Chương II CHUẨN BỊ KIỂM TOÁN
Điều 6. Khảo sát, thu thập thông tin
Căn cứ vào kế hoạch kiểm toán hàng năm do Tổng Kiểm toán nhà nước ban
hành, đơn vị chủ trì cuộc kiểm toán thành lập Đoàn (Tổ) khảo sát và tiến hành các
bước công việc như sau:
1. Lập, phê duyệt và gửi Đề cương khảo sát:
a) Lập Đề cương khảo sát:
Đề cương khảo sát gồm các nội dung chủ yếu sau:
- Căn cứ và yêu cầu khảo sát.
- Thông tin cơ bản về địa phương và tình hình quản lý tài chính địa phương;
thông tin cơ bản về hệ thống kiểm soát nội bộ và hoạt động thanh tra, kiểm tra,
kiểm toán tại địa phương.
- Các tài liệu, hồ sơ khác cần thu thập liên quan đến vấn đề được kiểm toán.
- Phương thức tổ chức khảo sát.
- Đơn vị được khảo sát chi tiết.
- Yêu cầu đánh giá và phân tích thông tin thu thập được.
- Thời gian, nhân sự thực hiện.
-- 3 of 41 --
36 CÔNG BÁO/Số 457 + 458/Ngày 21-6-2017
b) Phê duyệt Đề cương khảo sát:
Thủ trưởng đơn vị chủ trì cuộc kiểm toán phê duyệt Đề cương khảo sát trước
khi gửi đơn vị được khảo sát và triển khai thực hiện khảo sát.
c) Gửi Đề cương khảo sát:
Đề cương khảo sát được gửi cho đơn vị được khảo sát kèm theo Công văn gửi
Đề cương khảo sát trước khi thực hiện các thủ tục khảo sát, thu thập thông tin tại
đơn vị.
2. Khảo sát, thu thập thông tin cơ bản của địa phương:
a) Các chỉ tiêu cơ bản:
- Các chỉ tiêu tổng hợp.
- Các chỉ tiêu liên quan đến thu, chi ngân sách.
- Chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển của địa phương.
b) Tổ chức bộ máy và tổ chức hệ thống tài chính: Cơ cấu tổ chức bộ máy, đặc
điểm tổ chức và hoạt động của các đơn vị tại địa phương; tổ chức hệ thống các đơn
vị tại địa phương;
c) Dự toán và quyết toán ngân sách:
- Quyết toán ngân sách của năm trước thời kỳ kiểm toán.
- Dự toán và quyết toán ngân sách thời kỳ kiểm toán.
d) Các thông tin liên quan khác tác động đến quản lý, điều hành và thu, chi
ngân sách của địa phương;
đ) Các tài liệu khác theo hướng dẫn của Kiểm toán nhà nước.
3. Khảo sát, thu thập thông tin về quản lý ngân sách tại địa phương:
a) Thông tin cần thu thập:
- Cơ chế quản lý ngân sách nhà nước; các văn bản pháp quy và các văn bản
đặc thù riêng do cấp có thẩm quyền ban hành áp dụng cho các đơn vị tại địa phương.
- Những quy định về lập, chấp hành, quyết toán ngân sách; các quy định về
phân cấp quản lý ngân sách nhà nước, quản lý đầu tư xây dựng cho các đơn vị tại
địa phương.
- Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi cho từng cấp ngân sách của địa phương.
- Tỷ lệ phần trăm phân chia giữa ngân sách các cấp của địa phương đối với
khoản thu ngân sách nhà nước được phân chia cho ngân sách địa phương.
-- 4 of 41 --
CÔNG BÁO/Số 457 + 458/Ngày 21-6-2017 37
- Quy định về thu phí, lệ phí và các khoản đóng góp của nhân dân theo quy
định của pháp luật.
- Các quy định cụ thể về định mức phân bổ ngân sách, chế độ, tiêu chuẩn, định
mức chi theo quy định của Chính phủ.
- Quy định về mức huy động vốn đầu tư xây dựng cho ngân sách cấp tỉnh.
- Quy định về bội chi ngân sách tỉnh.
b) Phương pháp thu thập thông tin:
- Xem xét, đối chiếu các tài liệu quy định về quản lý, sử dụng ngân sách, tài
chính, tài sản công.
- Trao đổi, phỏng vấn lãnh đạo địa phương; Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư;
Cục Thuế, Cơ quan Hải quan; Kho bạc nhà nước tỉnh và các đơn vị có liên quan.
- Nghiên cứu các tài liệu lưu trữ của Kiểm toán nhà nước liên quan đến đơn vị
được kiểm toán.
- Khai thác thông tin có liên quan đến đơn vị được kiểm toán trên các phương
tiện thông tin đại chúng.
- Khai thác thông tin liên quan theo yêu cầu kiểm toán những vấn đề có tính
đặc thù khác.
4. Khảo sát, thu thập thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ:
a) Thông tin cần thu thập: Môi trường kiểm soát; tổ chức hệ thống kiểm soát
nội bộ; hoạt động kiểm soát và các thủ tục kiểm soát được thực hiện; tình hình và
kết quả kiểm soát nội bộ; các tài liệu, văn bản về quy chế hoạt động, về hệ thống
kiểm soát nội bộ và các thông tin liên quan tại các cơ quan, đơn vị thuộc địa phương;
b) Phương pháp thu thập thông tin: Các phương pháp chủ yếu là cập nhật, khai
thác và đánh giá các tài liệu trong hồ sơ kiểm toán của các lần kiểm toán trước;
trao đổi, phỏng vấn các nhà quản lý và chuyên viên có liên quan tại các cơ quan,
đơn vị của địa phương được kiểm toán; kiểm tra, phân tích các tài liệu có liên quan
thu thập được; quan sát trực tiếp một số khâu, quy trình trong các hoạt động của
đơn vị tại địa phương được kiểm toán...
5. Một số lưu ý khi khảo sát thu thập thông tin về thu ngân sách trên địa bàn và
thông tin có liên quan:
a) Tổng hợp thu ngân sách nhà nước trên địa bàn và tổng thu ngân sách địa phương:
Phân chia theo ngân sách nhà nước các cấp; phân chia theo mục lục ngân sách;
-- 5 of 41 --
38 CÔNG BÁO/Số 457 + 458/Ngày 21-6-2017
phân chia theo sắc thuế; phân chia theo các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp huyện,
cấp xã (bao gồm: quyết toán của năm trước thời kỳ kiểm toán, dự toán và quyết
toán của thời kỳ kiểm toán);
b) Tình hình sản xuất kinh doanh, thu nộp ngân sách, miễn giảm thuế, hoàn
thuế, nợ thuế, gia hạn thuế của các tổ chức kinh tế trên địa bàn;
c) Các thông tin về chính sách, tình hình kinh tế, xã hội tác động đến quản lý,
điều hành và thực hiện thu ngân sách nhà nước trên địa bàn;
d) Các thông tin về tình hình chấp hành chế độ kế toán và quyết toán thu ngân
sách nhà nước trên địa bàn;
đ) Các thông tin về tình hình kiểm tra, thanh tra, kiểm toán nội bộ (nếu có) về
thu ngân sách nhà nước trên địa bàn.
6. Một số lưu ý khi khảo sát thu thập thông tin về chi ngân sách cấp tỉnh và các
thông tin liên quan:
a) Thông tin về các đơn vị dự toán cấp tỉnh: Số lượng đơn vị dự toán cấp tỉnh;
số lượng đơn vị quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp công; thu thập các thông tin
đặc thù của địa phương;
b) Chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh phân theo nội dung kinh tế:
- Chi đầu tư phát triển, gồm: Chi đầu tư xây dựng (Tổng số và phân theo các
chủ đầu tư, các ban quản lý dự án; kế hoạch vốn; tình hình nợ vốn đầu tư xây
dựng cơ bản; tại các ban quản lý dự án: thông tin về số lượng dự án, tổng mức
đầu tư, dự toán, khối lượng hoàn thành và tình hình thanh toán quyết toán vốn đầu
tư của các dự án...); chi đầu tư khác và hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp do chính
quyền cấp tỉnh quản lý (thông tin gồm kế hoạch vốn; tình hình thực hiện đầu tư:
cấp phát, thanh toán; quyết toán ngân sách năm và quyết toán).
- Chi thường xuyên (thông tin gồm: dự toán; tình hình thực hiện; quyết toán).
- Các khoản tạm chi; chi chuyển nguồn; sử dụng nguồn dự phòng; các quỹ
trong và ngoài ngân sách; nguồn tạm ứng hỗ trợ có mục tiêu; các khoản chi khác.
c) Các khoản chi từ ngân sách nhà nước và chi từ nguồn thu được để lại theo
quy định, phân theo các đơn vị dự toán cấp I, cấp II, cấp III của ngân sách tỉnh:
Các cơ quan hành chính nhà nước, tổ chức chính trị...; các đơn vị sự nghiệp công
lập; các ban quản lý dự án đầu tư xây dựng; các ban quản lý chương trình mục tiêu
(thông tin gồm: dự toán; tình hình thực hiện thu, chi; quyết toán);
-- 6 of 41 --
CÔNG BÁO/Số 457 + 458/Ngày 21-6-2017 39
d) Chi kinh phí trung ương ủy quyền (thông tin gồm: dự toán; tình hình thực
hiện; quyết toán;...);
đ) Những quy định của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trong quản lý điều
hành ngân sách nhà nước và tình hình chấp hành các quy định về lập, chấp hành,
quyết toán chi ngân sách cấp tỉnh;
e) Các thông tin về chính sách, tình hình kinh tế, xã hội tác động đến quản lý,
điều hành và thực hiện chi ngân sách cấp tỉnh;
f) Các thông tin về tình hình chấp hành chế độ kế toán và quyết toán chi ngân
sách cấp tỉnh;
g) Các thông tin về tình hình kiểm tra, thanh tra, kiểm toán nội bộ (nếu có) về
tài chính, ngân sách của chính quyền cấp tỉnh;
h) Các thông tin liên quan khác: Sự thay đổi về tổ chức bộ máy tại các cơ
quan, đơn vị được ngân sách cấp tỉnh cấp kinh phí (nếu có) giữa niên độ được
kiểm toán và năm tiến hành kiểm toán; những sai sót, gian lận phát hiện từ các
cuộc kiểm toán trước của Kiểm toán nhà nước và của các cơ quan thanh tra, kiểm
tra của nhà nước liên quan đến chi ngân sách cấp tỉnh; những tranh chấp về hợp
đồng kinh tế, khiếu kiện liên quan đến các đơn vị được kiểm toán thuộc cấp tỉnh
quản lý; những thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng về những vấn đề
gây bức xúc trong xã hội, đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến cá nhân, cơ quan,
tổ chức trong quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước ở địa phương.
7. Một số lưu ý khi khảo sát thu thập thông tin về chi ngân sách cấp huyện và
các thông tin liên quan (đối với từng đơn vị hành chính cấp huyện và tổng hợp các
đơn vị hành chính cấp huyện của địa phương):
a) Thông tin cơ bản về các đơn vị quản lý nhà nước cấp huyện;
b) Thông tin về các đơn vị dự toán cấp huyện (chi tiết tương tự như đối với
cấp tỉnh);
c) Thông tin về tình hình chi ngân sách cấp huyện (chi tiết tương tự như đối
với cấp tỉnh);
d) Những quy định của Ủy ban nhân tỉnh, hướng dẫn của Sở Tài chính, những
quy định của Ủy ban nhân dân huyện và tình hình chấp hành các quy định về lập,
chấp hành, quyết toán chi ngân sách cấp huyện;
đ) Các thông tin về chính sách, tình hình kinh tế, xã hội tác động đến quản lý,
điều hành và thực hiện chi ngân sách cấp huyện;
-- 7 of 41 --
40 CÔNG BÁO/Số 457 + 458/Ngày 21-6-2017
e) Các thông tin về tình hình chấp hành chế độ kế toán và quyết toán chi ngân
sách cấp huyện;
f) Các thông tin về tình hình kiểm tra, thanh tra, kiểm toán nội bộ (nếu có) về
tài chính, ngân sách của chính quyền cấp huyện;
g) Tổng hợp thông tin về chi ngân sách cấp huyện của các đơn vị hành chính
cấp huyện;
h) Các thông tin liên quan khác (chi tiết tương tự như đối với cấp tỉnh).
8. Một số lưu ý khi khảo sát thu thập thông tin về chi ngân sách cấp xã và các
thông tin liên quan:
- Thông tin cơ bản về các đơn vị hành chính cấp xã: số đơn vị hành chính cấp xã
phân theo từng huyện của địa phương; thông tin về tình hình chi ngân sách cấp xã.
- Những quy định của Ủy ban nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân huyện, hướng
dẫn của Sở tài chính về lập, chấp hành, quyết toán chi ngân sách cấp xã.
- Các thông tin liên quan khác.
9. Việc khảo sát và thu thập thông tin thực hiện theo quy định tại Đoạn 13 đến
Đoạn 44 Chuẩn mực Kiểm toán nhà nước số 1315 - Xác định và đánh giá rủi ro có
sai sót trọng yếu thông qua hiểu biết về đơn vị được kiểm toán và môi trường hoạt
động của đơn vị được kiểm toán tài chính, Đoạn 18 đến Đoạn 20 Chuẩn mực Kiểm
toán nhà nước số 3000 - Hướng dẫn kiểm toán hoạt động, Đoạn 10 đến Đoạn 13
của Chuẩn mực Kiểm toán nhà nước số 4000 - Hướng dẫn kiểm toán tuân thủ và
các quy định khác có liên quan của Kiểm toán nhà nước. Lưu ý khi khảo sát, thu
thập thông tin phải kết hợp thu thập thông tin để lập Kế hoạch kiểm toán tổng quát
và lập Kế hoạch kiểm toán chi tiết.