thực hiện chương trình). d) Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, các văn bản khác liên quan tới việc chuẩn bị, tổ chức, điều hành, quản lý, thực hiện Chương trình; đ) Kiểm toán, thanh tra và kiểm tra nội bộ: Tình hình kiểm toán, thanh tra và kiểm tra nội bộ.

1. Thông tin từ đơn vị quản lý và đơn vị thực hiện Chương trình

a) Thu thập tài liệu, hồ sơ liên quan đến Chương trình: Quyết định phê duyệt Chương trình, các Quyết định phê duyệt kế hoạch thực hiện của cấp có thẩm quyền: Trung ương, địa phương; Báo cáo quyết toán tài chính; Báo cáo tình hình thực hiện, tình hình thanh toán, tạm ứng, các báo cáo kế toán, thống kê theo quy định của Nhà nước; Quyết định về tổ chức bộ máy quản lý thực hiện Chương trình; Các văn bản hướng dẫn của các cơ quan có thẩm quyền liên quan đến việc tổ chức thực hiện Chương trình; Hiệp định vay vốn và những quy định, hướng dẫn của nhà tài trợ liên quan đến quản lý, sử dụng vốn vay (nếu có); Các văn bản trao đổi giữa các bên tham gia quản lý, thực hiện Chương trình; Các báo cáo thanh tra, kiểm tra, kiểm toán (nếu có); b) Các báo cáo bằng văn bản của đơn vị hoặc phỏng vấn trực tiếp cơ quan quản lý Chương trình theo các nội dung yêu cầu theo đề cương khảo sát về các nội dung cần thu thập tại Điều 4 Quy trình này.

2. Thông tin từ bên ngoài đơn vị thực hiện chương trình

a) Cơ quan cấp trên; b) Cơ quan cấp phát vốn; c) Cơ quan đã, đang tiến hành thanh tra, kiểm tra, kiểm toán; d) Các phương tiện thông tin đại chúng; đ) Các đơn vị khác (nếu có).

1. Đánh giá tài liệu của các lần kiểm toán trước.

2. Thu thập và đánh giá tài liệu từ các nguồn khác nhau.

3. Phỏng vấn, trao đổi trực tiếp.

4. Quan sát, thực nghiệm.

Mục 2 ĐÁNH GIÁ THÔNG TIN ĐÃ THU THẬP VÀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ CỦA ĐƠN VỊ ĐƯỢC KIỂM TOÁN

1. Tình hình, đặc điểm của Chương trình từ khi bắt đầu thực hiện đến thời

điểm kiểm toán: Việc chấp hành trình tự, thủ tục thực hiện Chương trình; những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện; đánh giá nguyên nhân khách quan, chủ quan của những khó khăn, thuận lợi có liên quan đến Chương trình...

2. Tình hình thanh, quyết toán vốn Chương trình.

3. Hiệu quả kinh tế, xã hội (đánh giá sơ bộ).

1. Việc đánh giá Hệ thống kiểm soát nội bộ để làm cơ sở xác định rủi ro kiểm

soát, trọng yếu kiểm toán.

2. Đánh giá kiểm soát nội bộ bao gồm các nội dung sau:

a) Đánh giá việc phân công, phân cấp chức năng và nhiệm vụ của các đơn vị quản lý, thực hiện: Có đảm bảo rõ ràng, hợp lý, thuận lợi cho quá trình thực hiện; b) Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến lĩnh vực hoạt động của đơn vị, như: Các biến động về kinh tế, chính sách, quy chế của đơn vị, sự thay đổi về nhân sự, mức độ phức tạp của công việc,...; c) Tính hiệu lực, hiệu quả và độ tin cậy của hệ thống kiểm soát nội bộ. Mục 3 XÁC ĐỊNH TRỌNG YẾU VÀ RỦI RO KIỂM TOÁN

1. Xác định trọng yếu kiểm toán làm cơ sở đánh giá các sai phạm hoặc thiếu

sót phát hiện được trong quá trình thực hiện kiểm toán.

2. Trọng yếu kiểm toán thường tập trung vào các vấn đề sau:

a) Xác định nhu cầu đầu tư, sự phù hợp về quy mô, phạm vi, đối tượng thụ hưởng từ Chương trình; b) Kết quả thực hiện các mục tiêu của Chương trình; c) Công tác quản lý, chỉ đạo thực hiên chương trình d) Các vấn đề gây tác động lớn tới chính sách xã hội, môi trường, nền kinh tế; đ) Các vấn đề dư luận đang quan tâm đến Chương trình; e) Các dự án thành phần của Chương trình có các nội dung đầu tư, hạng mục công trình, công trình có giá trị lớn; g) Việc chấp hành luật pháp, các quy định, chế độ trong việc quản lý thực hiện Chương trình; h) Các vấn đề khác (nếu có).

1. Rủi ro tiềm tàng

a) Dựa trên cơ sở nghiên cứu, phân tích và đánh giá các hoạt động chủ yếu; thu thập thông tin về các mối quan hệ của Chương trình mục tiêu để lượng hóa rủi ro tiềm tàng, làm cơ sở xác định quy mô mẫu kiểm toán, xác định phương pháp và thời gian khi lập kế hoạch kiểm toán; b) Những vấn đề chủ yếu tồn tại rủi ro tiềm tàng cao của Chương trình mục tiêu quốc gia gồm: Địa bàn thực hiện rộng do nhiều cơ quan, địa phương quản lý thực hiện; Chương trình thường có nhiều loại hình dự án, mức độ phức tạp cao...; Chương trình thường liên quan, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, chính sách của người dân, tác động lớn đến kinh tế, xã hội; Cơ chế, chính sách quản lý, điều hành chương trình đa dạng, phức tạp.

2. Rủi ro kiểm soát

a) Dựa trên cơ sở khảo sát đánh giá Hệ thống kiểm soát nội bộ đã đề cập ở Mục 2 của Chương này để xác định rủi ro kiểm soát; b) Những vấn đề tồn tại rủi ro kiểm soát ở mức độ cao trong trường hợp: Hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ không đầy đủ; Hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ không hiệu quả; Kiểm toán viên không được cung cấp đầy đủ cơ sở để đánh giá sự đầy đủ và hiệu quả của hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ; c) Trên cơ sở kết quả phân tích về hệ thống kiểm soát nội bộ và các thông tin về Chương trình mục tiêu quốc gia, đánh giá về rủi ro của mỗi vấn đề theo từng loại rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát và theo các mức: cao, trung bình, thấp.

3. Rủi ro phát hiện

Dựa vào kết quả đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát để dự kiến nội dung, phạm vi thử nghiệm để giảm mức độ rủi ro phát hiện và rủi ro kiểm toán xuống mức thấp. Mục 4 LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN CỦA ĐOÀN KIỂM TOÁN

Căn cứ vào các thông tin đã thu thập; phân tích về đối tượng, đơn vị được kiểm toán; đánh giá trọng yếu, rủi ro kiểm toán và nguồn lực hiện có để tiến hành lập kế hoạch kiểm toán của Đoàn kiểm toán. Kế hoạch kiểm toán của Đoàn kiểm toán bao gồm những nội dung chủ yếu quy định từ Điều 12 đến Điều 17 Quy trình này.

1. Trên cơ sở mục tiêu kiểm toán chung của toàn ngành và yêu cầu của từng

cuộc kiểm toán để xác định mục tiêu cụ thể.

2. Mục tiêu kiểm toán tổng quát đối với một Chương trình mục tiêu Quốc gia

gồm các nội dung chủ yếu sau: a) Đánh giá tính tuân thủ pháp luật; b) Xác định tính đúng đắn, trung thực của các tài liệu, số liệu kế toán và các báo cáo quyết toán kinh phí Chương trình tại các đơn vị được kiểm toán; c) Đánh giá công tác quản lý chỉ đạo điều hành của các đơn vị tham gia quản lý chương trình phát hiện những yếu kém, bất cập để kiến nghị với đơn vị chấn chỉnh công tác quản lý và biện pháp khắc phục; d) Đánh giá tình hình thực hiện nội dung, mục tiêu chương trình; đ) Đánh giá tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả trong quản lý, thực hiện Chương trình; e) Kiến nghị với đơn vị được kiểm toán khắc phục những sai phạm, yếu kém trong hoạt động quản lý, kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền xử lý các vi phạm, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện chính sách chế độ, quản lý kinh tế - kỹ thuật và quản lý tài chính kế toán.

1. Kiểm toán tình hình kinh phí và quyết toán kinh phí của Chương trình.

2. Kiểm toán tính tuân thủ chính sách, chế độ, pháp luật của Nhà nước.

3. Kiểm toán công tác quản lý, chỉ đạo thực hiện Chương trình.

4. Kiểm toán tình hình thực hiện nội dung, mục tiêu Chương trình.

5. Kiểm toán tính kinh tế, hiệu quả, hiệu lực của Chương trình.

1. Phạm vi kiểm toán

a) Thời kỳ được kiểm toán. b) Đơn vị được kiểm toán.

2. Giới hạn kiểm toán

Kế hoạch kiểm toán phải nêu ra những giới hạn kiểm toán và lý do không thực hiện.

3. Trong trường hợp các cuộc kiểm toán Chương trình MTQG thực hiện lồng

ghép với cuộc kiểm toán ngân sách các bộ ngành TW địa phương, cần xác định rõ nội dung, phạm vi và giới hạn kiểm toán.

quả của chương trình

1. Để đánh giá được tính kinh tế, hiệu quả, hiệu lực của một Chương trình mục

tiêu Quốc gia thì trước khi tiến hành kiểm toán cần phải thiết lập các tiêu chí để đánh giá cho phù hợp. Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, Đoàn kiểm toán căn cứ vào các thông tin đã thu thập, các nguồn thiết lập tiêu chí đáng tin cậy và xác đáng để xây dựng các tiêu chí cụ thể.

2. Yêu cầu của tiêu chí đánh giá

a) Phù hợp với mục tiêu kiểm toán cụ thể, hợp lý, khách quan và có căn cứ khoa học; b) Được lập trên cơ sở các thông tin và dữ liệu đáng tin cậy; c) Có tính khả thi.

2. Nguồn thông tin thiết lập tiêu chí

a) Các thông tin về CTMTQG đã thu thập được theo quy định tại Mục 1 Chương II Quy trình này); b) Các tiêu chuẩn, quy chuẩn được ban hành bởi các cơ quan có thẩm quyền, những công bố của các tổ chức chuyên ngành, các tiêu chuẩn có liên quan do các tổ chức quốc tế ban hành...; c) Chính sách của Nhà nước về quy hoạch, đầu tư, xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội; d) Luật và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; đ) Các tài liệu chuyên đề, các số liệu, tài liệu thống kê; e) Tham khảo ý kiến chuyên gia...;

3. Cách thiết lập tiêu chí cho kiểm toán hoạt động

Việc thiết lập tiêu chí cho kiểm toán hoạt động được xác định căn cứ vào từng chương trình cụ thể để xác lập phù hợp, ví dụ một số tiêu chí: a) Thời gian thực hiện; b) Đưa ra phương án với chi phí thấp nhất đạt được kết quả như mong muốn; c) Đưa ra phương án với chi phí không thay đổi nhưng đạt được kết quả cao nhất; d) Đưa ra giải pháp vật liệu sử dụng với chất lượng như yêu cầu nhưng giá cả thấp nhất; đ) Xác định các chi phí lãng phí không thật sự cần thiết: Khối lượng, chủng loại vật tư, thiết bị, biện pháp thi công; e) Phương án phù hợp với phong tục tập quán của người dân vùng dự án; g) Hiệu quả về xã hội: giải quyết công ăn việc làm, tăng thu nhập, tăng nộp thuế cho nhà nước, tăng lợi nhuận, ổn định đời sống, chỉ số NPV,...

Căn cứ vào các phương pháp kiểm toán chủ yếu được quy định tại mục 4 Chương III của “Quy trình kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước” để sử dụng thích hợp với từng nội dung kiểm toán. Trường hợp sử dụng các phương pháp kiểm toán đặc thù cần nêu rõ nội dung, phương pháp thực hiện, ví dụ nếu sử dụng phương pháp phỏng vấn cần thống nhất xây dựng các chỉ tiêu, nội dung phỏng vấn để đảm bảo tính nhất quán trong tiêu thức đánh giá.

Các quy định về thời hạn kiểm toán; bố trí nhân sự kiểm toán; kinh phí và các điều kiện vật chất cần thiết cho cuộc kiểm toán; Xét duyệt kế hoạch kiểm toán; phổ biến quyết định, kế hoạch và cập nhật kiến thức cho thành viên Đoàn kiểm toán; chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho Đoàn kiểm toán được thực hiện theo điểm 5.5, điểm 5.6, điểm 5.7, mục 6, mục 7 và mục 8 tại Quy trình kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước. Chương III THỰC HIỆN KIỂM TOÁN Mục 1 KIỂM TOÁN TÌNH HÌNH KINH PHÍ VÀ QUYẾT TOÁN KINH PHÍ

1. Luật Ngân sách nhà nước, Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu, Luật Kế toán và

các văn bản hướng dẫn thực hiện;

2. Quy chế quản lý và sử dụng nguồn vốn đặc thù, hiệp định vay vốn với tổ

chức cho vay vốn;

3. Các văn bản quy định cơ chế quản lý, điều hành chương trình; nội dung, đối

tượng được hưởng lợi từ chương trình,...;

4. Báo cáo tình hình sử kinh phí và quyết toán kinh phí Chương trình, hồ sơ,

tài liệu do đơn vị cung cấp và các tài liệu khác có liên quan.

1. Tại các cơ quan Trung ương: Kiểm toán tại cơ quan thường trực (chủ trì) và

các đơn vị liên quan. a) Đề nghị cơ quan thường trực chương trình và các cơ quan liên quan báo cáo các số liệu liên quan đến nguồn vốn Trung ương: Số dư kỳ trước chuyển sang; số bố trí phân bổ vốn trong kỳ; số vốn đã thanh toán, giải ngân, quyết toán; số dư được chuyển sang năm sau của các bộ, ngành Trung ương và các địa phương; b) Đối chiếu xác nhận đảm bảo khớp đúng về số liệu giữa cơ quan chủ trì thực hiện Chương trình và các đơn vị tham gia thực hiện Chương trình; c) Kiểm tra số ghi thu, ghi chi vốn viện trợ, số lãi tiền gửi tại các ngân hàng, số thuế thuộc vốn ODA được hoàn và các khoản kết dư khác phải nộp NSNN.

2. Tại các địa phương: Kiểm toán tại cơ quan thường trực (chủ trì) và các đơn

vị liên quan đến việc thực hiện chương trình trên địa bàn. a) Đề nghị Sở Kế hoạch và Đầu tư báo cáo số vốn được phân bổ cho chương trình, số vốn đã phân bổ cho các đơn vị tham gia thực hiện Chương trình tại địa phương; b) Đề nghị Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước, cơ quan thường trực quản lý Chương trình báo cáo các số liệu liên quan đến nguồn vốn Trung ương cấp, nguồn vốn NSĐP và các nguồn vốn khác bố trí cho Chương trình: Số còn dư kỳ trước chuyển sang; số vốn đã bố trí phân bổ; số vốn đã thanh toán (số thanh toán khối lượng hoàn thành và số tạm ứng chưa thu hồi); số vốn còn dư được chuyển sang năm sau; c) Đối chiếu số vốn Trung ương cấp bổ sung có mục tiêu cho địa phương để thực hiện Chương trình với số đã phân bổ để xem xét số vốn Trung ương cấp cho Chương trình đã được phân bổ hết cho các đơn vị tham gia thực hiện Chương trình hay chưa, nếu chưa phân bổ hết cho các đơn vị thực hiện Chương trình hoặc sử dụng cho các công việc khác phải để nghị giải trình bằng văn bản và xử lý theo quy định; d) Đối chiếu xác nhận số dư kỳ trước chuyển sang, số đã cấp, đã giải ngân, thanh toán, hạn mức hủy bỏ, số nộp trả, số đã quyết toán theo từng nguồn vốn (nguồn vốn Trung ương, nguồn vốn địa phương, nguồn khác), bảo đảm sự khớp đúng về số liệu giữa Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước, ngân hàng (trường hợp sử dụng vốn viện trợ thanh toán qua ngân hàng), cơ quan chủ trì thực hiện chương trình và các đơn vị tham gia thực hiện chương trình trong giai đoạn được kiểm toán; đ) Đối chiếu xác nhận với Sở Tài chính và Kho bạc Nhà nước, cơ quan trực tiếp sử dụng vốn Chương trình, các văn bản phê duyệt của cấp có thẩm quyền cho phép chuyển nguồn, các nội dung được phép chuyển nguồn theo quy định về số dư kinh phí cuối năm được chuyển năm sau, chi tiết theo từng nguồn vốn (Trung ương, địa phương, nguồn khác); xác định số vốn còn dư tại Sở Tài chính, Kho bạc, Ngân hàng và đơn vị trực tiếp sử dụng vốn Chương trình; e) Kiểm tra sự khớp đúng giữa số liệu báo cáo quyết toán của Sở Tài chính với số liệu báo cáo của Kho bạc nhà nước, của cơ quan thường trực quản lý chương trình mục tiêu của tỉnh; g) Trường hợp các chương trình giải ngân thông qua ngân hàng thương mại do nhà tài trợ chỉ định cần