Sự dung hợp giữa Phật giáo và tín ngưỡng bản địa qua khảo cứu tại chùa Khúc Thủy, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội

Tóm tắt

Khúc Thủy là làng cổ thuộc xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội, nằm dọc theo con sông Nhuệ - đường giao thông thuỷ quan trọng từ kinh thành Thăng Long xuôi phía nam về miền Sơn Nam. Trong quá trình hình thành và phát triển, dưới sự tác động của vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, điều kiện xã hội và con người, Khúc Thuỷ phát triển thành một làng quê trù phú với đặc trưng của một nền nông nghiệp lúa nước, bên cạnh nghề nông cấy trồng lúa nước còn có nghề thủ công, buôn bán... Người dân Khúc Thủy có đời sống tín ngưỡng phong phú, đa dạng với gần như có sự hiện diện đầy đủ các loại hình tín ngưỡng truyền thống của người Việt: thờ Thần, thờ Thành Hoàng Làng, thờ Mẫu, thờ cúng Tổ tiên… Với vị trí địa lý đặc trưng, Khúc Thủy có duyên đón nhận Phật giáo từ rất sớm: đến thời Lý, Phật giáo đã hiện diện và có những bước phát triển với sự hiện diện của hai ngôi chùa nơi đây. Chùa Khúc Thủy gắn liền với lịch sử Việt Nam nói chung, đặc biệt những dấu ấn quan trọng của thời Lý - Trần và lịch sử Phật giáo nói riêng. Phật giáo nơi đây đã dung hợp mạnh mẽ với các tín ngưỡng bản địa. Sự dung hợp biểu hiện trong lịch sử ngôi chùa, đối tượng thờ cúng, lễ hội, thực hành các nghi lễ tôn giáo, đem lại nhiều giá trị tích cực cho Phật giáo vào và tín ngưỡng bản địa nói chung, văn hóa truyền thống vùng đất Khúc Thủy nói riêng. Bên cạnh đó, cũng đặt ra một số vấn đề cần lưu ý nhằm phát huy hơn nữa giá trị của sự dung hợp.