Luật92/2015/QH13Ban hành: 25/11/2015Đã bị sửa đổi - cần đối chiếu

Bộ Luật Tố tụng dân sự

🌐 Tên văn bản theo 7 thứ tiếng (bản dịch máy, tham khảo)

EnglishLaw - Vietnam (2015)
中文法律 - 越南 (2015)
日本語法律 - ベトナム (2015)
한국어법률 - 베트남 (2015)
FrançaisLoi - Vietnam (2015)
РусскийЗакон - Вьетнам (2015)
EspañolLey - Vietnam (2015)

⚠ Tiêu đề chi tiết chưa được trích xuất

Tiêu đề chi tiết của Luật chưa được trích xuất từ nguồn - tải PDF để xem nội dung vụ việc cụ thể.

Tải PDF

File phục vụ qua máy chủ VietLex. Miễn phí, không cần đăng ký.0 lượt tải0 lượt xem

Citator

Chú thích màu

Bãi bỏ/Thay thế Sửa đổi Bổ sung Hợp nhất Đính chính

Bị tác động bởi (7)

Sửa đổiLuật 92/2015/QH
Sửa đổiLuật 92/2015/QH
Sửa đổiLuật 92/2015/QH
Sửa đổiLuật 92/2015/QH
Sửa đổiLuật 92/2015/QH
Sửa đổiLuật 92/2015/QH
Sửa đổiLuật 92/2015/QH

Xem bản PDF gốc (giữ nguyên dấu, chữ ký, định dạng)

Mở bản PDF ở tab mới

Mục lục - 308 điều ▼

Điều 1. Phạm vi điều chỉnh và nhiệm vụ của Bộ luật tố tụng dân sự

Bộ luật tố tụng dân sự quy định những nguyên tắc cơ bản trong tố tụng dân sự ; trình tự, thủ tục khởi kiện để Tòa án nhân dân (sau đây gọi là Tòa án) giải quyế t các vụ án về tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động (sau đây gọi chung là vụ án dân sự) và trình tự, thủ tục yêu cầu để Tòa án giải quyết các việc về yêu cầu dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thươ ng mại, lao động (sau đây gọi chung là việc dân sự); trình tự, thủ tục giải quyết vụ án dân sự, việc dân sự (sau đây gọi chung là vụ việc dân sự) tại Tòa án; thủ tụ c công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định dân sự của Tòa án nướ c ngoài, phán quyết của Trọng tài nước ngoài; thi hành án dân sự; nhiệm vụ, quyề n hạn và trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng; quyề n và nghĩa vụ của người tham gia tố tụng, của cá nhân, của cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệ p (sau đây gọi chung là cơ quan, tổ chức) có liên quan nhằm bảo đảm cho việc giả i quyết vụ việc dân sự được nhanh chóng, chính xác, công minh và đúng pháp luậ t. Bộ luật tố tụng dân sự góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyề n công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợ i ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; giáo dục mọi người nghiêm chỉnh chấ p hành pháp luật.

Điều 2. Đối tượng áp dụng và hiệu lực của Bộ luật tố tụng dân sự

1. Bộ luật tố tụng dân sự được áp dụng đối với mọi hoạt động tố tụng dân sự trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bao gồm đất liền, hải đả o, vùng biển và vùng trời. 4 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 2. Bộ luật tố tụng dân sự được áp dụng đối với mọi hoạt động tố tụng dân sự do cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tiến hành ở nướ c ngoài. 3. Bộ luật tố tụng dân sự được áp dụng đối với việc giải quyết vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài; trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩ a Việt Nam là thành viên có quy định khác thì áp dụng quy định của điều ước quố c tế đ ó. 4. Cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài thuộc đối tượng được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao hoặc quyền ưu đãi, miễn trừ lãnh sự theo pháp luậ t Việt Nam, theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việ t Nam là thành viên thì vụ việc dân sự có liên quan đến cơ quan, tổ chức, cá nhân đó được giả i quyết bằng con đường ngoại giao. Chươ ng II NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN

Điều 3. Tuân thủ pháp luật trong tố tụng dân sự

Mọi hoạt động tố tụng dân sự của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phả i tuân theo các quy định của Bộ luật này.

Điều 4. Quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp

1. Cơ quan, tổ chức, cá nhân do Bộ luật này quy định có quyền khởi kiện vụ án dân sự, yêu cầu giải quyết việc dân sự tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầ u Tòa án bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích củ a Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của ngườ i khác. 2. Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điề u luật để áp dụ ng. Vụ việc dân sự chưa có điều luật để áp dụng là vụ việc dân sự thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự nhưng tại thời điểm vụ việc dân sự đ ó phát sinh và cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu Tòa án giải quyết chưa có điều luật để áp dụ ng. Việc giải quyết vụ việc dân sự quy định tại khoản này được thực hiệ n theo các nguyên tắc do Bộ luật dân sự và Bộ luật này quy định.

Điều 5. Quyền quyết định và tự định đoạt của đương sự

1. Đương sự có quyền quyết định việc khởi kiện, yêu cầu Tòa án có thẩ m quyền giải quyết vụ việc dân sự. Tòa án chỉ thụ lý giải quyết vụ việc dân sự khi có đơn khởi kiện, đơn yêu cầu của đương sự và chỉ giải quyết trong phạm vi đơn khở i kiện, đơn yêu cầu đ ó. 2. Trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự, đương sự có quyền chấm dứ t, thay đổi yêu cầu của mình hoặc thỏa thuận với nhau một cách tự nguyệ n, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 5

Điều 6. Cung cấp chứng cứ và chứng minh trong tố tụng dân sự

1. Đương sự có quyền và nghĩa vụ chủ động thu thập, giao nộp chứng cứ cho Tòa án và chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợ p pháp. Cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện, yêu cầu để bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của người khác có quyền và nghĩa vụ thu thập, cung cấp chứng cứ, chứ ng minh như đương sự . 2. Tòa án có trách nhiệm hỗ trợ đương sự trong việc thu thập chứng cứ và chỉ tiế n hành thu thập, xác minh chứng cứ trong những trường hợp do Bộ luật này quy định.

Điều 7. Trách nhiệm cung cấp tài liệu, chứng cứ của cơ quan, tổ chứ

c, cá nhân có thẩm quyền Cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn củ a mình có trách nhiệm cung cấp đầy đủ và đúng thời hạn cho đương sự, Tòa án, Viện kiể m sát nhân dân (sau đây gọi là Viện kiểm sát) tài liệu, chứng cứ mà mình đang lư u giữ, quản lý khi có yêu cầu của đương sự, Tòa án, Viện kiểm sát theo quy định củ a Bộ luật này và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc cung cấp tài liệ u, chứng cứ đó; trường hợp không cung cấp được thì phải thông báo bằng văn bả n và nêu rõ lý do cho đương sự, Tòa án, Viện kiểm sát.

Điều 8. Bình đẳng về quyền và nghĩa vụ trong tố tụng dân sự

1. Trong tố tụng dân sự mọi người đều bình đẳng trước pháp luậ t, không phân biệt dân tộc, giới tính, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần xã hội, trình độ vă n hóa, nghề nghiệp, địa vị xã hộ i. Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân đều bình đẳng trong việc thực hiện quyền và nghĩ a vụ tố tụng trướ c Tòa án. 2. Tòa án có trách nhiệm bảo đảm nguyên tắc bình đẳng trong việc thực hiệ n quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tố tụng dân sự.

Điều 9. Bảo đảm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự

1. Đương sự có quyền tự bảo vệ hoặc nhờ luật sư hay người khác có đủ điề u kiện theo quy định của Bộ luật này bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củ a mình. 2. Tòa án có trách nhiệm bảo đảm cho đương sự thực hiện quyền bảo vệ của họ . 3. Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm trợ giúp pháp lý cho các đối tượ ng theo quy định của pháp luật để họ thực hiện quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp trướ c Tòa án. 4. Không ai được hạn chế quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đươ ng sự trong tố tụng dân sự.

Điều 10. Hòa giải trong tố tụng dân sự

Tòa án có trách nhiệm tiến hành hòa giải và tạo điều kiện thuận lợi để các đương sự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ việc dân sự theo quy định củ a Bộ luật này. 6 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015

Điều 11. Hội thẩm nhân dân tham gia xét xử vụ án dân sự

1. Việc xét xử sơ thẩm vụ án dân sự có Hội thẩm nhân dân tham gia theo quy định của Bộ luật này, trừ trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọ n. 2. Khi biểu quyết về quyết định giải quyết vụ án dân sự, Hội thẩ m nhân dân ngang quyền với Thẩm phán.

Điều 12. Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân xét xử vụ án dân sự, Thẩ

m phán giải quyết việc dân sự độc lập và chỉ tuân theo pháp luật 1. Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân xét xử vụ án dân sự, Thẩm phán giải quyế t việc dân sự độc lập và chỉ tuân theo pháp luậ t. 2. Nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của Thẩ m phán, Hội thẩm nhân dân, việc giải quyết việc dân sự của Thẩm phán dưới bất kỳ hình thức nào.

Điều 13. Trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng

1. Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng phải tôn trọ ng Nhân dân và chịu sự giám sát củ a Nhân dân. 2. Tòa án có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyề n công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợ i ích hợp pháp của tổ chứ c, cá nhân. Viện kiểm sát có nhiệm vụ bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyề n công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyề n và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấ p hành nghiêm chỉnh và thống nhấ t. 3. Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng phải giữ bí mậ t nhà nước, bí mật công tác theo quy định của pháp luật; giữ gìn thuần phong mỹ tục củ a dân tộc, bảo vệ người chưa thành niên, giữ bí mật nghề nghiệp, bí mậ t kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của đương sự theo yêu cầu chính đáng của họ . 4. Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng chịu trách nhiệm trướ c pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Trường hợp người tiế n hành tố tụng có hành vi trái pháp luật thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luậ t. 5. Người tiến hành tố tụng trong khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn củ a mình có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại cho cơ quan, tổ chức, cá nhân thì cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật đó phải bồ i thường cho người bị thiệt hại theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồ i thường của Nhà nước. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 7

Điều 14. Tòa án xét xử tập thể

Tòa án xét xử tập thể vụ án dân sự và quyết định theo đa số, trừ trường hợ p xét xử theo thủ tục rút gọn.

Điều 15. Tòa án xét xử kịp thời, công bằng, công khai

1. Tòa án xét xử kịp thời trong thời hạn do Bộ luật này quy định, bảo đả m công bằ ng. 2. Tòa án xét xử công khai. Trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà nước, giữ gìn thuần phong mỹ tục của dân tộc, bảo vệ người chưa thành niên hoặc giữ bí mậ t nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của đương sự theo yêu cầu chính đáng của họ thì Tòa án có thể xét xử kín.

Điều 16. Bảo đảm sự vô tư, khách quan trong tố tụng dân sự

1. Chánh án Tòa án, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án, Viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, người phiên dịch, ngườ i giám định, thành viên Hội đồng định giá không được tiến hành hoặc tham gia tố tụ ng nếu có lý do xác đáng để cho rằng họ có thể không vô tư, khách quan trong khi thự c hiện nhiệm vụ, quyền hạn củ a mình. 2. Việc phân công người tiến hành tố tụng phải bảo đảm để họ vô tư , khách quan khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

Điều 17. Bảo đảm chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm

1. Chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm được bảo đả m. Bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của Bộ luậ t này. Bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm trong thời hạn do Bộ luật này quy định thì có hiệu lực pháp luậ t. Bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án bị kháng cáo, kháng nghị thì vụ án phải được xét xử phúc thẩm. Bản án, quyết định phúc thẩm có hiệu lực pháp luậ t. 2. Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật mà phát hiệ n có vi phạm pháp luật hoặc có tình tiết mới theo quy định của Bộ luật này thì đượ c xem xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.

Điều 18. Giám đốc việc xét xử

Tòa án nhân dân tối cao giám đốc việc xét xử củ a các Tòa án; Tòa án nhân dân cấp cao giám đốc việc xét xử của Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là Tòa án nhân dân cấp tỉnh), Tòa án nhân dân huyệ n, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là Tòa án nhân dân cấp huyện) thuộc phạm vi thẩm quyề n theo lãnh thổ để bảo đảm việc áp dụng pháp luật nghiêm chỉnh và thống nhất. 8 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015

Điều 19. Bảo đảm hiệu lực của bản án, quyết định của Tòa án

1. Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải đượ c thi hành và phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chứ c, cá nhân có liên quan phải nghiêm chỉnh chấ p hành. 2. Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Tòa án và cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ thi hành bản án, quyết định của Tòa án phải nghiêm chỉ nh thi hành và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ đ ó. 3. Tòa án có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án thông báo tiến độ, kết quả thi hành bản án, quyết định của Tòa án. Cơ quan thi hành án trực tiếp tổ chứ c thi hành bản án, quyết định của Tòa án có trách nhiệm trả lời cho Tòa án.

Điều 20. Tiếng nói và chữ viết dùng trong tố tụng dân sự

Tiếng nói và chữ viết dùng trong tố tụng dân sự là tiếng Việ t. Người tham gia tố tụng dân sự có quyền dùng tiếng nói và chữ viết của dân tộ c mình; trường hợp này phải có người phiên dị ch. Người tham gia tố tụng dân sự là người khuyết tật nghe, nói hoặc khuyết tậ t nhìn có quyền dùng ngôn ngữ, ký hiệu, chữ dành riêng cho người khuyết tậ t; trường hợp này phải có người biết ngôn ngữ, ký hiệu, chữ dành riêng cho ngườ i khuyết tật để dịch lại.

Điều 21. Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự

1. Viện kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự, thự c hiện các quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo quy định của pháp luật nhằ m bảo đảm cho việc giải quyết vụ việc dân sự kịp thời, đúng pháp luậ t. 2. Viện kiểm sát tham gia các phiên họp sơ thẩm đối với các việc dân sự ; phiên tòa sơ thẩm đối với những vụ án do Tòa án tiến hành thu thập chứng cứ hoặc đố i tượng tranh chấp là tài sản công, lợi ích công cộng, quyền sử dụng đất, nhà ở hoặ c có đương sự là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, ngườ i bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 4 của Bộ luậ t này. 3. Viện kiểm sát tham gia phiên tòa, phiên họp phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩ m. 4. Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Tòa án nhân dân tố i cao hướng dẫn thi hành Điều này.

Điều 22. Trách nhiệm chuyển giao tài liệu, giấy tờ của Tòa án

1. Tòa án có trách nhiệm tống đạt, chuyển giao, thông báo bản án, quyết đị nh, giấy triệu tập, giấy mời và các giấy tờ khác của Tòa án theo quy định của Bộ luậ t này. 2. Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan, tổ chứ c, cá nhân liên quan có trách nhiệm chuyển giao bản án, quyết định, giấy triệu tập, giấy mời và các giấy tờ khác của Tòa án khi có yêu cầu của Tòa án và phải thông báo kết quả việc chuyển giao đó cho Tòa án. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 9

Điều 23. Việc tham gia tố tụng dân sự của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền và nghĩa vụ tham gia tố tụng dân sự theo quy định của Bộ luật này, góp phần vào việc giải quyết vụ việc dân sự tạ i Tòa án kịp thời, đúng pháp luật.

Điều 24. Bảo đảm tranh tụng trong xét xử

1. Tòa án có trách nhiệm bảo đảm cho đương sự, người bảo vệ quyền và lợ i ích hợp pháp của đương sự thực hiện quyền tranh tụng trong xét xử sơ thẩ m, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm theo quy định của Bộ luậ t này. 2. Đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự có quyề n thu thập, giao nộp tài liệu, chứng cứ kể từ khi Tòa án thụ lý vụ án dân sự và có nghĩa vụ thông báo cho nhau các tài liệu, chứng cứ đã giao nộp; trình bày, đối đ áp, phát biểu quan điểm, lập luận về đánh giá chứng cứ và pháp luật áp dụng để bảo vệ yêu cầu, quyền, lợi ích hợp pháp của mình hoặc bác bỏ yêu cầu của ngườ i khác theo quy định của Bộ luậ t này. 3. Trong quá trình xét xử, mọi tài liệu, chứng cứ phải được xem xét đầy đủ , khách quan, toàn diện, công khai, trừ trường hợp không được công khai theo quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luật này. Tòa án điều hành việc tranh tụng, hỏ i những vấn đề chưa rõ và căn cứ vào kết quả tranh tụng để ra bản án, quyết định.

Điều 25. Bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo trong tố tụng dân sự

Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại, cá nhân có quyền tố cáo nhữ ng hành vi, quyết định trái pháp luật của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng hoặc của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào trong hoạt động tố tụng dân sự . Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải tiếp nhận, xem xét và giải quyế t kịp thời, đúng pháp luật khiếu nại, tố cáo; thông báo bằng văn bản về kết quả giả i quyết cho người đã khiếu nại, tố cáo. Chươ ng III THẨM QUYỀN CỦ A TÒA ÁN Mụ c 1 NHỮNG VỤ VIỆC DÂN SỰ THUỘC THẨM QUYỀN GIẢI QUYẾT CỦA TÒA ÁN

Điều 26. Những tranh chấp về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết củ

a Tòa án 1. Tranh chấp về quốc tịch Việt Nam giữa cá nhân vớ i cá nhân. 2. Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản. 10 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 3. Tranh chấp về giao dịch dân sự, hợp đồng dân sự . 4. Tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, trừ trường hợ p quy định tại khoản 2 Điều 30 của Bộ luậ t này. 5. Tranh chấp về thừa kế tài sả n. 6. Tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồ ng. 7. Tranh chấp về bồi thường thiệt hại do áp dụng biện pháp ngăn chặ n hành chính không đúng theo quy định của pháp luật về cạnh tranh, trừ trường hợ p yêu cầu bồi thường thiệt hại được giải quyết trong vụ án hành chính. 8. Tranh chấp về khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả thải vào nguồn nướ c theo quy định của Luật tài nguyên nướ c. 9. Tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai; tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng rừng theo quy định của Luật bảo vệ và phát triển rừng. 10. Tranh chấp liên quan đến hoạt động nghiệp vụ báo chí theo quy định củ a pháp luật về báo chí. 11. Tranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệ u. 12. Tranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để thi hành án theo quy đị nh của pháp luật về thi hành án dân sự . 13. Tranh chấp về kết quả bán đấu giá tài sản, thanh toán phí tổn đă ng ký mua tài sản bán đấu giá theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự . 14. Các tranh chấp khác về dân sự, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyế t của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.

Điều 27. Những yêu cầu về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án

1. Yêu cầu tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lự c hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhậ n thức, làm chủ hành vi. 2. Yêu cầu thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú và quản lý tài sả n của người đ ó. 3. Yêu cầu tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mấ t tích. 4. Yêu cầu tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người là đã chế t. 5. Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhận bả n án, quyết định về dân sự, quyết định về tài sản trong bản án, quyết định hình sự , hành chính của Tòa án nước ngoài hoặc không công nhận bản án, quyết định về dân sự, quyết định về tài sản trong bản án, quyết định hình sự, hành chính củ a Tòa án nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việ t Nam. 6. Yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 11 7. Yêu cầu công nhận kết quả hòa giả i thành ngoài Tòa án. 8. Yêu cầu công nhận tài sản có trên lãnh thổ Việt Nam là vô chủ, công nhậ n quyền sở hữu của người đang quản lý đối với tài sản vô chủ trên lãnh thổ Việ t Nam theo quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 470 của Bộ luậ t này. 9. Yêu cầu xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, phân chia tài sả n chung để thi hành án và yêu cầu khác theo quy định của Luật thi hành án dân sự . 10. Các yêu cầu khác về dân sự, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyế t của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.

Điều 28. Những tranh chấp về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giả

i quyết của Tòa án 1. Ly hôn, tranh chấp về nuôi con, chia tài sản khi ly hôn; chia tài sả n sau khi ly hôn. 2. Tranh chấp về chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân. 3. Tranh chấp về thay đổi người trực tiế p nuôi con sau khi ly hôn. 4. Tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con hoặc xác định con cho cha, mẹ . 5. Tranh chấp về cấp dưỡ ng. 6. Tranh chấp về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, mang thai hộ vì mục đích nhân đạ o. 7. Tranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc khi hủy kết hôn trái pháp luậ t. 8. Các tranh chấp khác về hôn nhân và gia đình, trừ trường hợp thuộc thẩ m quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.

Điều 29. Những yêu cầu về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyế

t của Tòa án 1. Yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luậ t. 2. Yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sả n khi ly hôn. 3. Yêu cầu công nhận thỏa thuận của cha, mẹ về thay đổi người trực tiế p nuôi con sau khi ly hôn hoặc công nhận việc thay đổi người trực tiế p nuôi con sau khi ly hôn của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đ ình. 4. Yêu cầu hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên hoặc quyề n thă m nom con sau khi ly hôn. 5. Yêu cầu chấm dứt việ c nuôi con nuôi. 6. Yêu cầu liên quan đến việc mang thai hộ theo quy định của pháp luậ t hôn nhân và gia đình. 12 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 7. Yêu cầu công nhận thỏa thuận chấm dứt hiệu lực của việ c chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân đã được thực hiện theo bản án, quyết định củ a Tòa án. 8. Yêu cầu tuyên bố vô hiệu thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồ ng theo quy định của pháp luật hôn nhân và gia đ ình. 9. Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhận bả n án, quyết định về hôn nhân và gia đình của Tòa án nước ngoài hoặc cơ quan khác có thẩm quyền của nước ngoài hoặc không công nhận bản án, quyết định về hôn nhân và gia đình của Tòa án nước ngoài hoặc cơ quan khác có thẩm quyền củ a nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việ t Nam. 10. Yêu cầu xác định cha, mẹ cho con hoặc con cho cha, mẹ theo quy định củ a pháp luật về hôn nhân và gia đ ình. 11. Các yêu cầu khác về hôn nhân và gia đình, trừ trường hợp thuộc thẩ m quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.

Điều 30. Những tranh chấp về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyề

n giải quyết của Tòa án 1. Tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại giữ a cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi nhuậ n. 2. Tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ giữa cá nhân, tổ chức với nhau và đều có mục đích lợi nhuậ n. 3. Tranh chấp giữa người chưa phải là thành viên công ty nhưng có giao dị ch về chuyển nhượng phần vốn góp vớ i công ty, thành viên công ty. 4. Tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty; tranh chấp giữ a công ty với người quản lý trong công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc thành viên Hội đồng quản trị, giám đốc, tổng giám đốc trong công ty cổ phần, giữ a các thành viên của công ty với nhau liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể, sáp nhậ p, hợp nhất, chia, tách, bàn giao tài sản của công ty, chuyển đổi hình thức tổ chức củ a công ty. 5. Các tranh chấp khác về kinh doanh, thương mại, trừ trường hợp thuộc thẩ m quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.

Điều 31. Những yêu cầu về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền giả

i quyết của Tòa án 1. Yêu cầu hủy bỏ nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông, nghị quyết của Hội đồng thành viên theo quy định của pháp luật về doanh nghiệ p. 2. Yêu cầu liên quan đến việc Trọng tài thương mại Việt Nam giải quyế t tranh chấp theo quy định của pháp luật về Trọng tài thương mại. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 13 3. Yêu cầu bắt giữ tàu bay, tàu biển theo quy định của pháp luật về hàng không dân dụng Việt Nam, về hàng hải Việt Nam, trừ trường hợp bắt giữ tàu bay, tàu biển để bảo đảm giải quyết vụ án. 4. Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhận bả n án, quyết định kinh doanh, thương mại của Tòa án nước ngoài hoặ c không công nhận bản án, quyết định kinh doanh, thương mại của Tòa án nướ c ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việ t Nam. 5. Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyế t kinh doanh, thương mại của Trọng tài nướ c ngoài. 6. Các yêu cầu khác về kinh doanh, thương mại, trừ trường hợp thuộc thẩ m quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.

Điều 32. Những tranh chấp về lao động thuộc thẩm quyền giải quyết củ

a Tòa án 1. Tranh chấp lao động cá nhân giữa người lao động với người sử dụng lao động phải thông qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động mà hòa giả i thành nhưng các bên không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, hòa giả i không thành hoặc không hòa giải trong thời hạn do pháp luật quy định, trừ các tranh chấp lao động sau đây không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giả i: a) Về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc tranh chấp về trườ ng hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao độ ng; b) Về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao độ ng; c) Giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao độ ng; d) Về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, về bả o hiểm y tế theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế, về bảo hiểm thất nghiệ p theo quy định của pháp luật về việc làm, về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động; đ) Về bồi thường thiệt hại giữa người lao động với doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệ p công lập đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồ ng. 2. Tranh chấp lao động tập thể về quyền giữa tập thể lao động với người sử dụng lao động theo quy định của pháp luật về lao động đã được Chủ tịch Ủ y ban nhân dân cấp huyện giải quyết mà tập thể lao động hoặc người sử dụng lao độ ng không đồng ý với quyết định đó hoặc quá thời hạn mà Chủ tịch Ủ y ban nhân dân cấp huyện không giải quyế t. 3. Tranh chấp liên quan đến lao động bao gồ m: a) Tranh chấp về học nghề, tập nghề; 14 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 b) Tranh chấp về cho thuê lại lao độ ng; c) Tranh chấp về quyền công đoàn, kinh phí công đ oàn; d) Tranh chấp về an toàn lao động, vệ sinh lao độ ng. 4. Tranh chấp về bồi thường thiệt hại do đình công bất hợ p pháp. 5. Các tranh chấp khác về lao động, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giả i quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.

Điều 33. Những yêu cầu về lao động thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án

1. Yêu cầu tuyên bố hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể vô hiệ u. 2. Yêu cầu xét tính hợp pháp của cuộc đ ình công. 3. Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhậ n bản án, quyết định lao động của Tòa án nước ngoài hoặc không công nhận bả n án, quyết định lao động của Tòa án nước ngoài không có yêu cầu thi hành tạ i Việ t Nam. 4. Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết lao động củ a Trọng tài nướ c ngoài. 5. Các yêu cầu khác về lao động, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyế t của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.

Điều 34. Thẩm quyền của Tòa án đối với quyết định cá biệt của cơ

quan, tổ chức 1. Khi giải quyết vụ việc dân sự, Tòa án có quyền hủy quyết định cá biệ t trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền xâm phạm quyền, lợi ích hợ p pháp của đương sự trong vụ việc dân sự mà Tòa án có nhiệm vụ giải quyế t. 2. Quyết định cá biệt quy định tại khoản 1 Điều này là quyết định đã đượ c ban hành về một vấn đề cụ thể và được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đố i tượng cụ thể. Trường hợp vụ việc dân sự có liên quan đến quyết định này thì phải được Tòa án xem xét trong cùng một vụ việc dân sự đ ó. 3. Khi xem xét hủy quyết định quy định tại khoản 1 Điều này, Tòa án phải đư a cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền đã ban hành quyết định tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền đã ban hành quyết định phả i tham gia tố tụng và trình bày ý kiến của mình về quyết định cá biệt bị Tòa án xem xét hủ y. 4. Thẩm quyền của cấp Tòa án giải quyết vụ việc dân sự trong trường hợ p có xem xét việc hủy quyết định cá biệt quy định tại khoản 1 Điều này được xác đị nh theo quy định tương ứng của Luật tố tụng hành chính về thẩm quyền củ a Tòa án nhân dân cấp huyện, Tòa án nhân dân cấp tỉnh. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 15 Mụ c 2 THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN CÁC CẤP

Điều 35. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện

1. Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩ m những tranh chấp sau đ ây: a) Tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình quy định tại Điều 26 và Điề u 28 của Bộ luật này, trừ tranh chấp quy định tại khoản 7 Điều 26 của Bộ luậ t này; b) Tranh chấp về kinh doanh, thương mại quy định tại khoản 1 Điều 30 củ a Bộ luậ t này; c) Tranh chấp về lao động quy định tại Điều 32 của Bộ luậ t này. 2. Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết những yêu cầu sau đ ây: a) Yêu cầu về dân sự quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9 và 10 Điề u 27 của Bộ luậ t này; b) Yêu cầu về hôn nhân và gia đình quy định tại các khoả n 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10 và 11 Điều 29 của Bộ luậ t này; c) Yêu cầu về kinh doanh, thương mại quy định tại khoản 1 và khoản 6 Điề u 31 của Bộ luậ t này; d) Yêu cầu về lao động quy định tại khoản 1 và khoản 5 Điều 33 của Bộ luậ t này. 3. Những tranh chấp, yêu cầu quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này mà có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài hoặc cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đạ i diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, cho Tòa án, cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài không thuộc thẩm quyền giải quyết củ a Tòa án nhân dân cấp huyện, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điề u này. 4. Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú của công dân Việt Nam hủy việc kế t hôn trái pháp luật, giải quyết việc ly hôn, các tranh chấp về quyền và nghĩa vụ củ a vợ chồng, cha mẹ và con, về nhận cha, mẹ, con, nuôi con nuôi và giám hộ giữ a công dân Việt Nam cư trú ở khu vực biên giới với công dân của nước láng giề ng cùng cư trú ở khu vực biên giới với Việt Nam theo quy định của Bộ luậ t này và các quy định khác của pháp luật Việt Nam.

Điều 36. Thẩm quyền của các Tòa chuyên trách Tòa án nhân dân cấp huyện

1. Tòa dân sự Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những vụ việc về dân sự, kinh doanh, thương mại, lao động thuộ c thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện quy định tại Điều 35 của Bộ luậ t này. 2. Tòa gia đình và người chưa thành niên Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩ m quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những vụ việc về hôn nhân và gia đình thuộ c thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện quy định tại Điều 35 của Bộ luật này. 16 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 3. Đối với Tòa án nhân dân cấp huyện chư a có Tòa chuyên trách thì Chánh án Tòa án có trách nhiệm tổ chức công tác xét xử và phân công Thẩm phán giải quyế t vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện.

Điều 37. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh

1. Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩ m những vụ việc sau đ ây: a) Tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các Điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luật này, trừ những tranh chấ p thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp huyện quy định tại khoả n 1 và khoản 4 Điều 35 của Bộ luậ t này; b) Yêu cầu về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao độ ng quy định tại các Điều 27, 29, 31 và 33 của Bộ luật này, trừ những yêu cầu thuộ c thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp huyện quy định tại khoả n 2 và khoản 4 Điều 35 của Bộ luậ t này; c) Tranh chấp, yêu cầu quy định tại khoản 3 Điều 35 của Bộ luậ t này. 2. Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩ m những vụ việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấ p huyện quy định tại Điều 35 của Bộ luật này mà Tòa án nhân dân cấp tỉnh tự mình lấy lên để giải quyết khi xét thấy cần thiết hoặc theo đề nghị củ a Tòa án nhân dân cấp huyện.

Điều 38. Thẩm quyền của các Tòa chuyên trách Tòa án nhân dân cấp tỉnh

1. Tòa dân sự Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyề n: a) Giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp, yêu cầu về dân sự thuộ c thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh quy định tại Điều 37 của Bộ luậ t này; b) Giải quyết theo thủ tục phúc thẩm những vụ việc mà bản án, quyết đị nh dân sự chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp huyện bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của Bộ luậ t này. 2. Tòa gia đình và người chưa thành niên Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyề n: a) Giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp, yêu cầu về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh quy định tại Điều 37 củ a Bộ luậ t này; b) Giải quyết theo thủ tục phúc thẩm những vụ việc mà bản án, quyết đị nh hôn nhân và gia đình chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp huyện bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của Bộ luậ t này. 3. Tòa kinh tế Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyề n: a) Giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp, yêu cầu về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh quy định tại Điề u 37 của Bộ luật này; CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 17 b) Giải quyết theo thủ tục phúc thẩm những vụ việc mà bản án, quyết đị nh kinh doanh, thương mại chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp huyệ n bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của Bộ luậ t này. 4. Tòa lao động Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyề n: a) Giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp, yêu cầu về lao động thuộ c thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh quy định tại Điều 37 của Bộ luậ t này; b) Giải quyết theo thủ tục phúc thẩm những vụ việc mà bản án, quyết định lao động chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp huyện bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của Bộ luật này.

Điều 39. Thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ

1. Thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Tòa án theo lãnh thổ được xác đị nh như sau: a) Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơ n có trụ sở, nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mạ i, lao động quy định tại các Điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luậ t này; b) Các đương sự có quyền tự thỏa thuận với nhau bằng văn bản yêu cầ u Tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cá nhân hoặc nơi có trụ sở của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cơ quan, tổ chức giải quyết những tranh chấ p về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luậ t này; c) Đối tượng tranh chấp là bất động sản thì chỉ Tòa án nơi có bất động sả n có thẩm quyền giải quyế t. 2. Thẩm quyền giải quyết việc dân sự của Tòa án theo lãnh thổ được xác đị nh như sau: a) Tòa án nơi người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, bị hạ n chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết yêu cầu tuyên bố một người mất năng lự c hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhậ n thức, làm chủ hành vi; b) Tòa án nơi người bị yêu cầu thông báo tìm kiếm vắng mặt tại nơi cư trú, bị yêu cầu tuyên bố mất tích hoặc là đã chết có nơi cư trú cuối cùng có thẩm quyề n giải quyết yêu cầu thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú và quả n lý tài sản của người đó, yêu cầu tuyên bố một người mất tích hoặc là đã chế t; c) Tòa án nơi người yêu cầu hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất nă ng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khă n trong nhận thức, làm chủ hành vi cư trú, làm việc có thẩm quyền hủy bỏ quyết đị nh tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lự c hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. 18 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 Tòa án đã ra quyết định tuyên bố một người mất tích hoặc là đã chết có thẩ m quyền giải quyết yêu cầu hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất tích hoặc là đã chế t; d) Tòa án nơi người phải thi hành bản án, quyết định dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động của Tòa án nước ngoài cư trú, làm việ c, nếu người phải thi hành án là cá nhân hoặc nơi người phải thi hành án có trụ sở , nếu người phải thi hành án là cơ quan, tổ chức hoặc nơi có tài sản liên quan đế n việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài có thẩm quyền giải quyế t yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hoặc không công nhận bả n án, quyết định dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động củ a Tòa án nước ngoài; đ) Tòa án nơi người gửi đơn cư trú, làm việc, nếu người gửi đơ n là cá nhân hoặc nơi người gửi đơn có trụ sở, nếu người gửi đơn là cơ quan, tổ chức có thẩ m quyền giải quyết yêu cầu không công nhận bản án, quyết định dân sự , hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động của Tòa án nướ c ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam; e) Tòa án nơi người phải thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài cư trú, làm việc, nếu người phải thi hành là cá nhân hoặc nơi người phải thi hành có trụ sở, nếu người phải thi hành là cơ quan, tổ chức hoặc nơi có tài sản liên quan đế n việc thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài có thẩm quyền giải quyế t yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết của Trọng tài nướ c ngoài; g) Tòa án nơi việc đăng ký kết hôn trái pháp luật được thực hiện có thẩ m quyền giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luậ t; h) Tòa án nơi một trong các bên thuận tình ly hôn, thỏa thuậ n nuôi con, chia tài sản khi ly hôn cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết yêu cầu công nhận thuậ n tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sả n khi ly hôn; i) Tòa án nơi một trong các bên thỏa thuận về thay đổi người trực tiế p nuôi con sau khi ly hôn cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết yêu cầu công nhận sự thỏa thuận về thay đổi người trực tiế p nuôi con sau khi ly hôn. Trường hợp cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu thay đổi người trực tiế p nuôi con sau khi ly hôn thì Tòa án nơi người con đang cư trú có thẩm quyền giải quyế t; k) Tòa án nơi cha hoặc mẹ của con chưa thành niên cư trú, làm việc có thẩ m quyền giải quyết yêu cầu hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chư a thành niên hoặc quyền thă m nom con sau khi ly hôn; l) Tòa án nơi cha, mẹ nuôi hoặc con nuôi cư trú, làm việc có thẩm quyền giả i quyết yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi; CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 19 m) Tòa án nơi tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện việc công chứ ng có trụ sở có thẩm quyền giải quyết yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệ u; n) Tòa án nơi cơ quan thi hành án có thẩm quyền thi hành án có trụ sở hoặc nơ i có tài sản liên quan đến việc thi hành án có thẩm quyền giải quyết yêu cầu xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, phân chia tài sản chung để thi hành án và yêu cầu khác theo quy định của Luật thi hành án dân sự ; o) Thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ giải quyết yêu cầu liên quan đến việ c Trọng tài thương mại Việt Nam giải quyết tranh chấp được thực hiện theo quy đị nh của pháp luật về Trọng tài thương mạ i; p) Tòa án nơi có tài sản có thẩm quyền giải quyết yêu cầu công nhận tài sản đ ó có trên lãnh thổ Việt Nam là vô chủ, công nhận quyền sở hữu của người đang quả n lý đối với tài sản vô chủ trên lãnh thổ Việ t Nam; q) Tòa án nơi người mang thai hộ cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyế t yêu cầu liên quan đến việc mang thai hộ ; r) Tòa án nơi cư trú, làm việc của một trong những người có tài sả n chung có thẩm quyền giải quyết yêu cầu công nhận thỏa thuận chấm dứt hiệu lực của việ c chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân đã được thực hiện theo bản án, quyết định củ a Tòa án; s) Tòa án nơi người yêu cầu cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết yêu cầ u công nhận kết quả hòa giả i thành ngoài Tòa án; t) Tòa án nơi cư trú, làm việc của người yêu cầu có thẩm quyền giải quyế t yêu cầu tuyên bố vô hiệu thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng theo quy định củ a pháp luật hôn nhân và gia đình; xác định cha, mẹ cho con hoặc con cho cha, mẹ theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đ ình; u) Tòa án nơi có trụ sở của doanh nghiệp có thẩm quyền giải quyết yêu cầ u hủy bỏ nghị quyết của Đại hội cổ đông, nghị quyết của Hội đồ ng thành viên; v) Tòa án nơi giao kết hoặc thực hiện hợp đồng lao động, thỏa ước lao độ ng tập thể có thẩm quyền giải quyết yêu cầu tuyên bố hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể đó vô hiệ u; x) Tòa án nơi xảy ra cuộc đình công có thẩm quyền giải quyết yêu cầ u xét tính hợp pháp của cuộc đ ình công; y) Thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ giải quyết yêu cầu bắt giữ tàu bay, tàu biển được thực hiện theo quy định tại Điều 421 của Bộ luậ t này. 3. Trường hợp vụ án dân sự đã được Tòa án thụ lý và đang giải quyết theo đúng quy định của Bộ luật này về thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ thì phải được Tòa án đó tiếp tục giải quyết mặc dù trong quá trình giải quyết vụ án có sự thay đổi nơi cư trú, trụ sở hoặc địa chỉ giao dịch của đương sự. 20 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015

Điều 40. Thẩm quyền của Tòa án theo sự lựa chọn của nguyên đơn, ngườ

i yêu cầu 1. Nguyên đơn có quyền lựa chọn Tòa án giải quyết tranh chấp về dân sự , hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động trong các trường hợp sau đ ây: a) Nếu không biết nơi cư trú, làm việc, trụ sở của bị đơn thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở cuối cùng hoặc nơi bị đơ n có tài sản giải quyế t; b) Nếu tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh tổ chức thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi tổ chức có trụ sở hoặc nơi tổ chứ c có chi nhánh giải quyế t; c) Nếu bị đơn không có nơi cư trú, làm việc, trụ sở ở Việt Nam hoặc vụ án về tranh chấp việc cấp dưỡng thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư trú, làm việc, có trụ sở giải quyế t; d) Nếu tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì nguyên đơ n có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư trú, làm việc, có trụ sở hoặc nơi xảy ra việ c gây thiệt hại giải quyết; đ) Nếu tranh chấp về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, quyền và lợ i ích liên quan đến việc làm, tiền lương, thu nhập và các điều kiện lao động khác đối vớ i người lao động thì nguyên đơn là người lao động có thể yêu cầu Tòa án nơ i mình cư trú, làm việc giải quyế t; e) Nếu tranh chấp phát sinh từ việc sử dụng lao động của người cai thầu hoặ c người có vai trò trung gian thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi người sử dụng lao động là chủ chính cư trú, làm việc, có trụ sở hoặc nơi người cai thầ u, người có vai trò trung gian cư trú, làm việc giải quyế t; g) Nếu tranh chấp phát sinh từ quan hệ hợp đồng thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi hợp đồng được thực hiện giải quyế t; h) Nếu các bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở ở nhiều nơi khác nhau thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi một trong các bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở giải quyế t; i) Nếu tranh chấp bất động sản mà bất động sản có ở nhiều địa phươ ng khác nhau thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi có một trong các bất động sả n giải quyế t. 2. Người yêu cầu có quyền lựa chọn Tòa án giải quyết yêu cầu về dân sự , hôn nhân và gia đình trong các trường hợp sau đ ây: a) Đối với các yêu cầu về dân sự quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9 và 10

Điều 41. Chuyển vụ việc dân sự cho Tòa án khác; giải quyết tranh chấp về

thẩm quyền 1. Vụ việc dân sự đã được thụ lý mà không thuộc thẩm quyền giải quyết củ a Tòa án đã thụ lý thì Tòa án đó ra quyết định chuyển hồ sơ vụ việc dân sự cho Tòa án có thẩm quyền và xóa tên vụ án đó trong sổ thụ lý. Quyết định này phải được gửi ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp, đương sự, cơ quan, tổ chứ c, cá nhân có liên quan. Đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có quyền khiếu nại, Việ n kiểm sát có quyền kiến nghị quyết định này trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được quyết định. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được khiếu nại, kiến nghị, Chánh án Tòa án đã ra quyết định chuyển vụ việ c dân sự phải giải quyết khiếu nại, kiến nghị. Quyết định của Chánh án Tòa án là quyết định cuố i cùng. 2. Tranh chấp về thẩm quyền giữa các Tòa án nhân dân cấp huyệ n trong cùng một tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương do Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉ nh giải quyế t. 3. Tranh chấp về thẩm quyền giữa các Tòa án nhân dân cấp huyện thuộ c các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khác nhau hoặc giữ a các Tòa án nhân dân cấp tỉnh thuộc thẩm quyền giải quyết theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấ p cao thì do Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao giải quyế t. 4. Tranh chấp về thẩm quyền giữa các Tòa án nhân dân cấp huyện thuộ c các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khác nhau hoặc giữ a các Tòa án nhân dân cấp tỉnh thuộc thẩm quyền giải quyết theo lãnh thổ của các Tòa án nhân dân cấ p cao khác nhau do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao giải quyết.

Điều 42. Nhập hoặc tách vụ án

1. Tòa án nhập hai hoặc nhiều vụ án mà Tòa án đó đã thụ lý riêng biệ t thành một vụ án để giải quyết nếu việc nhập và việc giải quyết trong cùng một vụ án bảo đảm đúng pháp luật. Đối với vụ án có nhiều người có cùng yêu cầu khởi kiện đối với cùng mộ t cá nhân hoặc cùng một cơ quan, tổ chức thì Tòa án có thể nhập các yêu cầu của họ để giải quyết trong cùng một vụ án. 22 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 2. Tòa án tách một vụ án có các yêu cầu khác nhau thành hai hoặc nhiều vụ án nếu việc tách và việc giải quyết các vụ án được tách bảo đảm đúng pháp luậ t. 3. Khi nhập hoặc tách vụ án quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, Tòa án đã thụ lý vụ án phải ra quyết định và gửi ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp, đươ ng sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Mụ c 3 GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ TRONG TRƯỜNG HỢP CHƯA CÓ ĐIỀU LUẬT ĐỂ ÁP DỤNG

Điều 43. Nguyên tắc xác định thẩm quyền của Tòa án trong trường hợ

p chưa có điều luật để áp dụng Thẩm quyền của Tòa án thụ lý, giải quyết vụ việc dân sự trong trường hợ p chưa có điều luật để áp dụng được thực hiện theo quy định tại các điều từ Điều 35 đến Điều 41 của Bộ luật này.

Điều 44. Trình tự, thủ tục thụ lý, giải quyết vụ việc dân sự trong trường hợ

p chưa có điều luật để áp dụng Trình tự, thủ tục thụ lý, giải quyết vụ việc dân sự trong trường hợp chưa có điều luật để áp dụng được thực hiện theo quy định của Bộ luật này.

Điều 45. Nguyên tắc giải quyết vụ việc dân sự trong trường hợp chưa có điề

u luật để áp dụng 1. Việc áp dụng tập quán được thực hiện như sau: Tòa án áp dụng tập quán để giải quyết vụ việc dân sự trong trường hợ p các bên không có thỏa thuận và pháp luật không quy định. Tập quán không được trái vớ i các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại Điều 3 của Bộ luật dân sự . Khi yêu cầu Tòa án giải quyết vụ việc dân sự, đương sự có quyền viện dẫn tậ p quán để yêu cầu Tòa án xem xét áp dụ ng. Tòa án có trách nhiệm xác định giá trị áp dụng của tập quán bảo đảm đúng quy định tại Điều 5 của Bộ luật dân sự . Trường hợp các đương sự viện dẫn các tập quán khác nhau thì tậ p quán có giá trị áp dụng là tập quán được thừa nhận tại nơi phát sinh vụ việc dân sự . 2. Việc áp dụng tương tự pháp luật được thực hiện như sau: Tòa án áp dụng tương tự pháp luật để giải quyết vụ việc dân sự trong trường hợ p các bên không có thỏa thuận, pháp luật không có quy định và không có tập quán đượ c áp dụng theo quy định tại Điều 5 của Bộ luật dân sự và khoản 1 Điều này. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 23 Khi áp dụng tương tự pháp luật, Tòa án phải xác định rõ tính chất pháp lý củ a vụ việc dân sự, xác định rõ ràng trong hệ thống pháp luật hiệ n hành không có quy phạm pháp luật nào điều chỉnh quan hệ đó và xác định quy phạm pháp luật điề u chỉnh quan hệ dân sự tương tự . 3. Việc áp dụng các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, án lệ, lẽ công bằng được thực hiện như sau: Tòa án áp dụng các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, án lệ, lẽ công bằng để giải quyết vụ việc dân sự khi không thể áp dụng tập quán, tương tự pháp luật theo quy định tại Điều 5 và khoản 1 Điều 6 của Bộ luật dân sự, khoả n 1 và khoản 2 Điề u này. Các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự là những nguyên tắc được quy định tại Điều 3 của Bộ luật dân sự . Án lệ được Tòa án nghiên cứu, áp dụng trong giải quyết vụ việc dân sự khi đã được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn và đượ c Chánh án Tòa án nhân dân tối cao công bố . Lẽ công bằng được xác định trên cơ sở lẽ phải được mọi người trong xã hộ i thừa nhận, phù hợp với nguyên tắc nhân đạo, không thiên vị và bình đẳng về quyề n và nghĩa vụ của các đương sự trong vụ việc dân sự đó. Chươ ng IV CƠ QUAN TIẾN HÀNH TỐ TỤNG, NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤ NG VÀ VIỆC THAY ĐỔI NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG

Điều 46. Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng

1. Các cơ quan tiến hành tố tụng dân sự gồ m có: a) Tòa án; b) Viện kiể m sát. 2. Những người tiến hành tố tụng dân sự gồ m có: a) Chánh án Tòa án, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án; b) Viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên.

Điều 47. Nhiệm vụ, quyền hạn của Chánh án Tòa án

1. Chánh án Tòa án có nhiệm vụ, quyền hạn sau đ ây: a) Tổ chức công tác giải quyết vụ việc dân sự thuộc thẩm quyền củ a Tòa án; bảo đảm thực hiện nguyên tắc Thẩm phán, Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; 24 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 b) Quyết định phân công Thẩm phán thụ lý vụ việc dân sự, Thẩm phán giả i quyết vụ việc dân sự, Hội thẩm nhân dân tham gia Hội đồng xét xử vụ án dân sự; quyết định phân công Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án tiến hành tố tụng đố i với vụ việc dân sự bảo đảm đúng nguyên tắc quy định tại khoản 2 Điều 16 củ a Bộ luậ t này; c) Quyết định thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án trước khi mở phiên tòa; d) Quyết định thay đổi người giám định, người phiên dịch trước khi mở phiên tòa; đ) Ra quyết định và tiến hành hoạt động tố tụng dân sự theo quy định của Bộ luậ t này; e) Giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của Bộ luậ t này; g) Kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm bản án, quyết định đ ã có hiệu lực pháp luật của Tòa án theo quy định của Bộ luật này hoặc kiến nghị Chánh án Tòa án có thẩm quyền xem xét kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩ m bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án; h) Kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, sửa đổi, bổ sung hoặ c bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật nếu phát hiện có dấu hiệu trái với Hiế n pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quố c hội, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên theo quy định củ a Bộ luậ t này; i) Xử lý hành vi cản trở hoạt động tố tụng dân sự theo quy định của pháp luậ t; k) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luậ t. 2. Khi Chánh án vắng mặt, một Phó Chánh án được Chánh án ủy nhiệm thự c hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Chánh án, trừ quyền kháng nghị quy định tại điể m g khoản 1 Điều này. Phó Chánh án chịu trách nhiệm trước Chánh án về việc thự c hiện nhiệm vụ, quyền hạn được ủy nhiệm.

Điều 48. Nhiệm vụ, quyền hạn của Thẩm phán

Khi được Chánh án Tòa án phân công, Thẩm phán có nhiệm vụ, quyền hạ n sau đ ây: 1. Xử lý đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, thụ lý vụ việc dân sự theo quy định củ a Bộ luậ t này. 2. Lập hồ sơ vụ việc dân sự . 3. Tiến hành thu thập, xác minh chứng cứ, tổ chức phiên tòa, phiên họp để giả i quyết vụ việc dân sự theo quy định của Bộ luậ t này. 4. Quyết định việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 25 5. Quyết định tạm đình chỉ hoặc đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự, quyết đị nh tiếp tục đưa vụ việc dân sự ra giải quyế t. 6. Giải thích, hướng dẫn cho đương sự biết để họ thực hiện quyền đượ c yêu cầu trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý. 7. Tiến hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải, ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự theo quy đị nh của Bộ luậ t này. 8. Quyết định đưa vụ án dân sự ra xét xử, đưa việc dân sự ra giải quyế t. 9. Triệu tập người tham gia phiên tòa, phiên họ p. 10. Chủ tọa hoặc tham gia xét xử vụ án dân sự, giải quyết việc dân sự . 11. Đề nghị Chánh án Tòa án phân công Thẩm tra viên hỗ trợ thực hiện hoạt động tố tụng theo quy định của Bộ luậ t này. 12. Phát hiện và đề nghị Chánh án Tòa án kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩ m quyền xem xét, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật có dấ u hiệu trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nướ c cấp trên theo quy định của Bộ luậ t này. 13. Xử lý hành vi cản trở hoạt động tố tụng dân sự theo quy định của pháp luật. 14. Tiến hành hoạt động tố tụng khác khi giải quyết vụ việc dân sự theo quy định của Bộ luật này.

Điều 49. Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội thẩm nhân dân

Khi được Chánh án Tòa án phân công, Hội thẩm nhân dân có nhiệm vụ, quyề n hạn sau đ ây: 1. Nghiên cứu hồ sơ vụ án trước khi mở phiên tòa. 2. Đề nghị Chánh án Tòa án, Thẩm phán ra các quyết định cần thiết thuộ c thẩm quyề n. 3. Tham gia Hội đồng xét xử vụ án dân sự . 4. Tiến hành các hoạt động tố tụng và ngang quyền với Thẩm phán khi biể u quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền của Hội đồng xét xử.

Điều 50. Nhiệm vụ, quyền hạn của Thẩm tra viên

Khi được Chánh án Tòa án phân công, Thẩm tra viên có nhiệm vụ, quyền hạ n sau đ ây: 1. Thẩm tra hồ sơ vụ việc dân sự mà bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệ u lực pháp luật cần xem xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩ m. 2. Kết luận về việc thẩm tra và báo cáo kết quả thẩm tra, đề xuất phương án giả i quyết vụ việc dân sự với Chánh án Tòa án. 26 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 3. Thu thập tài liệu, chứng cứ có liên quan đến vụ việc dân sự theo quy đị nh của Bộ luậ t này. 4. Hỗ trợ Thẩm phán thực hiện hoạt động tố tụng theo quy định của Bộ luậ t này. 5. Thực hiện nhiệm vụ khác theo quy định của Bộ luật này.

Điều 51. Nhiệm vụ, quyền hạn của Thư ký Tòa án

Khi được Chánh án Tòa án phân công, Thư ký Tòa án có nhiệm vụ, quyền hạ n sau đ ây: 1. Chuẩn bị các công tác nghiệp vụ cần thiết trước khi khai mạ c phiên tòa. 2. Phổ biến nộ i quy phiên tòa. 3. Kiểm tra và báo cáo với Hội đồng xét xử danh sách những người được triệ u tập đế n phiên tòa. 4. Ghi biên bản phiên tòa, phiên họp, biên bản lấy lời khai của ngườ i tham gia tố tụ ng. 5. Thực hiện nhiệm vụ khác theo quy định của Bộ luật này.

Điều 52. Những trường hợp phải từ chối hoặc thay đổi người tiế

n hành tố tụng Người tiến hành tố tụng phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay đổ i trong những trường hợp sau đ ây: 1. Họ đồng thời là đương sự, người đại diện, người thân thích của đương sự . 2. Họ đã tham gia tố tụng với tư cách là người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của đương sự, người làm chứng, người giám định, người phiên dị ch trong cùng vụ việc đ ó. 3. Có căn cứ rõ ràng cho rằng họ có thể không vô tư trong khi làm nhiệm vụ.

Điều 53. Thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân

Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay đổ i trong những trường hợp sau đ ây: 1. Thuộc một trong những trường hợp quy định tại Điều 52 của Bộ luậ t này. 2. Họ cùng trong một Hội đồng xét xử và là người thân thích vớ i nhau; trong trường hợp này, chỉ có một người được tiến hành tố tụ ng. 3. Họ đã tham gia giải quyết theo thủ tục sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩ m hoặc tái thẩm vụ việc dân sự đó và đã ra bản án sơ thẩm, bản án, quyết đị nh phúc thẩm, quyết định giám đốc thẩm hoặc tái thẩm, quyết định giải quyết việc dân sự , quyết định đình chỉ giải quyết vụ việc, quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự, trừ trường hợp là thành viên của Hội đồng Thẩ m phán Tòa án nhân dân tối cao, Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao thì vẫn được tham gia giả i quyết vụ việc đó theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 27 4. Họ đã là người tiến hành tố tụng trong vụ việc đó với tư cách là Thẩ m tra viên, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên.

Điều 54. Thay đổi Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên

Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay đổ i trong những trường hợp sau đ ây: 1. Thuộc một trong những trường hợp quy định tại Điều 52 của Bộ luậ t này. 2. Họ đã là người tiến hành tố tụng trong vụ việc đó với tư cách là Thẩ m phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên, Kiể m tra viên. 3. Là người thân thích với một trong những người tiến hành tố tụ ng khác trong vụ việc đó.

Điều 55. Thủ tục từ chối tiến hành tố tụng hoặc đề nghị thay đổi Thẩ

m phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án 1. Việc từ chối tiến hành tố tụng hoặc đề nghị thay đổi Thẩm phán, Hội thẩ m nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án trước khi mở phiên tòa, phiên họp phải được lập thành văn bản, trong đó nêu rõ lý do và căn cứ của việc từ chối tiế n hành tố tụng hoặc đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụ ng. 2. Việc từ chối tiến hành tố tụng hoặc đề nghị thay đổi những người quy đị nh tại khoản 1 Điều này tại phiên tòa, phiên họp phải được ghi vào biên bả n phiên tòa, phiên họp.

Điều 56. Quyết định việc thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩ

m tra viên, Thư ký Tòa án 1. Trước khi mở phiên tòa, việc thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩ m tra viên, Thư ký Tòa án do Chánh án Tòa án quyết định. Trường hợp Thẩm phán bị thay đổi là Chánh án Tòa án thì thẩm quyền quyết định việc thay đổi như sau: a) Thẩm phán là Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyệ n thì do Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh quyết đị nh; b) Thẩm phán là Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉ nh thì do Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao có thẩm quyền theo lãnh thổ đối với Tòa án nhân dân cấp tỉnh đ ó quyết đị nh; c) Thẩm phán là Chánh án Tòa án nhân dân cấ p cao thì do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết đị nh. 2. Tại phiên tòa, việc thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩ m tra viên, Thư ký Tòa án do Hội đồng xét xử quyết định sau khi nghe ý kiến của người bị yêu cầu thay đổi. Hội đồng xét xử thảo luận tại phòng nghị án và quyết định theo đa số. Trường hợp phải thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩ m tra viên, Thư ký Tòa án thì Hội đồng xét xử ra quyết định hoãn phiên tòa. Chánh án Tòa án 28 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 quyết định cử Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án thay thế người bị thay đổi. Nếu người bị thay đổi là Chánh án Tòa án thì thẩm quyề n quyết định được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điề u này. 3. Việc thay đổi Thẩm phán, Thư ký Tòa án khi giải quyết việc dân sự đượ c thực hiện theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 368 của Bộ luậ t này. 4. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày hoãn phiên tòa, phiên họ p, Chánh án Tòa án phải cử người khác thay thế.

Điều 57. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện trưởng Viện kiểm sát

1. Khi kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự, Viện trưở ng Viện kiểm sát có nhiệm vụ, quyền hạn sau đ ây: a) Tổ chức và chỉ đạo thực hiện công tác kiểm sát việc tuân theo pháp luậ t trong tố tụng dân sự ; b) Quyết định phân công Kiểm sát viên thực hiện kiểm sát việ c tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự, tham gia phiên tòa xét xử vụ án dân sự, phiên họp giả i quyết việc dân sự theo quy định của Bộ luật này và thông báo cho Tòa án; quyết định phân công Kiểm tra viên tiến hành tố tụng đối với vụ việc dân sự bảo đảm đúng nguyên tắc quy định tại khoản 2 Điều 16 của Bộ luậ t này; c) Quyết định thay đổi Kiểm sát viên, Kiể m tra viên; d) Kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm bản án, quyết định của Tòa án theo quy định của Bộ luật này; đ) Yêu cầu, kiến nghị theo quy định của Bộ luậ t này; e) Giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của Bộ luậ t này; g) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luậ t. 2. Khi Viện trưởng vắng mặt, một Phó Viện trưởng được Viện trưởng ủ y nhiệm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện trưởng, trừ quyền quyết đị nh kháng nghị quy định tại điểm d khoản 1 Điều này. Phó Viện trưởng chị u trách nhiệm trước Viện trưởng về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được ủy nhiệm.

Điều 58. Nhiệm vụ, quyền hạn của Kiểm sát viên

Khi được Viện trưởng Viện kiểm sát phân công thực hiện kiểm sát việ c tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự, Kiểm sát viên có nhiệm vụ, quyền hạn sau đ ây: 1. Kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện, đơn yêu cầ u. 2. Kiểm sát việc thụ lý, giải quyết vụ việc dân sự . 3. Nghiên cứu hồ sơ vụ việc; yêu cầu Tòa án xác minh, thu thập chứng cứ trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự theo quy định của Bộ luật này; thu thập tài liệ u, chứng cứ theo quy định tại khoản 6 Điều 97 của Bộ luật này. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 29 4. Tham gia phiên tòa, phiên họp và phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về việ c giải quyết vụ việc theo quy định của Bộ luậ t này. 5. Kiểm sát bản án, quyết định củ a Tòa án. 6. Kiến nghị, yêu cầu Tòa án thực hiện đúng các hoạt động tố tụng theo quy định của Bộ luậ t này. 7. Đề nghị Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền kháng nghị bản án, quyết định của Tòa án có vi phạm pháp luậ t. 8. Kiểm sát hoạt động tố tụng của người tham gia tố tụng; yêu cầu, kiến nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xử lý nghiêm minh người tham gia tố tụ ng vi phạm pháp luậ t. 9. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tố tụng dân sự khác thuộc thẩm quyền củ a Viện kiểm sát theo quy định của Bộ luật này.

Điều 59. Nhiệm vụ, quyền hạn của Kiểm tra viên

Khi được phân công tiến hành hoạt động tố tụng, Kiểm tra viên có nhiệm vụ , quyền hạn sau đ ây: 1. Nghiên cứu hồ sơ vụ việc, báo cáo kết quả với Kiể m sát viên. 2. Lập hồ sơ kiểm sát vụ việc dân sự theo phân công của Kiểm sát viên hoặ c Viện trưởng Viện kiể m sát. 3. Giúp Kiểm sát viên kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự.

Điều 60. Thay đổi Kiểm sát viên, Kiểm tra viên

Kiểm sát viên, Kiểm tra viên phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay đổ i trong những trường hợp sau đ ây: 1. Thuộc một trong những trường hợp quy định tại Điều 52 của Bộ luậ t này. 2. Họ đã là người tiến hành tố tụng trong vụ việc đó với tư cách là Thẩ m phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên.

Điều 61. Thủ tục từ chối tiến hành tố tụng hoặc đề nghị thay đổi Kiể

m sát viên, Kiểm tra viên 1. Trước khi mở phiên tòa, việc từ chối tiến hành tố tụng hoặc đề nghị thay đổ i Kiểm sát viên phải được lập thành văn bản, trong đó nêu rõ lý do và căn cứ củ a việc từ chối hoặc đề nghị thay đổi Kiể m sát viên. Việc từ chối tiến hành tố tụng hoặc đề nghị thay đổi Kiểm tra viên phải đượ c lập thành văn bản, trong đó nêu rõ lý do và căn cứ của việc từ chối hoặc đề nghị thay đổi Kiể m tra viên. 2. Tại phiên tòa, việc từ chối tiến hành tố tụng hoặc đề nghị thay đổi Kiể m sát viên phải được ghi vào biên bản phiên tòa. 30 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015

Điều 62. Quyết định việc thay đổi Kiểm sát viên, Kiểm tra viên

1. Trước khi mở phiên tòa, việc thay đổi Kiểm sát viên do Viện trưởng Việ n kiểm sát cùng cấp quyết định; nếu Kiểm sát viên bị thay đổi là Viện trưởng Việ n kiểm sát thì do Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp quyết đị nh. Việc thay đổi Kiểm tra viên do Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp quyết đị nh. 2. Tại phiên tòa, việc thay đổi Kiểm sát viên do Hội đồng xét xử quyết đị nh sau khi nghe ý kiến của người bị yêu cầu thay đổi. Hội đồng xét xử thảo luận tạ i phòng nghị án và quyết định theo đa số . Trường hợp phải thay đổi Kiểm sát viên thì Hội đồng xét xử ra quyết đị nh hoãn phiên tòa. Việc cử Kiểm sát viên thay thế Kiểm sát viên bị thay đổi do Việ n trưởng Viện kiểm sát cùng cấp quyết định. Nếu Kiểm sát viên bị thay đổi là Việ n trưởng Viện kiểm sát thì do Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp quyết đị nh. 3. Việc thay đổi Kiểm sát viên khi giải quyết việc dân sự được thực hiệ n theo quy định tại khoản 3 Điều 368 của Bộ luậ t này. 4. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày hoãn phiên tòa, phiên họ p, Viện trưởng Viện kiểm sát phải cử người khác thay thế và thông báo bằng văn bả n cho Tòa án. Chươ ng V THÀNH PHẦN GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ

Điều 63. Hội đồng xét xử sơ thẩm vụ án dân sự

Hội đồng xét xử sơ thẩm vụ án dân sự gồm một Thẩm phán và hai Hội thẩ m nhân dân, trừ trường hợp quy định tại Điều 65 của Bộ luật này. Trong trường hợp đặc biệt thì Hội đồng xét xử sơ thẩm có thể gồm hai Thẩm phán và ba Hội thẩ m nhân dân. Đối với vụ án có đương sự là người chưa thành niên thì phải có Hội thẩ m nhân dân là người đã hoặc đang công tác tại Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quả n lý nhà nước về trẻ em. Đối với vụ án lao động thì phải có Hội thẩm nhân dân là người đã hoặc đ ang công tác trong tổ chức đại diện tập thể lao động hoặc người có kiến thức về pháp luật lao động.

Điều 64. Hội đồng xét xử phúc thẩm vụ án dân sự

Hội đồng xét xử phúc thẩm vụ án dân sự gồm ba Thẩm phán, trừ trường hợ p quy định tại Điều 65 của Bộ luật này. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 31

Điều 65. Xét xử vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn

Việc xét xử sơ thẩm, phúc thẩm vụ án dân sự theo thủ tục rút gọn do mộ t Thẩm phán tiến hành.

Điều 66. Hội đồng xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm vụ án dân sự

1. Ủy ban thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao xét xử giám đốc thẩm, tái thẩ m bằng Hội đồng xét xử gồm ba Thẩm phán hoặc toàn thể Ủy ban Thẩ m phán Tòa án nhân dân cấ p cao. 2. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩ m, tái thẩm bằng Hội đồng xét xử gồm năm Thẩm phán hoặc toàn thể Thẩ m phán Tòa án nhân dân tối cao.

Điều 67. Thành phần giải quyết việc dân sự

1. Yêu cầu về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao độ ng quy định tại khoản 5 Điều 27, khoản 9 Điều 29, khoản 4 và khoản 5 Điề u 31, khoản 2, 3 và 4 Điều 33 của Bộ luật này hoặc việc xét kháng cáo, kháng nghị đố i với quyết định giải quyết việc dân sự do tập thể gồm ba Thẩm phán giải quyế t. 2. Yêu cầu về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao độ ng không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này do một Thẩm phán giả i quyế t. 3. Thành phần giải quyết yêu cầu về kinh doanh, thương mại quy định tại khoản 2

Điều 68. Đương sự trong vụ việc dân sự

1. Đương sự trong vụ án dân sự là cơ quan, tổ chức, cá nhân bao gồm nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Đương sự trong việc dân sự là cơ quan, tổ chức, cá nhân bao gồm ngườ i yêu cầu giải quyết việc dân sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. 2. Nguyên đơn trong vụ án dân sự là người khởi kiện, người được cơ quan, tổ chức, cá nhân khác do Bộ luật này quy định khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyế t vụ án dân sự khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của người đó bị xâm phạm. 32 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 Cơ quan, tổ chức do Bộ luật này quy định khởi kiện vụ án dân sự để yêu cầ u Tòa án bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước thuộc lĩnh vực mình phụ trách cũng là nguyên đơ n. 3. Bị đơn trong vụ án dân sự là người bị nguyên đơn khởi kiện hoặc bị cơ quan, tổ chức, cá nhân khác do Bộ luật này quy định khởi kiện để yêu cầ u Tòa án giải quyết vụ án dân sự khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn bị người đó xâm phạ m. 4. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án dân sự là ngườ i tuy không khởi kiện, không bị kiện, nhưng việc giải quyết vụ án dân sự có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ nên họ được tự mình đề nghị hoặc các đương sự khác đề nghị và được Tòa án chấp nhận đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Trường hợp việc giải quyết vụ án dân sự có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của một người nào đó mà không có ai đề nghị đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thì Tòa án phải đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. 5. Người yêu cầu giải quyết việc dân sự là người yêu cầu Tòa án công nhậ n hoặc không công nhận một sự kiện pháp lý làm căn cứ phát sinh quyền, nghĩa vụ về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động của mình hoặ c của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác; yêu cầu Tòa án công nhận cho mình quyền về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao độ ng. 6. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong việc dân sự là ngườ i tuy không yêu cầu giải quyết việc dân sự nhưng việc giải quyết việc dân sự có liên quan đế n quyền lợi, nghĩa vụ của họ nên họ được tự mình đề nghị hoặc đương sự trong việ c dân sự đề nghị và được Tòa án chấp nhận đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Trường hợp giải quyết việc dân sự có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ củ a một người nào đó mà không có ai đề nghị đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thì Tòa án phải đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong việc dân sự.

Điều 69. Năng lực pháp luật tố tụng dân sự và năng lực hành vi tố tụ

ng dân sự của đương sự 1. Năng lực pháp luật tố tụng dân sự là khả năng có các quyền, nghĩa vụ trong tố tụng dân sự do pháp luật quy định. Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân có năng lự c pháp luật tố tụng dân sự như nhau trong việc yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợ i ích hợp pháp của mình. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 33 2. Năng lực hành vi tố tụng dân sự là khả năng tự mình thực hiện quyền, nghĩ a vụ tố tụng dân sự hoặc ủy quyền cho người đại diện tham gia tố tụng dân sự . 3. Đương sự là người từ đủ mười tám tuổi trở lên có đầy đủ năng lự c hành vi tố tụng dân sự, trừ người mất năng lực hành vi dân sự hoặc pháp luật có quy định khác. Đối với người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khă n trong nhận thức, làm chủ hành vi thì năng lực hành vi tố tụng dân sự của họ được xác định theo quyết định củ a Tòa án. 4. Đương sự là người chưa đủ sáu tuổi hoặc người mất năng lực hành vi dân sự thì không có năng lực hành vi tố tụng dân sự. Việc thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự của đương sự, việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho những ngườ i này tại Tòa án do người đại diện hợp pháp của họ thực hiệ n. 5. Đương sự là người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi thì việc thự c hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự của đương sự, việc bảo vệ quyền và lợ i ích hợp pháp cho những người này tại Tòa án do người đại diện hợp pháp của họ thực hiện. Đối với người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khă n trong nhận thức, làm chủ hành vi thì việc thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự củ a họ, việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho họ được xác định theo quyết đị nh củ a Tòa án. 6. Đương sự là người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi đ ã tham gia lao động theo hợp đồng lao động hoặc giao dịch dân sự bằng tài sản riêng củ a mình được tự mình tham gia tố tụng về những việc có liên quan đến quan hệ lao động hoặc quan hệ dân sự đó. Trong trường hợp này, Tòa án có quyền triệu tậ p người đại diện hợp pháp của họ tham gia tố tụng. Đối với những việc khác, việ c thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự của đương sự tại Tòa án do người đạ i diện hợp pháp của họ thực hiệ n. 7. Đương sự là cơ quan, tổ chức do người đại diện hợp pháp tham gia tố tụng.

Điều 70. Quyền, nghĩa vụ của đương sự

Đương sự có quyền, nghĩa vụ ngang nhau khi tham gia tố tụ ng. Khi tham gia tố tụng, đương sự có quyền, nghĩa vụ sau đ ây: 1. Tôn trọng Tòa án, chấp hành nghiêm chỉnh nộ i quy phiên tòa. 2. Nộp tiền tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí, án phí, lệ phí và chi phí tố tụ ng khác theo quy định của pháp luậ t. 3. Cung cấp đầy đủ, chính xác địa chỉ nơi cư trú, trụ sở củ a mình; trong quá trình Tòa án giải quyết vụ việc nếu có thay đổi địa chỉ nơi cư trú, trụ sở thì phả i thông báo kịp thời cho đương sự khác và Tòa án. 34 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 4. Giữ nguyên, thay đổi, bổ sung hoặc rút yêu cầu theo quy định của Bộ luậ t này. 5. Cung cấp tài liệu, chứng cứ; chứng minh để bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp củ a mình. 6. Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân đang lưu giữ, quản lý tài liệu, chứng cứ cung cấp tài liệu, chứng cứ đ ó cho mình. 7. Đề nghị Tòa án xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ của vụ việc mà tự mình không thể thực hiện được; đề nghị Tòa án yêu cầu đương sự khác xuấ t trình tài liệu, chứng cứ mà họ đang giữ; đề nghị Tòa án ra quyết định yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân đang lưu giữ, quản lý tài liệu, chứng cứ cung cấp tài liệu, chứ ng cứ đó; đề nghị Tòa án triệu tập người làm chứng, trưng cầu giám định, quyết đị nh việc định giá tài sả n. 8. Được biết, ghi chép, sao chụp tài liệu, chứng cứ do đương sự khác xuấ t trình hoặc do Tòa án thu thập, trừ tài liệu, chứng cứ quy định tại khoản 2 Điều 109 củ a Bộ luậ t này. 9. Có nghĩa vụ gửi cho đương sự khác hoặc người đại diện hợp pháp của họ bản sao đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ, trừ tài liệu, chứng cứ mà đương sự khác đã có, tài liệu, chứng cứ quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luật này. Trường hợp vì lý do chính đáng không thể sao chụp, gửi đơn khởi kiệ n, tài liệu, chứng cứ thì họ có quyền yêu cầu Tòa án hỗ trợ . 10. Đề nghị Tòa án quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấ p tạm thờ i. 11. Tự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ án; tham gia hòa giả i do Tòa án tiế n hành. 12. Nhận thông báo hợp lệ để thực hiện quyền, nghĩa vụ củ a mình. 13. Tự bảo vệ hoặc nhờ người khác bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp cho mình. 14. Yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng theo quy định của Bộ luậ t này. 15. Tham gia phiên tòa, phiên họp theo quy định của Bộ luậ t này. 16. Phải có mặt theo giấy triệu tập của Tòa án và chấp hành quyết định củ a Tòa án trong quá trình Tòa án giải quyết vụ việ c. 17. Đề nghị Tòa án đưa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụ ng. 18. Đề nghị Tòa án tạm đình chỉ giải quyết vụ việc theo quy định của Bộ luậ t này. 19. Đưa ra câu hỏi với người khác về vấn đề liên quan đến vụ án hoặc đề xuấ t với Tòa án những vấn đề cần hỏi người khác; được đối chất với nhau hoặc vớ i người làm chứng. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 35 20. Tranh luận tại phiên tòa, đưa ra lập luận về đánh giá chứng cứ và pháp luậ t áp dụ ng. 21. Được cấp trích lục bản án, bản án, quyết định củ a Tòa án. 22. Kháng cáo, khiếu nại bản án, quyết định của Tòa án theo quy định của Bộ luậ t này. 23. Đề nghị người có thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩ m, tái thẩm bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luậ t. 24. Chấp hành nghiêm chỉnh bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lự c pháp luậ t. 25. Sử dụng quyền của đương sự một cách thiện chí, không được lạm dụng để gây cản trở hoạt động tố tụng của Tòa án, đương sự khác; trường hợp không thự c hiện nghĩa vụ thì phải chịu hậu quả do Bộ luật này quy đị nh. 26. Quyền, nghĩa vụ khác mà pháp luật có quy định.

Điều 71. Quyền, nghĩa vụ của nguyên đơn

1. Các quyền, nghĩa vụ của đương sự quy định tại Điều 70 của Bộ luậ t này. 2. Thay đổi nội dung yêu cầu khởi kiện; rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầ u khởi kiệ n. 3. Chấp nhận hoặc bác bỏ một phần hoặc toàn bộ yêu cầu phản tố của bị đơ n, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập.

Điều 72. Quyền, nghĩa vụ của bị đơn

1. Các quyền, nghĩa vụ của đương sự quy định tại Điều 70 của Bộ luậ t này. 2. Được Tòa án thông báo về việc bị khởi kiệ n. 3. Chấp nhận hoặc bác bỏ một phần hoặc toàn bộ yêu cầu của nguyên đơ n, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lậ p. 4. Đưa ra yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn, nếu có liên quan đến yêu cầ u của nguyên đơn hoặc đề nghị đối trừ với nghĩa vụ của nguyên đơn. Đối vớ i yêu cầu phản tố thì bị đơn có quyền, nghĩa vụ của nguyên đơn quy định tại Điều 71 củ a Bộ luậ t này. 5. Đưa ra yêu cầu độc lập đối với người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và yêu cầu độc lập này có liên quan đến việc giải quyết vụ án. Đối với yêu cầu độ c lập thì bị đơn có quyền, nghĩa vụ của nguyên đơn quy định tại Điều 71 của Bộ luậ t này. 6. Trường hợp yêu cầu phản tố hoặc yêu cầu độc lập không được Tòa án chấ p nhận để giải quyết trong cùng vụ án thì bị đơn có quyền khởi kiện vụ án khác. 36 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015

Điều 73. Quyền, nghĩa vụ của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

1. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền, nghĩa vụ sau đ ây: a) Các quyền, nghĩa vụ quy định tại Điều 70 của Bộ luậ t này; b) Có thể có yêu cầu độc lập hoặc tham gia tố tụng với bên nguyên đơn hoặ c với bên bị đơ n. 2. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập và yêu cầu độ c lập này có liên quan đến việc giải quyết vụ án thì có quyền, nghĩa vụ của nguyên đơn quy định tại Điều 71 của Bộ luật này. Trường hợp yêu cầu độc lập không đượ c Tòa án chấp nhận để giải quyết trong cùng vụ án thì người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền khởi kiện vụ án khác. 3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nếu tham gia tố tụng với bên nguyên đơn hoặc chỉ có quyền lợi thì có quyền, nghĩa vụ của nguyên đơn quy định tại

Điều 74. Kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng

1. Trường hợp đương sự là cá nhân đang tham gia tố tụng chết mà quyề n, nghĩa vụ về tài sản của họ được thừa kế thì người thừa kế tham gia tố tụ ng. 2. Trường hợp đương sự là cơ quan, tổ chức đang tham gia tố tụng phải chấ m dứt hoạt động, bị giải thể, hợp nhất, sáp nhập, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chức thì việc kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự của cơ quan, tổ chức đó đượ c xác định như sau: a) Trường hợp tổ chức phải chấm dứt hoạt động, bị giải thể là công ty cổ phầ n, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh thì cá nhân, tổ chứ c là thành viên của tổ chức đó hoặc đại diện của họ tham gia tố tụ ng; b) Trường hợp cơ quan, tổ chức phải chấm dứt hoạt động, bị giải thể là cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, doanh nghiệp nhà nước thì đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức cấ p trên trực tiếp của cơ quan, tổ chức đó hoặc đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức tiế p nhận các quyền, nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức đó tham gia tố tụ ng; c) Trường hợp tổ chức hợp nhất, sáp nhập, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chứ c thì cá nhân, tổ chức tiếp nhận quyền, nghĩa vụ của tổ chức đó tham gia tố tụ ng. 3. Trường hợp thay đổi chủ sở hữu của tổ chức và có việc chuyển giao quyề n, nghĩa vụ cho chủ sở hữu mới thì chủ sở hữu mới kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 37 4. Trường hợp tổ chức được chuyển giao quyền, nghĩa vụ theo quy định củ a pháp luật về dân sự thì tổ chức đó kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụ ng. 5. Trường hợp tổ chức không có tư cách pháp nhân tham gia quan hệ dân sự mà người đại diện đang tham gia tố tụng chết thì tổ chức đó phải cử ngườ i khác làm đại diện để tham gia tố tụng; nếu không cử được người đại diện hoặc tổ chức đó phải chấm dứt hoạt động, bị giải thể thì các cá nhân là thành viên của tổ chức đó tham gia tố tụng. Mụ c 2 NHỮNG NGƯỜI THAM GIA TỐ TỤNG KHÁC

Điều 75. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự

1. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự là người tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự . 2. Những người sau đây được làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự khi có yêu cầu của đương sự và được Tòa án làm thủ tục đăng ký ngườ i bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự : a) Luật sư tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật về luật sư ; b) Trợ giúp viên pháp lý hoặc người tham gia trợ giúp pháp lý theo quy đị nh của pháp luật về trợ giúp pháp lý; c) Đại diện của tổ chức đại diện tập thể lao động là người bảo vệ quyền và lợ i ích hợp pháp của người lao động trong vụ việc lao động theo quy định củ a pháp luật về lao động, công đ oàn; d) Công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ , không có án tích hoặc đã được xóa án tích, không thuộc trường hợp đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính; không phải là cán bộ, công chức trong các cơ quan Tòa án, Viện kiể m sát và công chức, sĩ quan, hạ sĩ quan trong ngành Công an. 3. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự có thể bảo vệ quyề n và lợi ích hợp pháp của nhiều đương sự trong cùng một vụ án, nếu quyền và lợ i ích hợp pháp của những người đó không đối lập nhau. Nhiều người bảo vệ quyề n và lợi ích hợp pháp của đương sự có thể cùng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củ a một đương sự trong vụ án. 4. Khi đề nghị Tòa án làm thủ tục đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của đương sự, người đề nghị phải xuất trình các giấy tờ sau đ ây: a) Luật sư xuất trình các giấy tờ theo quy định của Luật luật sư ; b) Trợ giúp viên pháp lý hoặc người tham gia trợ giúp pháp lý xuất trình vă n bản cử người thực hiện trợ giúp pháp lý của tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và thẻ trợ giúp viên pháp lý hoặc thẻ luật sư; 38 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 c) Đại diện của tổ chức đại diện tập thể lao động xuất trình văn bản của tổ chức đó cử mình tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người lao động, tập thể người lao độ ng; d) Công dân Việt Nam có đủ điều kiện quy định tại điểm d khoản 2 Điề u này xuất trình giấy yêu cầu của đương sự và giấy tờ tùy thân. 5. Sau khi kiểm tra giấy tờ và thấy người đề nghị có đủ điều kiện làm ngườ i bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự quy định tại các khoản 2, 3 và 4 Điều này thì trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đề nghị , Tòa án phải vào sổ đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự và xác nhận vào giấy yêu cầu người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự . Trường hợp từ chối đăng ký thì Tòa án phải thông báo bằng văn bả n và nêu rõ lý do cho người đề nghị.

Điều 76. Quyền, nghĩa vụ của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của

đương sự 1. Tham gia tố tụng từ khi khởi kiện hoặc bất cứ giai đoạ n nào trong quá trình tố tụng dân sự . 2. Thu thập và cung cấp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án; nghiên cứu hồ sơ vụ án và được ghi chép, sao chụp những tài liệu cần thiết có trong hồ sơ vụ án để thự c hiện việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, trừ tài liệu, chứng cứ quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luậ t này. 3. Tham gia việc hòa giải, phiên họp, phiên tòa hoặc trường hợ p không tham gia thì được gửi văn bản bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự cho Tòa án xem xét. 4. Thay mặt đương sự yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, ngườ i tham gia tố tụng khác theo quy định của Bộ luậ t này. 5. Giúp đương sự về mặt pháp lý liên quan đến việc bảo vệ quyền và lợ i ích hợp pháp của họ; trường hợp được đương sự ủy quyền thì thay mặt đương sự nhậ n giấy tờ, văn bản tố tụng mà Tòa án tống đạt hoặc thông báo và có trách nhiệ m chuyển cho đương sự . 6. Các quyền, nghĩa vụ quy định tại các khoản 1, 6, 16, 17, 18, 19 và 20 Điề u 70 của Bộ luậ t này. 7. Quyền, nghĩa vụ khác mà pháp luật có quy định.

Điều 77. Người làm chứng

Người biết các tình tiết có liên quan đến nội dung vụ việc được đương sự đề nghị, Tòa án triệu tập tham gia tố tụng với tư cách là người làm chứng. Người mấ t năng lực hành vi dân sự không thể là người làm chứng. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 39

Điều 78. Quyền, nghĩa vụ của người làm chứng

1. Cung cấp toàn bộ thông tin, tài liệu, đồ vật mà mình có được có liên quan đến việc giải quyết vụ việ c. 2. Khai báo trung thực những tình tiết mà mình biết được có liên quan đến việ c giải quyết vụ việ c. 3. Được từ chối khai báo nếu lời khai của mình liên quan đến bí mật nhà nướ c, bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình hoặc việ c khai báo đó có ảnh hưởng xấu, bất lợi cho đương sự là người có quan hệ thân thích vớ i mình. 4. Được nghỉ việc trong thời gian Tòa án triệu tập hoặc lấy lời khai, nế u làm việc trong cơ quan, tổ chứ c. 5. Được thanh toán các khoản chi phí có liên quan theo quy định của pháp luậ t. 6. Yêu cầu Tòa án đã triệu tập, cơ quan nhà nước có thẩm quyền bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản và các quyền và lợi ích hợ p pháp khác của mình khi tham gia tố tụng; khiếu nại hành vi tố tụng của người tiế n hành tố tụ ng. 7. Bồi thường thiệt hại và chịu trách nhiệm trước pháp luật do khai báo sai sự thật gây thiệt hại cho đương sự hoặc cho ngườ i khác. 8. Phải có mặt tại Tòa án, phiên tòa, phiên họp theo giấy triệu tập củ a Tòa án nếu việc lấy lời khai của người làm chứng phải thực hiện công khai tại Tòa án, phiên tòa, phiên họp; trường hợp người làm chứng không đến phiên tòa, phiên họ p mà không có lý do chính đáng và việc vắng mặt của họ cản trở việc xét xử, giả i quyết thì Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Hội đồng giải quyết việc dân sự có thể ra quyết định dẫn giải người làm chứng đến phiên tòa, phiên họp, trừ trường hợ p người làm chứng là người chư a thành niên. 9. Phải cam đoan trước Tòa án về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình, trừ trường hợp người làm chứng là người chưa thành niên.

Điều 79. Người giám định

Người giám định là người có kiến thức, kinh nghiệm cần thiết theo quy đị nh của pháp luật về lĩnh vực có đối tượng cần giám định mà Tòa án trưng cầu giám định hoặc được đương sự yêu cầu giám định theo quy định tại Điều 102 của Bộ luật này.

Điều 80. Quyền, nghĩa vụ của người giám định

1. Người giám định có quyền, nghĩa vụ sau đ ây: a) Được đọc tài liệu có trong hồ sơ vụ án liên quan đến đối tượng giám đị nh; yêu cầu Tòa án cung cấp tài liệu cần thiết cho việc giám định; 40 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 b) Đặt câu hỏi đối với người tham gia tố tụng về những vấn đề có liên quan đến đối tượng giám đị nh; c) Phải có mặt theo giấy triệu tập của Tòa án; trình bày, giải thích, trả lờ i những vấn đề liên quan đến việc giám định và kết luận giám định mộ t cách trung thực, có căn cứ , khách quan; d) Phải thông báo bằng văn bản cho Tòa án về việc không thể giám định đượ c do việc cần giám định vượt quá khả năng chuyên môn, tài liệu cung cấp phục vụ cho việc giám định không đủ hoặc không sử dụng được; đ) Phải bảo quản tài liệu đã nhận và gửi trả lại Tòa án cùng với kết luận giám định hoặc cùng với thông báo về việc không thể giám định đượ c; e) Không được tự mình thu thập tài liệu để tiến hành giám định, tiếp xúc vớ i người tham gia tố tụng khác nếu việc tiếp xúc đó làm ảnh hưởng đến kết quả giám định; không được tiết lộ bí mật thông tin mà mình biết khi tiến hành giám đị nh hoặc thông báo kết quả giám định cho người khác, trừ Thẩm phán quyết định trư ng cầu giám đị nh; g) Được thanh toán các chi phí có liên quan theo quy định của pháp luậ t; h) Phải cam đoan trước Tòa án về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ củ a mình. 2. Người giám định phải từ chối giám định hoặc bị thay đổi trong nhữ ng trường hợp sau đ ây: a) Thuộc một trong những trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điề u 52 của Bộ luật này và tại Điều 34 của Luật giám định tư pháp; b) Họ đã tham gia tố tụng với tư cách là người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của đương sự, người làm chứng, người phiên dịch trong cùng vụ án đ ó; c) Họ đã tiến hành tố tụng trong vụ án đó với tư cách là Thẩm phán, Hội thẩ m nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên.

Điều 81. Người phiên dịch

1. Người phiên dịch là người có khả năng dịch từ một ngôn ngữ khác ra tiế ng Việt và ngược lại trong trường hợp có người tham gia tố tụng không sử dụng đượ c tiếng Việt. Người phiên dịch được một bên đương sự lựa chọn hoặc các bên đươ ng sự thỏa thuận lựa chọn và được Tòa án chấp nhận hoặc được Tòa án yêu cầu để phiên dị ch. 2. Người biết chữ của người khuyết tật nhìn hoặc biết nghe, nói bằ ng ngôn ngữ, ký hiệu của người khuyết tật nghe, nói cũng được coi là người phiên dị ch. Trường hợp chỉ có người đại diện hoặc người thân thích của người khuyết tậ t nhìn hoặc người khuyết tật nghe, nói biết được chữ, ngôn ngữ, ký hiệu của ngườ i khuyết tật thì người đại diện hoặc người thân thích có thể được Tòa án chấp nhậ n làm người phiên dịch cho người khuyết tật đó. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 41

Điều 82. Quyền, nghĩa vụ của người phiên dịch

1. Người phiên dịch có quyền, nghĩa vụ sau đ ây: a) Phải có mặt theo giấy triệu tập củ a Tòa án; b) Phải phiên dịch trung thực, khách quan, đúng nghĩ a; c) Đề nghị người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng giải thích thêm nộ i dung cần phiên dị ch; d) Không được tiếp xúc với người tham gia tố tụng khác nếu việc tiếp xúc đ ó làm ảnh hưởng đến tính trung thực, khách quan, đúng nghĩa khi phiên dịch; đ) Được thanh toán các chi phí có liên quan theo quy định của pháp luậ t; e) Phải cam đoan trước Tòa án về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ củ a mình. 2. Người phiên dịch phải từ chối phiên dịch hoặc bị thay đổi trong nhữ ng trường hợp sau đ ây: a) Thuộc một trong những trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điề u 52 của Bộ luậ t này; b) Họ đã tham gia tố tụng với tư cách là người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của đương sự, người làm chứng, người giám định trong cùng vụ án đ ó; c) Họ đã tiến hành tố tụng với tư cách là Thẩm phán, Hội thẩ m nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên.

Điều 83. Thủ tục từ chối giám định, phiên dịch hoặc đề nghị thay đổ

i người giám định, người phiên dịch 1. Việc từ chối giám định, phiên dịch hoặc đề nghị thay đổi người giám đị nh, người phiên dịch trước khi mở phiên tòa, phiên họp phải được lập thành văn bả n nêu rõ lý do của việc từ chối hoặc đề nghị thay đổ i. 2. Việc từ chối giám định, phiên dịch hoặc đề nghị thay đổi người giám đị nh, người phiên dịch tại phiên tòa, phiên họp phải được ghi vào biên bả n phiên tòa, phiên họp.

Điều 84. Quyết định việc thay đổi người giám định, người phiên dịch

1. Trước khi mở phiên tòa, phiên họp, việc thay đổi người giám định, ngườ i phiên dịch do Chánh án Tòa án quyết đị nh. 2. Tại phiên tòa, phiên họp, việc thay đổi người giám định, người phiên dị ch do Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Hội đồng giải quyết việc dân sự quyết đị nh sau khi nghe ý kiến của người bị yêu cầu thay đổi. Hội đồng xét xử, Hội đồng giả i quyết việc dân sự thảo luận tại phòng nghị án và quyết định theo đa số . Trường hợp phải thay đổi người giám định, người phiên dịch thì Thẩ m phán, Hội đồng xét xử, Hội đồng giải quyết việc dân sự ra quyết đị nh hoãn phiên tòa, phiên họp. Việc trưng cầu người giám định khác hoặc thay người phiên dịch khác được thực hiện theo quy định tại Điều 79 và Điều 81 của Bộ luật này. 42 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015

Điều 85. Người đại diện

1. Người đại diện trong tố tụng dân sự bao gồm người đại diện theo pháp luậ t và người đại diện theo ủy quyền. Người đại diện có thể là cá nhân hoặ c pháp nhân theo quy định của Bộ luật dân sự . 2. Người đại diện theo pháp luật theo quy định của Bộ luật dân sự là người đạ i diện theo pháp luật trong tố tụng dân sự, trừ trường hợp bị hạn chế quyền đại diệ n theo quy định của pháp luậ t. Cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củ a người khác cũng là người đại diện theo pháp luật trong tố tụng dân sự của người được bảo vệ . 3. Tổ chức đại diện tập thể lao động là người đại diện theo pháp luật cho tậ p thể người lao động khởi kiện vụ án lao động, tham gia tố tụng tạ i Tòa án khi quyền, lợi ích hợp pháp của tập thể người lao động bị xâm phạm; tổ chức đại diệ n tập thể lao động đại diện cho người lao động khởi kiện vụ án lao động, tham gia tố tụng khi được người lao động ủy quyề n. Trường hợp nhiều người lao động có cùng yêu cầu đối với người sử dụng lao động, trong cùng một doanh nghiệp, đơn vị thì họ được ủy quyền cho một đại diệ n của tổ chức đại diện tập thể lao động thay mặt họ khởi kiện vụ án lao độ ng, tham gia tố tụng tạ i Tòa án. 4. Người đại diện theo ủy quyền theo quy định của Bộ luật dân sự là người đạ i diện theo ủy quyền trong tố tụng dân sự. Đối với việc ly hôn, đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặ t mình tham gia tố tụng. Trường hợp cha, mẹ, người thân thích khác yêu cầ u Tòa án giải quyết ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật hôn nhân và gia đ ình thì họ là người đại diện.

Điều 86. Quyền, nghĩa vụ của người đại diện

1. Người đại diện theo pháp luật trong tố tụng dân sự thực hiện quyền, nghĩ a vụ tố tụng dân sự của đương sự trong phạm vi mà mình đại diệ n. 2. Người đại diện theo ủy quyền trong tố tụng dân sự thực hiện quyền, nghĩ a vụ tố tụng dân sự của đương sự theo nội dung văn bản ủy quyền.

Điều 87. Những trường hợp không được làm người đại diện

1. Những người sau đây không được làm người đại diện theo pháp luậ t: a) Nếu họ cũng là đương sự trong cùng một vụ việc với người được đại diệ n mà quyền và lợi ích hợp pháp của họ đối lập với quyền và lợi ích hợp pháp củ a người được đại diện; CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 43 b) Nếu họ đang là người đại diện theo pháp luật trong tố tụng dân sự cho một đương sự khác mà quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự đó đối lập với quyề n và lợi ích hợp pháp của người được đại diện trong cùng một vụ việ c. 2. Quy định tại khoản 1 Điều này cũng được áp dụng đối với trường hợp đạ i diện theo ủy quyền trong tố tụng dân sự . 3. Cán bộ, công chức trong các cơ quan Tòa án, Kiểm sát, Công an không được làm người đại diện trong tố tụng dân sự, trừ trường hợp họ tham gia tố tụ ng với tư cách là người đại diện cho cơ quan của họ hoặc với tư cách là người đại diệ n theo pháp luật.

Điều 88. Chỉ định người đại diện trong tố tụng dân sự

1. Khi tiến hành tố tụng dân sự, nếu có đương sự là người chư a thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự , người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi mà không có người đại diệ n hoặc người đại diện theo pháp luật của họ thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 87 của Bộ luật này thì Tòa án phải chỉ định người đại diện để tham gia tố tụ ng. 2. Đối với vụ việc lao động mà có đương sự thuộc trường hợp quy định tạ i khoản 1 Điều này hoặc người lao động là người chư a thành niên mà không có người đại diện và Tòa án cũng không chỉ định được người đại diện theo quy đị nh tại khoản 1 Điều này thì Tòa án chỉ định tổ chức đại diện tập thể lao động đại diệ n cho người lao động đó.

Điều 89. Chấm dứt đại diện trong tố tụng dân sự

Người đại diện theo pháp luật, người đại diện theo ủy quyền trong tố tụ ng dân sự chấm dứt việc đại diện theo quy định của Bộ luật dân sự.

Điều 90. Hậu quả của việc chấm dứt đại diện trong tố tụng dân sự

1. Trường hợp chấm dứt đại diện theo pháp luật mà người được đại diện đ ã thành niên hoặc đã khôi phục năng lực hành vi dân sự thì người đó tự mình tham gia tố tụng dân sự hoặc ủy quyền cho người khác tham gia tố tụng dân sự theo thủ tục do Bộ luật này quy đị nh. 2. Trường hợp chấm dứt đại diện theo ủy quyền thì đương sự hoặc người thừ a kế của đương sự trực tiếp tham gia tố tụng hoặc ủy quyền cho người khác đại diệ n tham gia tố tụng theo thủ tục do Bộ luật này quy định. Chươ ng VII CHỨNG MINH VÀ CHỨNG CỨ

Điều 91. Nghĩa vụ chứng minh

1. Đương sự có yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củ a mình phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứ ng minh cho yêu cầu đó là có căn cứ và hợp pháp, trừ các trường hợp sau đây: 44 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 a) Người tiêu dùng khởi kiện không có nghĩa vụ chứng minh lỗi của tổ chứ c, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dị ch vụ bị kiện có nghĩa vụ chứng minh mình không có lỗi gây ra thiệt hại theo quy định của Luật bảo vệ quyền lợi ngườ i tiêu dùng; b) Đương sự là người lao động trong vụ án lao động mà không cung cấ p, giao nộp được cho Tòa án tài liệu, chứng cứ vì lý do tài liệu, chứng cứ đó đ ang do người sử dụng lao động quản lý, lưu giữ thì người sử dụng lao động có trách nhiệ m cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ đ ó cho Tòa án. Người lao động khởi kiện vụ án đơn phương chấm dứt hợp đồng lao độ ng thuộc trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơ n phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc trường hợp không được xử lý kỷ luậ t lao động đối với người lao động theo quy định của pháp luật về lao động thì nghĩ a vụ chứng minh thuộc về người sử dụng lao độ ng; c) Các trường hợp pháp luật có quy định khác về nghĩa vụ chứ ng minh. 2. Đương sự phản đối yêu cầu của người khác đối với mình phải thể hiện bằ ng văn bản và phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho sự phản đối đ ó. 3. Cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện để bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích củ a Nhà nước hoặc yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ngườ i khác phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứ ng minh cho việc khởi kiện, yêu cầu của mình là có căn cứ và hợ p pháp. Tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không có nghĩa vụ chứng minh lỗi của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo quy đị nh của Luật bảo vệ quyền lợi ngườ i tiêu dùng. 4. Đương sự có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ để chứng minh mà không đưa ra được chứng cứ hoặc không đưa ra đủ chứng cứ thì Tòa án giải quyết vụ việ c dân sự theo những chứng cứ đã thu thập được có trong hồ sơ vụ việc.

Điều 92. Những tình tiết, sự kiện không phải chứng minh

1. Những tình tiết, sự kiện sau đây không phải chứ ng minh: a) Những tình tiết, sự kiện rõ ràng mà mọi người đều biết và đượ c Tòa án thừa nhậ n; b) Những tình tiết, sự kiện đã được xác định trong bản án, quyết định củ a Tòa án đã có hiệu lực pháp luật hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã có hiệu lực pháp luật; CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 45 c) Những tình tiết, sự kiện đã được ghi trong văn bản và được công chứ ng, chứng thực hợp pháp; trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ tính khách quan của nhữ ng tình tiết, sự kiện này hoặc tính khách quan của văn bản công chứng, chứng thự c thì Thẩm phán có thể yêu cầu đương sự, cơ quan, tổ chức công chứng, chứng thự c xuất trình bản gốc, bả n chính. 2. Một bên đương sự thừa nhận hoặc không phản đối những tình tiết, sự kiệ n, tài liệu, văn bản, kết luận của cơ quan chuyên môn mà bên đương sự kia đư a ra thì bên đương sự đó không phải chứ ng minh. 3. Đương sự có người đại diện tham gia tố tụng thì sự thừa nhận của người đạ i diện được coi là sự thừa nhận của đương sự nếu không vượt quá phạm vi đại diện.

Điều 93. Chứng cứ

Chứng cứ trong vụ việc dân sự là những gì có thật được đương sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác giao nộp, xuất trình cho Tòa án trong quá trình tố tụng hoặ c do Tòa án thu thập được theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định và đượ c Tòa án sử dụng làm căn cứ để xác định các tình tiết khách quan của vụ án cũng như xác định yêu cầu hay sự phản đối của đương sự là có căn cứ và hợp pháp.

Điều 94. Nguồn chứng cứ

Chứng cứ được thu thập từ các nguồn sau đ ây: 1. Tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử . 2. Vật chứ ng. 3. Lời khai của đương sự . 4. Lời khai của người làm chứ ng. 5. Kết luận giám đị nh. 6. Biên bản ghi kết quả thẩm định tại chỗ . 7. Kết quả định giá tài sản, thẩm định giá tài sả n. 8. Văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý do người có chức năng lậ p. 9. Văn bản công chứng, chứng thự c. 10. Các nguồn khác mà pháp luật có quy định.

Điều 95. Xác định chứng cứ

1. Tài liệu đọc được nội dung được coi là chứng cứ nếu là bản chính hoặc bả n sao có công chứng, chứng thực hợp pháp hoặc do cơ quan, tổ chức có thẩm quyề n cung cấp, xác nhậ n. 2. Tài liệu nghe được, nhìn được được coi là chứng cứ nếu được xuấ t trình kèm theo văn bản trình bày của người có tài liệu đó về xuất xứ của tài liệu nếu họ tự thu âm, thu hình hoặc văn bản có xác nhận của người đã cung cấp cho ngườ i xuất trình về xuất xứ của tài liệu đó hoặc văn bản về sự việc liên quan tới việ c thu âm, thu hình đó. 46 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 3. Thông điệp dữ liệu điện tử được thể hiện dưới hình thức trao đổi dữ liệu điện tử, chứng từ điện tử, thư điện tử, điện tín, điện báo, fax và các hình thứ c tương tự khác theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử . 4. Vật chứng là chứng cứ phải là hiện vật gốc liên quan đến vụ việ c. 5. Lời khai của đương sự, lời khai của người làm chứng được coi là chứng cứ nếu được ghi bằng văn bản, băng ghi âm, đĩa ghi âm, băng ghi hình, đĩ a ghi hình, thiết bị khác chứa âm thanh, hình ảnh theo quy định tại khoản 2 Điều này hoặ c khai bằng lời tạ i phiên tòa. 6. Kết luận giám định được coi là chứng cứ nếu việc giám định đó được tiế n hành theo đúng thủ tục do pháp luật quy đị nh. 7. Biên bản ghi kết quả thẩm định tại chỗ được coi là chứng cứ nếu việc thẩm định được tiến hành theo đúng thủ tục do pháp luật quy đị nh. 8. Kết quả định giá tài sản, kết quả thẩm định giá tài sản được coi là chứng cứ nếu việc định giá, thẩm định giá được tiến hành theo đúng thủ tục do pháp luậ t quy đị nh. 9. Văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý do người có chức năng lập tạ i chỗ được coi là chứng cứ nếu việc lập văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý được tiến hành theo đúng thủ tục do pháp luật quy đị nh. 10. Văn bản công chứng, chứng thực được coi là chứng cứ nếu việ c công chứng, chứng thực được thực hiện theo đúng thủ tục do pháp luật quy đị nh. 11. Các nguồn khác mà pháp luật có quy định được xác định là chứng cứ theo điều kiện, thủ tục mà pháp luật quy định.

Điều 96. Giao nộp tài liệu, chứng cứ

1. Trong quá trình Tòa án giải quyết vụ việc dân sự, đương sự có quyề n và nghĩa vụ giao nộp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án. Trường hợp tài liệu, chứng cứ đã được giao nộp chưa bảo đảm đủ cơ sở để giải quyết vụ việc thì Thẩm phán yêu cầu đương sự giao nộp bổ sung tài liệu, chứng cứ. Nếu đương sự không giao nộp hoặ c giao nộp không đầy đủ tài liệu, chứng cứ do Tòa án yêu cầ u mà không có lý do chính đáng thì Tòa án căn cứ vào tài liệu, chứng cứ mà đương sự đã giao nộ p và Tòa án đã thu thập theo quy định tại Điều 97 của Bộ luật này để giải quyết vụ việ c dân sự . 2. Việc đương sự giao nộp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án phải được lậ p biên bản. Trong biên bản phải ghi rõ tên gọi, hình thức, nội dung, đặc điểm của tài liệ u, chứng cứ; số bản, số trang của chứng cứ và thời gian nhận; chữ ký hoặc điểm chỉ của người giao nộp, chữ ký của người nhận và dấu của Tòa án. Biên bản phải lậ p thành hai bản, một bản lưu vào hồ sơ vụ việc dân sự và một bản giao cho đương sự nộp chứng cứ. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 47 3. Đương sự giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ bằng tiếng dân tộc thiể u số, tiếng nước ngoài phải kèm theo bản dịch sang tiếng Việt, được công chứ ng, chứng thực hợ p pháp. 4. Thời hạn giao nộp tài liệu, chứng cứ do Thẩm phán được phân công giả i quyết vụ việc ấn định nhưng không được vượt quá thời hạn chuẩn bị xét xử theo thủ tục sơ thẩm, thời hạn chuẩn bị giải quyết việc dân sự theo quy định của Bộ luậ t này. Trường hợp sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục sơ thẩ m, quyết định mở phiên họp giải quyết việc dân sự, đương sự mới cung cấp, giao nộ p tài liệu, chứng cứ mà Tòa án đã yêu cầu giao nộp nhưng đương sự không giao nộp được vì có lý do chính đáng thì đương sự phải chứng minh lý do của việc chậ m giao nộp tài liệu, chứng cứ đó. Đối với tài liệu, chứng cứ mà trước đ ó Tòa án không yêu cầu đương sự giao nộp hoặc tài liệu, chứng cứ mà đương sự không thể biết được trong quá trình giải quyết vụ việc theo thủ tục sơ thẩm thì đương sự có quyền giao nộp, trình bày tại phiên tòa sơ thẩm, phiên họp giải quyết việc dân sự hoặc các giai đoạn tố tụng tiếp theo của việc giải quyết vụ việc dân sự . 5. Khi đương sự giao nộp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án thì họ phải sao gử i tài liệu, chứng cứ đó cho đương sự khác hoặc người đại diện hợp pháp của đương sự khác; đối với tài liệu, chứng cứ quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luậ t này hoặc tài liệu, chứng cứ không thể sao gửi được thì phải thông báo bằng văn bả n cho đương sự khác hoặc người đại diện hợp pháp của đương sự khác.

Điều 97. Xác minh, thu thập chứng cứ

1. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tự mình thu thập tài liệu, chứng cứ bằ ng những biện pháp sau đ ây: a) Thu thập tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được; thông điệp dữ liệu điện tử ; b) Thu thập vật chứ ng; c) Xác định người làm chứng và lấy xác nhận của người làm chứ ng; d) Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cho sao chép hoặc cung cấp nhữ ng tài liệu có liên quan đến việc giải quyết vụ việc mà cơ quan, tổ chức, cá nhân đó đ ang lưu giữ, quản lý; đ) Yêu cầu Ủy ban nhân dân cấp xã chứng thực chữ ký của người làm chứ ng; e) Yêu cầu Tòa án thu thập tài liệu, chứng cứ nếu đương sự không thể thu thậ p tài liệu, chứng cứ ; g) Yêu cầu Tòa án ra quyết định trưng cầu giám định, định giá tài sả n; h) Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện công việc khác theo quy đị nh của pháp luật. 48 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 2. Trong các trường hợp do Bộ luật này quy định, Tòa án có thể tiến hành mộ t hoặc một số biện pháp sau đây để thu thập tài liệu, chứng cứ : a) Lấy lời khai của đương sự, người làm chứ ng; b) Đối chất giữa các đương sự với nhau, giữa đương sự với người làm chứ ng; c) Trưng cầu giám đị nh; d) Định giá tài sản; đ) Xem xét, thẩm định tại chỗ ; e) Ủy thác thu thập, xác minh tài liệu, chứng cứ ; g) Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu đọc được, nghe đượ c, nhìn được hoặc hiện vật khác liên quan đến việc giải quyết vụ việc dân sự ; h) Xác minh sự có mặt hoặc vắng mặt của đương sự tại nơi cư trú; i) Các biện pháp khác theo quy định của Bộ luậ t này. 3. Khi tiến hành các biện pháp quy định tại các điểm c, d, đ, e và g khoản 2 Điều này, Tòa án phải ra quyết định, trong đó nêu rõ lý do và yêu cầu củ a Tòa án. 4. Trong giai đoạn giám đốc thẩm, tái thẩm, Thẩm tra viên có thể tiế n hành các biện pháp thu thập tài liệu, chứng cứ quy định tại các điểm a, g và h khoản 2 Điề u này. Khi Thẩm tra viên tiến hành biện pháp quy định tại điểm g khoản 2 Điề u này, Tòa án phải ra quyết định, trong đó nêu rõ lý do và yêu cầu củ a Tòa án. 5. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày Tòa án thu thập được tài liệ u, chứng cứ, Tòa án phải thông báo về tài liệu, chứng cứ đó cho đương sự để họ thự c hiện quyền, nghĩa vụ củ a mình. 6. Viện kiểm sát thu thập tài liệu, chứng cứ để bảo đảm cho việc thực hiệ n thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm.

Điều 98. Lấy lời khai của đương sự

1. Thẩm phán chỉ tiến hành lấy lời khai của đương sự khi đương sự chư a có bản khai hoặc nội dung bản khai chưa đầy đủ, rõ ràng. Đương sự phải tự viết bả n khai và ký tên của mình. Trường hợp đương sự không thể tự viết được thì Thẩ m phán lấy lời khai của đương sự. Việc lấy lời khai của đương sự chỉ tậ p trung vào những tình tiết mà đương sự khai chưa đầy đủ, rõ ràng. Thẩm phán tự mình hoặ c Thư ký Tòa án ghi lại lời khai của đương sự vào biên bản. Thẩm phán lấy lờ i khai của đương sự tại trụ sở Tòa án; trường hợp cần thiết có thể lấy lời khai của đươ ng sự ngoài trụ sở Tòa án. 2. Biên bản ghi lời khai của đương sự phải được người khai tự đọc lạ i hay nghe đọc lại và ký tên hoặc điểm chỉ. Đương sự có quyền yêu cầu ghi những sửa đổi, bổ sung vào biên bản ghi lời khai và ký tên hoặc điểm chỉ xác nhận. Biên bản CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 49 phải có chữ ký của người lấy lời khai, người ghi biên bản và đóng dấu củ a Tòa án; nếu biên bản được ghi thành nhiều trang rời nhau thì phải ký vào từng trang và đóng dấu giáp lai. Trường hợp biên bản ghi lời khai của đương sự được lậ p ngoài trụ sở Tòa án thì phải có người làm chứng hoặc xác nhận của Ủy ban nhân dân cấ p xã hoặc Công an xã, phường, thị trấn hoặc cơ quan, tổ chức nơi lập biên bả n. 3. Việc lấy lời khai của đương sự thuộc một trong các trường hợp quy định tạ i khoản 4 và khoản 5 Điều 69 của Bộ luật này phải được tiến hành với sự có mặt củ a người đại diện hợp pháp của đương sự đó.

Điều 99. Lấy lời khai của người làm chứng

1. Theo yêu cầu của đương sự hoặc khi xét thấy cần thiết, Thẩm phán tiế n hành lấy lời khai của người làm chứng tại trụ sở Tòa án hoặc ngoài trụ sở Tòa án. Trước khi lấy lời khai của người làm chứng, Thẩm phán phải giải thích quyề n, nghĩa vụ của người làm chứng và yêu cầu người làm chứng cam đoan về lờ i khai củ a mình. 2. Thủ tục lấy lời khai của người làm chứng được tiến hành như thủ tục lấy lờ i khai của đương sự quy định tại khoản 2 Điều 98 của Bộ luậ t này. 3. Việc lấy lời khai của người làm chứng chưa đủ mười tám tuổi, người bị hạ n chế năng lực hành vi dân sự hoặc người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi phải được tiến hành với sự có mặt của người đại diện theo pháp luật hoặ c người đang thực hiện việc quản lý, trông nom người đó.

Điều 100. Đối chất

1. Theo yêu cầu của đương sự hoặc khi xét thấy có mâu thuẫn trong lờ i khai của các đương sự, người làm chứng, Thẩm phán tiến hành đối chất giữa các đươ ng sự với nhau, giữa đương sự với người làm chứng hoặc giữa những ngườ i làm chứng vớ i nhau. 2. Việc đối chất phải được lập thành biên bản, có chữ ký hoặc điểm chỉ của nhữ ng người tham gia đối chất.

Điều 101. Xem xét, thẩm định tại chỗ

1. Theo yêu cầu của đương sự hoặc khi xét thấy cần thiết, Thẩm phán tiế n hành việc xem xét, thẩm định tại chỗ với sự có mặt của đại diện Ủ y ban nhân dân cấp xã hoặc Công an xã, phường, thị trấn hoặc cơ quan, tổ chức nơi có đối tượ ng cần xem xét, thẩm định và phải báo trước việc xem xét, thẩm định tại chỗ để đương sự biết và chứng kiến việc xem xét, thẩm định đ ó. 2. Việc xem xét, thẩm định tại chỗ phải được ghi thành biên bản. Biên bản phả i ghi rõ kết quả xem xét, thẩm định, mô tả rõ hiện trường, có chữ ký của ngườ i xem xét, thẩm định và chữ ký hoặc điểm chỉ của đương sự nếu họ có mặt, của đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc Công an xã, phường, thị trấn hoặc cơ quan, tổ chức nơi 50 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 có đối tượng được xem xét, thẩm định và những người khác được mờ i tham gia việc xem xét, thẩm định. Sau khi lập xong biên bản, người xem xét, thẩm định phả i yêu cầu đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc Công an xã, phường, thị trấn hoặ c cơ quan, tổ chức nơi có đối tượng được xem xét, thẩm định ký tên và đóng dấ u xác nhậ n. 3. Nghiêm cấm mọi hành vi cản trở việc xem xét, thẩm định tại chỗ . 4. Thẩm phán có quyền đề nghị Ủy ban nhân dân cấp xã, Công an xã, phườ ng, thị trấn nơi có đối tượng được xem xét, thẩm định tại chỗ hỗ trợ trong trường hợ p có hành vi cản trở việc xem xét, thẩm định tại chỗ.

Điều 102. Trưng cầu giám định, yêu cầu giám định

1. Đương sự có quyền yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định hoặc tự mình yêu cầu giám định sau khi đã đề nghị Tòa án trưng cầu giám định nhưng Tòa án từ chố i yêu cầu của đương sự. Quyền tự yêu cầu giám định được thực hiện trướ c khi Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục sơ thẩm, quyết định mở phiên họ p giải quyết việc dân sự . 2. Theo yêu cầu của đương sự hoặc khi xét thấy cần thiết, Thẩm phán ra quyết định trưng cầu giám định. Trong quyết định trưng cầu giám định phải ghi rõ tên, địa chỉ của người giám định, đối tượng cần giám định, vấn đề cần giám đị nh, các yêu cầu cụ thể cần có kết luận của người giám đị nh. 3. Trường hợp xét thấy kết luận giám định chưa đầy đủ, rõ ràng hoặ c có vi phạm pháp luật thì theo yêu cầu của đương sự hoặc khi xét thấy cần thiế t, Tòa án yêu cầu người giám định giải thích kết luận giám định, triệu tập người giám định đến phiên tòa, phiên họp để trực tiếp trình bày về các nội dung cần thiế t. 4. Theo yêu cầu của đương sự hoặc khi xét thấy cần thiết, Tòa án ra quyết đị nh trưng cầu giám định bổ sung trong trường hợp nội dung kết luận giám định chư a rõ, chưa đầy đủ hoặc khi phát sinh vấn đề mới liên quan đến tình tiết của vụ việc đã được kết luận giám định trước đ ó. 5. Việc giám định lại được thực hiện trong trường hợp có căn cứ cho rằng kế t luận giám định lần đầu không chính xác, có vi phạm pháp luật hoặc trong trườ ng hợp đặc biệt theo quyết định của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tố i cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao theo quy định của Luật giám định tư pháp.

Điều 103. Trưng cầu giám định chứng cứ bị tố cáo là giả mạo

1. Trường hợp chứng cứ bị tố cáo là giả mạo thì người đưa ra chứng cứ đ ó có quyền rút lại; nếu không rút lại thì người tố cáo có quyền yêu cầu Tòa án hoặ c Tòa án có quyền quyết định trưng cầu giám định theo quy định tại Điều 102 của Bộ luật này. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 51 2. Trường hợp việc giả mạo chứng cứ có dấu hiệu tội phạm thì Tòa án chuyể n tài liệu, chứng cứ có liên quan cho Cơ quan điều tra có thẩm quyề n xem xét theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự . 3. Người đưa ra chứng cứ được kết luận là giả mạo phải bồi thường thiệt hạ i nếu việc giả mạo chứng cứ đó gây thiệt hại cho người khác và phải chị u chi phí giám định nếu Tòa án quyết định trưng cầu giám định.

Điều 104. Định giá tài sản, thẩm định giá tài sản

1. Đương sự có quyền cung cấp giá tài sản đang tranh chấp; thỏa thuận về giá tài sản đang tranh chấ p. 2. Các đương sự có quyền thỏa thuận lựa chọn tổ chức thẩm định giá tài sản để thực hiện việc thẩm định giá tài sản và cung cấp kết quả thẩm đị nh giá cho Tòa án. Việc thẩm định giá tài sản được thực hiện theo quy định của pháp luật về thẩm định giá tài sả n. 3. Tòa án ra quyết định định giá tài sản và thành lập Hội đồng đị nh giá khi thuộc một trong các trường hợp sau đ ây: a) Theo yêu cầu của một hoặc các bên đương sự ; b) Các đương sự không thỏa thuận lựa chọn tổ chức thẩm định giá tài sản hoặc đưa ra giá tài sản khác nhau hoặc không thỏa thuận được giá tài sả n; c) Các bên thỏa thuận với nhau hoặc với tổ chức thẩm định giá tài sả n theo mức giá thấp so với giá thị trường nơi có tài sản định giá tại thời điểm đị nh giá nhằm trốn tránh nghĩa vụ với Nhà nước hoặc người thứ ba hoặc có căn cứ cho thấ y tổ chức thẩm định giá tài sản đã vi phạm pháp luật khi thẩm đị nh giá. 4. Trình tự, thủ tục thành lập Hội đồng định giá, định giá tài sả n: a) Hội đồng định giá do Tòa án thành lập gồm Chủ tịch Hội đồng định giá là đại diện cơ quan tài chính và thành viên là đại diện các cơ quan chuyên môn có liên quan. Người đã tiến hành tố tụng trong vụ án đó, người quy định tại Điề u 52 của Bộ luật này không được tham gia Hội đồng đị nh giá. Hội đồng định giá chỉ tiến hành định giá khi có mặt đầy đủ các thành viên củ a Hội đồng. Trong trường hợp cần thiết, đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã nơ i có tài sản định giá được mời chứng kiến việc định giá. Các đương sự đượ c thông báo trước về thời gian, địa điểm tiến hành định giá, có quyền tham dự và phát biể u ý kiến về việc định giá. Quyền quyết định về giá đối với tài sản định giá thuộc Hội đồng đị nh giá; b) Cơ quan tài chính và các cơ quan chuyên môn có liên quan có trách nhiệ m cử người tham gia Hội đồng định giá và tạo điều kiện để họ làm nhiệm vụ. Người được cử làm thành viên Hội đồng định giá có trách nhiệm tham gia đầy đủ vào 52 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 việc định giá. Trường hợp cơ quan tài chính, các cơ quan chuyên môn không cử người tham gia Hội đồng định giá thì Tòa án yêu cầu cơ quan quản lý có thẩ m quyền trực tiếp chỉ đạo cơ quan tài chính, cơ quan chuyên môn thực hiện yêu cầ u của Tòa án. Người được cử tham gia Hội đồng đị nh giá không tham gia mà không có lý do chính đáng thì Tòa án yêu cầu lãnh đạo cơ quan đã cử người tham gia Hội đồng định giá xem xét trách nhiệm, cử người khác thay thế và thông báo cho Tòa án biết để tiếp tục tiến hành đị nh giá; c) Việc định giá phải được lập biên bản, trong đó ghi rõ ý kiến của từ ng thành viên, đương sự nếu họ tham dự. Quyết định của Hội đồng định giá phải đượ c quá nửa tổng số thành viên biểu quyết tán thành. Các thành viên Hội đồng định giá, đương sự, người chứng kiến ký tên hoặc điểm chỉ vào biên bả n. 5. Việc định giá lại tài sản được thực hiện trong trường hợp có căn cứ cho rằ ng kết quả định giá lần đầu không chính xác hoặc không phù hợp với giá thị trườ ng nơi có tài sản định giá tại thời điểm giải quyết vụ án dân sự.

Điều 105. Ủy thác thu thập chứng cứ

1. Trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự, Tòa án có thể ra quyết định ủ y thác để Tòa án khác hoặc cơ quan có thẩm quyền quy định tại khoản 4 Điề u này lấy lời khai của đương sự, người làm chứng, thẩm định tại chỗ, tiến hành đị nh giá tài sản hoặc các biện pháp khác để thu thập chứng cứ, xác minh các tình tiết của vụ việc dân sự . 2. Trong quyết định ủy thác phải ghi rõ tên, địa chỉ của nguyên đơn, bị đơ n, quan hệ tranh chấp và những công việc cụ thể ủy thác để thu thập chứng cứ . 3. Tòa án nhận được quyết định ủy thác có trách nhiệm thực hiện công việc cụ thể được ủy thác trong thời hạn 01 tháng, kể từ ngày nhận được quyết định ủ y thác và thông báo kết quả bằng văn bản cho Tòa án đã ra quyết định ủy thác; trườ ng hợp không thực hiện được việc ủy thác thì phải thông báo bằng văn bả n và nêu rõ lý do cho Tòa án đã ra quyết định ủ y thác. 4. Trường hợp việc thu thập chứng cứ phải tiến hành ở nướ c ngoài thì Tòa án làm thủ tục ủy thác thông qua cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam hoặc cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài mà nước đó và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việ t Nam cùng là thành viên của điều ước quốc tế có quy định về vấn đề này. 5. Trường hợp không thực hiện được việc ủy thác theo quy định tại khoả n 3 và khoản 4 Điều này hoặc đã thực hiện việc ủy thác nhưng không nhận được kết quả trả lời thì Tòa án giải quyết vụ án trên cơ sở chứng cứ đã có trong hồ sơ vụ việ c dân sự. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 53

Điều 106. Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, chứng cứ

1. Đương sự có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệ u, chứng cứ. Khi yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, chứng cứ, đương sự phải làm văn bản yêu cầu ghi rõ tài liệu, chứng cứ cần cung cấ p; lý do cung cấp; họ, tên, địa chỉ của cá nhân, tên, địa chỉ của cơ quan, tổ chức đang quả n lý, lưu giữ tài liệu, chứng cứ cần cung cấ p. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm cung cấp tài liệu, chứng cứ cho đương sự trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được yêu cầu; trường hợ p không cung cấp được thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do cho người có yêu cầ u. 2. Trường hợp đương sự đã áp dụng các biện pháp cần thiết để thu thậ p tài liệu, chứng cứ mà vẫn không thể tự mình thu thập được thì có thể đề nghị Tòa án ra quyết định yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân đang lưu giữ, quản lý tài liệ u, chứng cứ cung cấp cho mình hoặc đề nghị Tòa án tiến hành thu thập tài liệu, chứ ng cứ nhằm bảo đảm cho việc giải quyết vụ việc dân sự đúng đắn. Đương sự yêu cầu Tòa án thu thập tài liệu, chứng cứ phải làm đơn ghi rõ vấn đề cần chứng minh; tài liệu, chứng cứ cần thu thập; lý do mình không tự thu thập được; họ, tên, địa chỉ của cá nhân, tên, địa chỉ của cơ quan, tổ chức đang quả n lý, lưu giữ tài liệu, chứng cứ cần thu thậ p. 3. Trường hợp có yêu cầu của đương sự hoặc khi xét thấy cần thiế t, Tòa án ra quyết định yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân đang quản lý, lưu giữ cung cấ p tài liệu, chứng cứ cho Tòa án. Cơ quan, tổ chức, cá nhân đang quản lý, lưu giữ tài liệu, chứng cứ có trách nhiệm cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng cứ theo yêu cầu của Tòa án trong thời hạ n 15 ngày, kể từ ngày nhận được yêu cầu; hết thời hạn này mà không cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng cứ theo yêu cầu của Tòa án thì cơ quan, tổ chức, cá nhân đượ c yêu cầu phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Cơ quan, tổ chứ c, cá nhân không thực hiện yêu cầu của Tòa án mà không có lý do chính đáng thì tùy theo tính chấ t, mức độ vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Việc xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệ m hình sự theo quy định của pháp luật đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân không phả i là lý do miễn nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án. 4. Trường hợp Viện kiểm sát có yêu cầu cung cấp tài liệu, chứng cứ thì cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều này.

Điều 107. Bảo quản tài liệu, chứng cứ

1. Tài liệu, chứng cứ đã được giao nộp tại Tòa án thì việc bảo quản tài liệ u, chứng cứ đó do Tòa án chịu trách nhiệm. 54 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 2. Tài liệu, chứng cứ không thể giao nộp được tại Tòa án thì người đang lư u giữ tài liệu, chứng cứ đó có trách nhiệm bảo quả n. 3. Trường hợp cần giao tài liệu, chứng cứ cho người thứ ba bảo quản thì Thẩ m phán ra quyết định và lập biên bản giao cho người đó bảo quản. Người nhận bả o quản phải ký tên vào biên bản, được hưởng thù lao và phải chịu trách nhiệm về việc bảo quản tài liệu, chứng cứ theo quy định của pháp luậ t. 4. Nghiêm cấm việc hủy hoại tài liệu, chứng cứ.

Điều 108. Đánh giá chứng cứ

1. Việc đánh giá chứng cứ phải khách quan, toàn diện, đầy đủ và chính xác. 2. Tòa án phải đánh giá từng chứng cứ, sự liên quan giữa các chứng cứ và khẳng định tính hợp pháp, tính liên quan, giá trị chứng minh của từng chứng cứ.

Điều 109. Công bố và sử dụng tài liệu, chứng cứ

1. Mọi chứng cứ được công bố và sử dụng công khai như nhau, trừ trường hợ p quy định tại khoản 2 Điề u này. 2. Tòa án không công khai nội dung tài liệu, chứng cứ có liên quan đến bí mậ t nhà nước, thuần phong mỹ tục của dân tộc, bí mật nghề nghiệp, bí mậ t kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo yêu cầu chính đáng của đương sự nhưng phả i thông báo cho đương sự biết những tài liệu, chứng cứ không đượ c công khai. 3. Người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng phải giữ bí mật tài liệ u, chứng cứ thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này theo quy định củ a pháp luật.

Điều 110. Bảo vệ chứng cứ

1. Trường hợp chứng cứ đang bị tiêu hủy, có nguy cơ bị tiêu hủy hoặ c sau này khó có thể thu thập được thì đương sự có quyền đề nghị Tòa án quyết định áp dụ ng biện pháp cần thiết để bảo toàn chứng cứ. Đề nghị của đương sự phải thể hiện bằ ng văn bản. Tòa án có thể quyết định áp dụng một hoặc một số trong các biệ n pháp niêm phong, thu giữ, chụp ảnh, ghi âm, ghi hình, phục chế, khám nghiệm, lậ p biên bản và các biệ n pháp khác. 2. Trường hợp người làm chứng bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc mua chuộc để không cung cấp chứng cứ hoặc cung cấp chứng cứ sai sự thậ t thì Tòa án có quyền quyết định buộc người có hành vi lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc mua chuộ c phải chấm dứt hành vi đó. Trường hợp hành vi đó có dấu hiệu tội phạ m thì Tòa án yêu cầu Viện kiểm sát xem xét về trách nhiệm hình sự. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 55 Chươ ng VIII CÁC BIỆN PHÁP KHẨN CẤP TẠM THỜI

Điều 111. Quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

1. Trong quá trình giải quyết vụ án, đương sự, người đại diện hợp pháp của đương sự hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện vụ án quy định tại Điề u 187 của Bộ luật này có quyền yêu cầu Tòa án đang giải quyết vụ án đó áp dụng mộ t hoặc nhiều biện pháp khẩn cấp tạm thời quy định tại Điều 114 của Bộ luật này để tạm thời giải quyết yêu cầu cấp bách của đương sự, bảo vệ tính mạng, sức khỏ e, tài sản, thu thập chứng cứ, bảo vệ chứng cứ, bảo toàn tình trạng hiệ n có tránh gây thiệt hại không thể khắc phục được, đảm bảo cho việc giải quyết vụ án hoặc việ c thi hành án. 2. Trong trường hợp do tình thế khẩn cấp, cần phải bảo vệ ngay chứng cứ , ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra thì cơ quan, tổ chứ c, cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấ p tạm thời quy định tại Điều 114 của Bộ luật này đồng thời với việc nộp đơn khở i kiện cho Tòa án đ ó. 3. Tòa án chỉ tự mình ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thờ i trong trường hợp quy định tại Điều 135 của Bộ luật này.

Điều 112. Thẩm quyền quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩ

n cấp tạm thời 1. Trước khi mở phiên tòa, việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấ p tạm thời do một Thẩm phán xem xét, quyết đị nh. 2. Tại phiên tòa, việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thờ i do Hội đồng xét xử xem xét, quyết định.

Điều 113. Trách nhiệm do áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng

1. Người yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phải chị u trách nhiệm trước pháp luật về yêu cầu của mình; trường hợp yêu cầu áp dụng biệ n pháp khẩn cấp tạm thời không đúng mà gây thiệt hại cho người bị áp dụng biệ n pháp khẩn cấp tạm thời hoặc cho người thứ ba thì phải bồi thườ ng. 2. Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng mà gây thiệt hạ i cho người bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời hoặc cho người thứ ba thì Tòa án phải bồi thường nếu thuộc một trong các trường hợp sau đ ây: a) Tòa án tự mình áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thờ i; b) Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời khác với biện pháp khẩn cấ p tạm thời mà cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu; 56 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 c) Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời vượt quá yêu cầu áp dụng biệ n pháp khẩn cấp tạm thời của cơ quan, tổ chứ c, cá nhân; d) Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng thời hạn theo quy định của pháp luật hoặc không áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thờ i mà không có lý do chính đ áng. 3. Việc bồi thường thiệt hại quy định tại khoản 2 Điều này được thực hiệ n theo quy định của Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Điều 114. Các biện pháp khẩn cấp tạm thời

1. Giao người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, ngườ i có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi cho cá nhân hoặc tổ chứ c trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dụ c. 2. Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡ ng. 3. Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do tính mạ ng, sức khoẻ bị xâm phạ m. 4. Buộc người sử dụng lao động tạm ứng tiền lương, tiền bảo hiểm y tế, bả o hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, chi phí cứu chữa tai nạn lao động hoặc bệ nh nghề nghiệp, tiền bồi thường, trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệ p cho người lao độ ng. 5. Tạm đình chỉ thi hành quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng lao độ ng, quyết định sa thải người lao độ ng. 6. Kê biên tài sản đang tranh chấ p. 7. Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấ p. 8. Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấ p. 9. Cho thu hoạch, cho bán hoa màu hoặc sản phẩ m, hàng hóa khác. 10. Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạ c nhà nước; phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ . 11. Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ . 12. Cấm hoặc buộc thực hiện hành vi nhất đị nh. 13. Cấm xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ . 14. Cấm tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đ ình. 15. Tạm dừng việc đóng thầu và các hoạt động có liên quan đến việc đấu thầ u. 16. Bắt giữ tàu bay, tàu biển để bảo đảm giải quyết vụ án. 17. Các biện pháp khẩn cấp tạm thời khác mà luật có quy định. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 57

Điều 115. Giao người chưa thành niên, người mất năng lự

c hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi cho cá nhân hoặc tổ chức trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục Giao người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, ngườ i có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi cho cá nhân hoặc tổ chứ c trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục được áp dụng nếu việc giải quyết vụ án có liên quan đến những người này mà họ chưa có người giám hộ . Việc giao người chưa thành niên từ đủ bảy tuổi trở lên thì phải xem xét nguyệ n vọng của người đó.

Điều 116. Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng

Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng được áp dụng nếu việc giả i quyết vụ án có liên quan đến yêu cầu cấp dưỡng và xét thấy yêu cầu đó là có că n cứ và nếu không thực hiện trước ngay một phần nghĩa vụ cấp dưỡng sẽ ảnh hưởng đến sức khoẻ, đời sống của người được cấp dưỡng.

Điều 117. Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi thường thiệt hạ

i do tính mạng, sức khoẻ bị xâm phạm Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do tính mạng, sứ c khoẻ bị xâm phạm được áp dụng nếu việc giải quyết vụ án có liên quan đế n yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khoẻ bị xâm phạm.

Điều 118. Buộc người sử dụng lao động tạm ứng tiền lương, tiền bảo hiể

m y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, chi phí cứu chữa tai nạn lao độ ng hoặc bệnh nghề nghiệp, tiền bồi thường, trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệ nh nghề nghiệp cho người lao động Buộc người sử dụng lao động tạm ứng tiền lương, tiền bảo hiểm y tế, bảo hiể m xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, chi phí cứu chữa tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, tiền bồi thường, trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp cho ngườ i lao động được áp dụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động về tiền lương, tiền bảo hiểm, tiền bồi thường, tiền trợ cấp, chăm sóc sức khỏ e theo quy định của pháp luật.

Điều 119. Tạm đình chỉ thi hành quyết định đơn phương chấm dứt hợp

đồng lao động, quyết định sa thải người lao động Tạm đình chỉ thi hành quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng lao độ ng, quyết định sa thải người lao động được áp dụng nếu việc giải quyết vụ án có liên quan đến đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, sa thải người lao động thuộ c trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phươ ng chấm dứt hợp đồng lao động hoặc không được xử lý kỷ luật sa thải đối với ngườ i lao động theo quy định của pháp luật về lao động. 58 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015

Điều 120. Kê biên tài sản đang tranh chấp

1. Kê biên tài sản đang tranh chấp được áp dụng nếu trong quá trình giải quyế t vụ án có căn cứ cho thấy người giữ tài sản đang tranh chấp có hành vi tẩu tán, hủ y hoại tài sả n. 2. Tài sản bị kê biên có thể được thu giữ, bảo quản tại cơ quan thi hành án dân sự hoặc lập biên bản giao cho một bên đương sự hoặc người thứ ba quản lý cho đến khi có quyết định của Tòa án.

Điều 121. Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp

Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp đượ c áp dụng nếu trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy người đang chiế m hữu hoặc giữ tài sản đang tranh chấp có hành vi chuyển dịch quyền về tài sản đố i với tài sản đang tranh chấp cho người khác.

Điều 122. Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp

Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp được áp dụng nế u trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy người đang chiếm hữu hoặc giữ tài sản đang tranh chấp có hành vi tháo gỡ, lắp ghép, xây dựng thêm hoặ c có hành vi khác làm thay đổi hiện trạng tài sản đó.

Điều 123. Cho thu hoạch, cho bán hoa màu hoặc sản phẩm, hàng hóa khác

Cho thu hoạch, cho bán hoa màu hoặc sản phẩm, hàng hóa khác được áp dụ ng nếu trong quá trình giải quyết vụ án có tài sản đang tranh chấp hoặc liên quan đế n tranh chấp mà có hoa màu hoặc sản phẩm, hàng hóa khác ở thời kỳ thu hoạch hoặ c không thể bảo quản được lâu dài.

Điều 124. Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụ

ng khác, kho bạc nhà nước Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước được áp dụng nếu trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy ngườ i có nghĩa vụ có tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nướ c và việc áp dụng biện pháp này là cần thiết để bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hoặ c việc thi hành án.

Điều 125. Phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ

Phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ được áp dụng nếu trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy người có nghĩa vụ có tài sản đang gửi giữ và việc áp dụ ng biện pháp này là cần thiết để bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hoặc việ c thi hành án. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 59

Điều 126. Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ

Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ được áp dụng nếu trong quá trình giả i quyết vụ án có căn cứ cho thấy người có nghĩa vụ có tài sản và việc áp dụng biệ n pháp này là cần thiết để bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án.

Điều 127. Cấm hoặc buộc thực hiện hành vi nhất định

Cấm hoặc buộc thực hiện hành vi nhất định được áp dụng nế u trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy đương sự hoặc cơ quan, tổ chứ c, cá nhân khác thực hiện hoặc không thực hiện một hoặc một số hành vi nhất định làm ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án, quyền và lợi ích hợp pháp của ngườ i khác có liên quan trong vụ án đang được Tòa án giải quyết.

Điều 128. Cấm xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ

Cấm xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ được áp dụng nếu có căn cứ cho thấ y việc giải quyết vụ án có liên quan đến nghĩa vụ của họ đối với Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân khác và việc xuất cảnh của họ ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chứ c, cá nhân khác hoặc để bảo đảm việc thi hành án.

Điều 129. Cấm tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đình

Cấm người có hành vi bạo lực gia đình tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đình được áp dụng nếu biện pháp đó là cần thiết để bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự của nạn nhân bạo lực gia đình theo quy định của Luật phòng chống bạo lực gia đình.

Điều 130. Tạm dừng việc đóng thầu và các hoạt động có liên quan đến việc

đấu thầu Tạm dừng việc đóng thầu, phê duyệt danh sách ngắn, kết quả lựa chọ n nhà thầu, nhà đầu tư, ký kết hợp đồng, thực hiện hợp đồng được áp dụng nế u quá trình giải quyết vụ án cho thấy việc áp dụng biện pháp này là cần thiết để bảo đả m cho việc giải quyết vụ án theo đúng quy định của pháp luật.

Điều 131. Bắt giữ tàu bay, tàu biển để bảo đảm giải quyết vụ án

1. Tòa án quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời bắt giữ tàu bay để bảo đảm giải quyết vụ án dân sự mà vụ án đó do chủ sở hữu tàu bay, chủ nợ trong trường hợp tàu bay là tài sản bảo đảm, người bị thiệt hại do tàu bay đ ang bay gây ra hoặc người có quyền, lợi ích liên quan đối với tàu bay khởi kiện theo quy đị nh của pháp luật về hàng không dân dụng Việ t Nam. 2. Tòa án quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời bắt giữ tàu biể n trong các trường hợp sau đ ây: a) Tàu biển bị yêu cầu bắt giữ để bảo đảm việc giải quyết khiếu nại hàng hả i mà người yêu cầu bắt giữ tàu biển đã khởi kiện vụ án dân sự tại Tòa án; 60 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 b) Chủ tàu là người có nghĩa vụ về tài sản trong vụ án đang giải quyết và vẫ n là chủ tàu tại thời điểm áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời bắt giữ tàu biể n; c) Người thuê tàu trần, người thuê tàu định hạn, người thuê tàu chuyến hoặ c người khai thác tàu là người có nghĩa vụ về tài sản trong vụ án dân sự phát sinh từ khiếu nại hàng hải theo quy định của Bộ luật hàng hải Việt Nam và vẫn là ngườ i thuê tàu trần, người thuê tàu định hạn, người thuê tàu chuyến, ngườ i khai thác tàu hoặc là chủ tàu tại thời điểm áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời bắt giữ tàu biể n; d) Tranh chấp đang được giải quyết trong vụ án phát sinh trên cơ sở của việ c thế chấp tàu biển đó; đ) Tranh chấp đang được giải quyết trong vụ án liên quan đến quyền sở hữ u hoặc quyền chiếm hữu tàu biển đ ó. 3. Trình tự, thủ tục bắt giữ tàu bay, tàu biển được áp dụng theo quy định củ a pháp luật về bắt giữ tàu bay, tàu biển.

Điều 132. Các biện pháp khẩn cấp tạm thời khác

Ngoài các biện pháp khẩn cấp tạm thời quy định tại các khoản từ khoản 1 đế n khoản 16 Điều 114 của Bộ luật này, Tòa án có trách nhiệm giải quyết yêu cầ u áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời khác do luật khác quy định.

Điều 133. Thủ tục áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

1. Người yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phải làm đơ n gửi đến Tòa án có thẩm quyền. Đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thờ i phải có các nội dung chính sau đ ây: a) Ngày, tháng, năm làm đơ n; b) Tên, địa chỉ; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của ngườ i yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thờ i; c) Tên, địa chỉ; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của người bị yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thờ i; d) Tóm tắt nội dung tranh chấp hoặc hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợ p pháp của mình; đ) Lý do cần phải áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thờ i; e) Biện pháp khẩn cấp tạm thời cần được áp dụng và các yêu cầu cụ thể . Tùy theo yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời mà người yêu cầu phả i cung cấp cho Tòa án chứng cứ để chứng minh cho sự cần thiết phải áp dụng biệ n pháp khẩn cấp tạm thời đó. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 61 2. Yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong trường hợp quy định tạ i khoản 1 Điều 111 của Bộ luật này được giải quyết như sau: a) Trường hợp Tòa án nhận đơn yêu cầu trước khi mở phiên tòa thì Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án phải xem xét, giải quyết. Trong thời hạ n 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đơn, nếu người yêu cầu không phải thực hiện biệ n pháp bảo đảm hoặc ngay sau khi người đó thực hiện xong biện pháp bảo đảm quy đị nh tại Điều 136 của Bộ luật này thì Thẩm phán phải ra ngay quyết định áp dụng biệ n pháp khẩn cấp tạm thời; nếu không chấp nhận yêu cầu thì Thẩm phán phả i thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do cho người yêu cầ u; b) Trường hợp Hội đồng xét xử nhận đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấ p tạm thời tại phiên tòa thì Hội đồng xét xử xem xét, thảo luận, giải quyết tạ i phòng xử án. Nếu chấp nhận thì Hội đồng xét xử ra quyết định áp dụng biện pháp khẩ n cấp tạm thời ngay hoặc sau khi người yêu cầu đã thực hiện xong biện pháp bảo đảm quy định tại Điều 136 của Bộ luật này. Việc thực hiện biện pháp bảo đảm được bắt đầu từ thời điểm Hội đồng xét xử ra quyết định buộc thực hiện biệ n pháp bảo đảm, nhưng người yêu cầu phải xuất trình chứng cứ về việc đã thực hiệ n xong biện pháp bảo đảm trước khi Hội đồng xét xử vào phòng nghị án; nếu không chấ p nhận yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời thì Hội đồng xét xử phả i thông báo ngay tại phòng xử án và ghi vào biên bả n phiên tòa. 3. Đối với trường hợp yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời quy đị nh tại khoản 2 Điều 111 của Bộ luật này thì sau khi nhận được đơn yêu cầu cùng với đơn khởi kiện và chứng cứ kèm theo, Chánh án Tòa án phân công ngay một Thẩ m phán thụ lý giải quyết đơn yêu cầu. Trong thời hạn 48 giờ, kể từ thời điểm nhận được đơn yêu cầu, Thẩm phán phải xem xét và ra quyết định áp dụng biệ n pháp khẩn cấp tạm thời; nếu không chấp nhận yêu cầu thì Thẩm phán phả i thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do cho người yêu cầu biế t. 4. Trường hợp áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời quy định tại khoả n 10 và khoản 11 Điều 114 của Bộ luật này thì chỉ được phong tỏa tài khoản, tài sả n có giá trị tương đương với nghĩa vụ tài sản mà người bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạ m thời có nghĩa vụ phải thực hiện.

Điều 134. Kiến nghị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của cơ quan, tổ chứ

c, cá nhân khởi kiện vụ án để bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nướ c, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác Cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện vụ án quy định tại Điều 187 của Bộ luậ t này kiến nghị Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời bằng văn bản, trong đ ó phải nêu rõ lý do kiến nghị; biện pháp khẩn cấp tạm thời cần được áp dụng; tên, địa chỉ của người có quyền và lợi ích hợp pháp cần được bảo vệ; tên, địa chỉ củ a người bị yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời; tóm tắt nộ i dung tranh chấp, hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự; chứng cứ để chứng minh cho việc kiến nghị của mình là có căn cứ và hợp pháp. 62 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015

Điều 135. Tòa án tự mình ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấ

p tạm thời Tòa án tự mình ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời quy định tạ i các khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Điều 114 của Bộ luật này trong trường hợp đương sự không yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Điều 136. Buộc thực hiện biện pháp bảo đảm

1. Người yêu cầu Tòa án áp dụng một trong các biện pháp khẩn cấp tạm thờ i quy định tại các khoản 6, 7, 8, 10, 11, 15 và 16 Điều 114 của Bộ luật này phải nộ p cho Tòa án chứng từ bảo lãnh được bảo đảm bằng tài sản của ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng khác hoặc của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác hoặc gửi một khoả n tiền, kim khí quý, đá quý hoặc giấy tờ có giá do Tòa án ấn định nhưng phải tương đương với tổn thất hoặc thiệt hại có thể phát sinh do hậu quả của việc áp dụng biệ n pháp khẩn cấp tạm thời không đúng để bảo vệ lợi ích của người bị áp dụng biệ n pháp khẩn cấp tạm thời và ngăn ngừa sự lạm dụng quyền yêu cầu áp dụng biệ n pháp khẩn cấp tạm thời từ phía người có quyền yêu cầu. Đối với trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 111 của Bộ luật này thì thời hạ n thực hiện biện pháp bảo đảm quy định tại khoản này không được quá 48 giờ, kể từ thời điểm nộp đơn yêu cầ u. 2. Khoản tiền, kim khí quý, đá quý hoặc giấy tờ có giá phải được gử i vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng nơi có trụ sở của Tòa án quyết định áp dụng biệ n pháp khẩn cấp tạm thời trong thời hạn do Tòa án ấn đị nh. Trong trường hợp thực hiện biện pháp bảo đảm vào ngày lễ hoặc ngày nghỉ thì khoản tiền bảo đảm được gửi giữ tại Tòa án. Tòa án phải làm thủ tục giao nhậ n và gửi ngay khoản tiền đó vào ngân hàng vào ngày làm việc tiếp theo.

Điều 137. Thay đổi, áp dụng bổ sung biện pháp khẩn cấp tạm thời

Khi xét thấy biện pháp khẩn cấp tạm thời đang được áp dụ ng không còn phù hợp mà cần thiết phải thay đổi hoặc áp dụng bổ sung biện pháp khẩn cấp tạm thờ i khác thì thủ tục thay đổi, áp dụng bổ sung biện pháp khẩn cấp tạm thời khác đượ c thực hiện theo quy định tại Điều 133 của Bộ luật này.

Điều 138. Hủy bỏ việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

1. Tòa án ra ngay quyết định hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời đã đượ c áp dụng khi thuộc một trong các trường hợp sau đ ây: a) Người yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đề nghị hủy bỏ ; b) Người phải thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nộ p tài sản hoặc có người khác thực hiện biện pháp bảo đảm thi hành nghĩa vụ đối vớ i bên có yêu cầu; CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 63 c) Nghĩa vụ dân sự của bên có nghĩa vụ chấm dứt theo quy định của Bộ luậ t dân sự ; d) Việc giải quyết vụ án được đình chỉ theo quy định của Bộ luật này; đ) Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng theo quy đị nh của Bộ luậ t này; e) Căn cứ của việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thờ i không còn; g) Vụ việc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệ u lực pháp luậ t; h) Các trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện theo quy định của Bộ luậ t này. 2. Trường hợp hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời, Tòa án phả i xem xét, quyết định để người yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nhận lại chứ ng từ bảo lãnh được bảo đảm bằng tài sản của ngân hàng hoặc tổ chức tín dụ ng khác hoặc khoản tiền, kim khí quý, đá quý hoặc giấy tờ có giá quy định tại Điều 136 củ a Bộ luật này, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 113 của Bộ luậ t này. 3. Thủ tục ra quyết định hủy bỏ việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời được thực hiện theo quy định tại Điều 133 của Bộ luật này. Trường hợp đã có bả n án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật thì việc giải quyết yêu cầu hủ y quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời do một Thẩm phán đượ c Chánh án của Tòa án đã ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thờ i phân công giải quyết.

Điều 139. Hiệu lực của quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩ

n cấp tạm thời 1. Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời có hiệ u lự c thi hành ngay. 2. Tòa án phải cấp hoặc gửi quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biệ n pháp khẩn cấp tạm thời ngay sau khi ra quyết định cho người có yêu cầu, người bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan, cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền và Viện kiểm sát cùng cấp.

Điều 140. Khiếu nại, kiến nghị về quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ hoặ

c không áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời Đương sự có quyền khiếu nại, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị vớ i Chánh án Tòa án đang giải quyết vụ án về quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biệ n pháp khẩn cấp tạm thời hoặc việc Thẩm phán không quyết định áp dụng, thay đổi, hủ y bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời. Thời hạn khiếu nại, kiến nghị là 03 ngày làm việ c, kể từ ngày nhận được quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạ m thời hoặc trả lời của Thẩm phán về việc không ra quyết định áp dụng, thay đổi, hủ y bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời. 64 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015

Điều 141. Giải quyết khiếu nại, kiến nghị về quyết định áp dụng, thay đổ

i, hủy bỏ hoặc không áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời 1. Chánh án Tòa án phải xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị quy định tại

Điều 142. Thi hành quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩ

n cấp tạm thời 1. Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời đượ c thi hành theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự . 2. Trường hợp quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đối với tài sả n có đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng thì đương sự có nghĩa vụ nộp bả n sao quyết định cho cơ quan quản lý đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng. Chươ ng IX ÁN PHÍ, LỆ PHÍ VÀ CHI PHÍ TỐ TỤ NG KHÁC Mụ c 1 ÁN PHÍ, LỆ PHÍ

Điều 143. Tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí; án phí, lệ phí

1. Tiền tạm ứng án phí bao gồm tiền tạm ứng án phí sơ thẩm và tiền tạm ứ ng án phí phúc thẩ m. 2. Án phí bao gồm án phí sơ thẩm và án phí phúc thẩ m. 3. Tiền tạm ứng lệ phí giải quyết việc dân sự bao gồm tiền tạm ứng lệ phí sơ thẩm và tiền tạm ứng lệ phí phúc thẩ m. 4. Lệ phí bao gồm lệ phí cấp bản sao bản án, quyết định và các giấy tờ khác của Tòa án, lệ phí nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết việc dân sự, lệ phí giải quyế t việc dân sự và các khoản lệ phí khác mà luật có quy định.

Điều 144. Xử lý tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí, án phí, lệ

phí thu được 1. Toàn bộ án phí, lệ phí thu được phải nộp đầy đủ, kịp thờ i vào ngân sách nhà nước tại kho bạc nhà nước. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 65 2. Tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí được nộp cho cơ quan thi hành án có thẩm quyền để gửi vào tài khoản tạm giữ mở tại kho bạc nhà nước và đượ c rút ra để thi hành án theo quyết định củ a Tòa án. 3. Người đã nộp tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí phải chịu án phí, lệ phí thì ngay sau khi bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, số tiề n tạm ứng đã thu được phải được nộp vào ngân sách nhà nướ c. Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí đượ c hoàn trả một phần hoặc toàn bộ số tiền đã nộp theo bản án, quyết định của Tòa án thì cơ quan thi hành án đã thu tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí phải làm thủ tụ c trả lại tiền cho họ . 4. Trường hợp việc giải quyết vụ việc dân sự bị tạm đình chỉ thì tiền tạm ứ ng án phí, tiền tạm ứng lệ phí đã nộp được xử lý khi vụ việc được tiếp tục giải quyết.

Điều 145. Chế độ thu, chi trả tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ

phí, án phí, lệ phí Việc thu tiền tạm ứng án phí và án phí, tiền tạm ứng lệ phí và lệ phí; việ c chi trả tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí phải được thực hiện theo quy định củ a pháp luật.

Điều 146. Nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí

1. Nguyên đơn, bị đơn có yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn và ngườ i có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập trong vụ án dân sự phải nộp tiề n tạm ứng án phí sơ thẩm, người kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm phải nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứ ng án phí. 2. Người nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết việc dân sự phải nộp tiền tạm ứ ng lệ phí giải quyết việc dân sự đó, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộ p tiền tạm ứng lệ phí. Đối với yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sả n khi ly hôn thì vợ, chồng có thể thỏa thuận về việc nộp tiền tạm ứng lệ phí, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng lệ phí theo quy định củ a pháp luật. Trường hợp vợ, chồng không thỏa thuận được người nộp tiền tạm ứng lệ phí thì mỗi người phải nộp một nửa tiền tạm ứng lệ phí.

Điều 147. Nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm

1. Đương sự phải chịu án phí sơ thẩm nếu yêu cầu của họ không đượ c Tòa án chấp nhận, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải chịu án phí sơ thẩ m. 2. Trường hợp các đương sự không tự xác định được phần tài sản củ a mình trong khối tài sản chung và có yêu cầu Tòa án giải quyết chia tài sản chung đ ó thì mỗi đương sự phải chịu án phí sơ thẩm tương ứng với giá trị phần tài sản mà họ được hưởng. 66 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 3. Trước khi mở phiên tòa, Tòa án tiến hành hòa giải; nếu các đương sự thỏ a thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án thì họ chỉ phải chịu 50% mứ c án phí sơ thẩm quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điề u này. 4. Trong vụ án ly hôn thì nguyên đơn phải chịu án phí sơ thẩm, không phụ thuộc vào việc Tòa án chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơ n. Trường hợp cả hai thuận tình ly hôn thì mỗi bên đương sự phải chịu một nử a án phí sơ thẩ m. 5. Trong vụ án có đương sự được miễn án phí sơ thẩm thì đương sự khác vẫ n phải nộp án phí sơ thẩm mà mình phải chịu theo quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điề u này. 6. Trường hợp vụ án bị tạm đình chỉ giải quyết thì nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm được quyết định khi vụ án được tiếp tục giải quyết theo quy định tại Điều này.

Điều 148. Nghĩa vụ chịu án phí phúc thẩm

1. Đương sự kháng cáo phải chịu án phí phúc thẩm, nếu Tòa án cấp phúc thẩ m giữ nguyên bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo, trừ trường hợp được miễ n hoặc không phải chịu án phí phúc thẩ m. 2. Trường hợp Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo thì đương sự kháng cáo không phải chịu án phí phúc thẩm; Tòa án cấ p phúc thẩm phải xác định lại nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm theo quy định tại Điều 147 củ a Bộ luậ t này. 3. Trường hợp Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo để xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm thì đương sự kháng cáo không phải chị u án phí phúc thẩm; nghĩa vụ chịu án phí được xác định lại khi giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

Điều 149. Nghĩa vụ chịu lệ phí

1. Nghĩa vụ chịu lệ phí được xác định tùy theo từng loại việc dân sự cụ thể và do luật quy đị nh. 2. Đối với yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuậ n nuôi con, chia tài sản khi ly hôn thì vợ, chồng có thể thỏa thuận về việc chịu lệ phí, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải chịu lệ phí theo quy định của pháp luậ t. Trường hợp vợ, chồng không thỏa thuận được người có nghĩa vụ chịu lệ phí thì mỗi người phải chịu một nửa lệ phí.

Điều 150. Quy định cụ thể về án phí, lệ phí

Căn cứ vào quy định của Luật phí và lệ phí và Bộ luật này, Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định cụ thể về án phí, lệ phí Tòa án; mức thu án phí, lệ phí Tòa án đối với mỗi loại vụ việc cụ thể; các trường hợp được miễn, giảm hoặc không phả i nộp án phí, lệ phí Tòa án; chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 67 Mụ c 2 CÁC CHI PHÍ TỐ TỤNG KHÁC

Điều 151. Tiền tạm ứng chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài, chi phí ủ

y thác tư pháp ra nước ngoài 1. Tiền tạm ứng chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài là số tiền mà Tòa án tạ m tính để chi trả cho việc ủy thác tư pháp khi tiến hành thu thập, cung cấp chứng cứ , tống đạt giấy tờ, hồ sơ, tài liệu, triệu tập người làm chứng, người giám đị nh và các yêu cầu tương trợ tư pháp có liên quan đến việc giải quyết vụ việc dân sự . 2. Chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài là số tiền cần thiết và hợp lý phả i chi trả cho việc thực hiện ủy thác tư pháp theo quy định của pháp luật Việ t Nam và của nước được yêu cầu ủy thác tư pháp.

Điều 152. Nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài

1. Nguyên đơn, người kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm hoặc đương sự khác trong vụ án phải nộp tiền tạm ứng chi phí ủy thác tư pháp ra nướ c ngoài khi yêu cầu của họ làm phát sinh việc ủy thác tư pháp ra nướ c ngoài. 2. Người yêu cầu Tòa án giải quyết việc dân sự, người kháng cáo theo thủ tụ c phúc thẩm hoặc đương sự khác trong việc dân sự phải nộp tiền tạm ứng chi phí ủ y thác tư pháp ra nước ngoài khi yêu cầu của họ làm phát sinh việc ủy thác tư pháp ra nước ngoài.

Điều 153. Nghĩa vụ chịu chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài

Trường hợp các bên đương sự không có thỏa thuận khác hoặc pháp luậ t không có quy định khác thì nghĩa vụ chịu chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài được xác định như sau: 1. Đương sự phải chịu chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài nếu yêu cầu giả i quyết vụ việc của họ không được Tòa án chấp nhậ n. 2. Trường hợp yêu cầu Tòa án chia tài sản chung thì mỗi người đượ c chia tài sản phải chịu phần chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài tương ứng với tỷ lệ giá trị phần tài sản mà họ đượ c chia. 3. Trong vụ án ly hôn thì nguyên đơn phải nộp chi phí ủy thác tư pháp ra nướ c ngoài, không phụ thuộc vào việc Tòa án chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầ u của nguyên đơn. Trường hợp cả hai thuận tình ly hôn thì mỗi bên đương sự phả i chịu một nửa chi phí ủy thác tư pháp ra nướ c ngoài. 4. Trường hợp đình chỉ giải quyết vụ án quy định tại điểm c khoản 1 Điều 217, điểm b khoản 1 Điều 299 của Bộ luật này thì nguyên đơn phải chịu chi phí ủ y thác tư pháp ra nướ c ngoài. Trường hợp đình chỉ giải quyết việc xét xử phúc thẩm quy định tại điể m b khoản 1 Điều 289, khoản 3 Điều 296 của Bộ luật này thì người kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm phải chịu chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài. 68 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 5. Đối với các trường hợp đình chỉ giải quyết vụ án khác theo quy định của Bộ luật này thì người yêu cầu phải chịu chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài.

Điều 154. Xử lý tiền tạm ứng chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài

1. Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng chi phí ủy thác tư pháp không phả i chịu chi phí ủy thác tư pháp thì người phải chịu chi phí ủy thác tư pháp theo quyết định của Tòa án phải hoàn trả cho người đã nộp tiền tạm ứng chi phí ủ y thác tư pháp. 2. Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng chi phí ủy thác tư pháp phải chị u chi phí ủy thác tư pháp, nếu số tiền tạm ứng đã nộp chưa đủ cho chi phí ủy thác tư pháp thực tế thì họ phải nộp thêm phần tiền còn thiếu; nếu số tiền tạm ứng đã nộ p nhiều hơn chi phí ủy thác tư pháp thực tế thì họ được trả lại phần tiền còn thừ a theo quyết định của Tòa án.

Điều 155. Tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ

, chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ 1. Tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ là số tiền mà Tòa án tạ m tính để tiến hành việc xem xét, thẩm định tại chỗ . 2. Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ là số tiền cần thiết và hợp lý phải chi trả cho việc xem xét, thẩm định tại chỗ căn cứ vào quy định của pháp luật.

Điều 156. Nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ

1. Người yêu cầu Tòa án xem xét, thẩm định tại chỗ phải nộp tiền tạm ứ ng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ theo yêu cầu củ a Tòa án. 2. Trường hợp Tòa án xét thấy cần thiết và quyết định xem xét, thẩm định tạ i chỗ thì nguyên đơn, người yêu cầu giải quyết việc dân sự, ngườ i kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm phải nộp tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ.

Điều 157. Nghĩa vụ chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ

Trường hợp các bên đương sự không có thỏa thuận khác hoặc pháp luậ t không có quy định khác thì nghĩa vụ chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ được xác định như sau: 1. Đương sự phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ nếu yêu cầu của họ không được Tòa án chấp nhậ n. 2. Trường hợp yêu cầu Tòa án chia tài sản chung thì mỗi người đượ c chia tài sản phải chịu phần chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ theo tỷ lệ giá trị phần tài sả n mà họ đượ c chia. 3. Trong vụ án ly hôn thì nguyên đơn phải nộp chi phí xem xét, thẩm định tạ i chỗ, không phụ thuộc vào việc Tòa án chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu củ a nguyên đơn. Trường hợp cả hai thuận tình ly hôn thì mỗi bên đương sự phải chị u một nửa chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 69 4. Trường hợp đình chỉ giải quyết vụ án quy định tại điểm c khoản 1 Điều 217, điểm b khoản 1 Điều 299 của Bộ luật này thì nguyên đơn phải chị u chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ . Trường hợp đình chỉ giải quyết việc xét xử phúc thẩm quy định tại điể m b khoản 1 Điều 289, khoản 3 Điều 296 của Bộ luật này thì người kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ . 5. Đối với các trường hợp đình chỉ giải quyết vụ án khác theo quy định của Bộ luật này thì người yêu cầu xem xét, thẩm định phải chịu chi phí xem xét, thẩm đị nh tại chỗ.

Điều 158. Xử lý tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ

1. Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ không phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ thì người phải chị u chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ theo quyết định của Tòa án phải hoàn trả cho người đã nộ p tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ . 2. Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, nếu số tiền tạm ứng đã nộp chưa đủ cho chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ thực tế thì họ phải nộp thêm phần tiề n còn thiếu; nếu số tiền tạm ứng đã nộp nhiều hơn chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ thực tế thì họ được trả lại phần tiền còn thừa theo quyết định của Tòa án.

Điều 159. Tiền tạm ứng chi phí giám định, chi phí giám định

1. Tiền tạm ứng chi phí giám định là số tiền mà người giám định tạm tính để tiến hành việc giám định theo quyết định của Tòa án hoặc theo yêu cầu giám đị nh của đương sự . 2. Chi phí giám định là số tiền cần thiết và hợp lý phải chi trả cho việc giám định và do người giám định tính căn cứ vào quy định của pháp luật.

Điều 160. Nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng chi phí giám định

Trường hợp các đương sự không có thỏa thuận khác hoặc pháp luậ t không có quy định khác thì nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng chi phí giám định được xác đị nh như sau: 1. Người yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định phải nộp tiền tạm ứ ng chi phí giám đị nh. Trường hợp các bên đương sự yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định về cùng một đối tượng thì mỗi bên đương sự phải nộp một nửa số tiền tạm ứ ng chi phí giám đị nh. 2. Trường hợp Tòa án xét thấy cần thiết và quyết định trưng cầu giám đị nh thì nguyên đơn, người yêu cầu giải quyết việc dân sự, người kháng cáo theo thủ tụ c phúc thẩm phải nộp tiền tạm ứng chi phí giám định. 70 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 3. Đương sự, người có yêu cầu giải quyết việc dân sự, người kháng cáo đ ã yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định mà không được chấp nhận và tự mình yêu cầu tổ chức, cá nhân thực hiện giám định thì việc nộp tiền tạm ứng chi phí giám định được thực hiện theo quy định của Luật giám định tư pháp.

Điều 161. Nghĩa vụ chịu chi phí giám định

Trường hợp các bên đương sự không có thỏa thuận khác hoặc pháp luậ t không có quy định khác thì nghĩa vụ chịu chi phí giám định được xác định như sau: 1. Người yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định phải chịu chi phí giám định, nế u kết quả giám định chứng minh yêu cầu của người đó là không có căn cứ. Trườ ng hợp kết quả giám định chứng minh yêu cầu của họ chỉ có căn cứ một phần thì họ phải nộp chi phí giám định đối với phần yêu cầu của họ đã được chứ ng minh là không có căn cứ . 2. Người không chấp nhận yêu cầu trưng cầu giám định của đương sự khác trong vụ án phải nộp chi phí giám định, nếu kết quả giám định chứng minh yêu cầ u của người yêu cầu trưng cầu giám định là có căn cứ. Trường hợp kết quả giám định chứng minh yêu cầu trưng cầu giám định chỉ có căn cứ một phần thì ngườ i không chấp nhận yêu cầu trưng cầu giám định phải chịu chi phí giám định tương ứng với phần yêu cầu đã được chứng minh là có căn cứ . 3. Trường hợp đình chỉ giải quyết vụ án quy định tại điểm c khoản 1 Điều 217, điểm b khoản 1 Điều 299 của Bộ luật này thì nguyên đơn phải chịu chi phí giám đị nh. Trường hợp đình chỉ giải quyết việc xét xử phúc thẩm quy định tại điể m b khoản 1 Điều 289, khoản 3 Điều 296 của Bộ luật này thì người kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm phải chịu chi phí giám đị nh; 4. Trường hợp người tự mình yêu cầu giám định theo quy định tại khoản 3

Điều 162. Xử lý tiền tạm ứng chi phí giám định đã nộp

1. Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng chi phí giám định không phải chị u chi phí giám định thì người phải chịu chi phí giám định theo quyết định củ a Tòa án phải hoàn trả cho người đã nộp tiền tạm ứng chi phí giám đị nh. 2. Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng chi phí giám định phải chị u chi phí giám định, nếu số tiền tạm ứng đã nộp chưa đủ cho chi phí giám định thực tế thì họ phải nộp thêm phần tiền còn thiếu; nếu số tiền tạm ứng đã nộp nhiều hơ n chi phí giám định thực tế thì họ được trả lại phần tiền còn thừa theo quyết định của Tòa án. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 71

Điều 163. Tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản, chi phí định giá tài sản

1. Tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản là số tiền mà Hội đồng định giá tạ m tính để tiến hành việc định giá tài sản theo quyết định củ a Tòa án. 2. Chi phí định giá tài sản là số tiền cần thiết và hợp lý phải chi trả cho công việc định giá tài sản và do Hội đồng định giá tính căn cứ vào quy định của pháp luật.

Điều 164. Nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản

Trường hợp các bên đương sự không có thỏa thuận khác hoặc pháp luậ t không có quy định khác thì nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản được xác định như sau: 1. Người yêu cầu định giá tài sản phải nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sả n. 2. Trường hợp các bên đương sự không thống nhất được về giá và cùng yêu cầu Tòa án định giá tài sản thì mỗi bên đương sự phải nộp một nửa tiền tạm ứ ng chi phí định giá tài sản. Trường hợp có nhiều đương sự, thì các bên đương sự cùng phải nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản theo mức mà Tòa án quyết đị nh. 3. Đối với trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 104 của Bộ luậ t này thì nguyên đơn, người kháng cáo phải nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản.

Điều 165. Nghĩa vụ chịu chi phí định giá tài sản, thẩm định giá

Trường hợp các bên đương sự không có thỏa thuận khác hoặc pháp luậ t không có quy định khác thì nghĩa vụ chịu chi phí định giá tài sản, thẩm định giá được xác định như sau: 1. Đương sự phải chịu chi phí định giá tài sản nếu yêu cầu của họ không đượ c Tòa án chấp nhậ n. 2. Trường hợp yêu cầu Tòa án chia tài sản chung thì mỗi người đượ c chia tài sản phải chịu phần chi phí định giá tài sản tương ứng với tỷ lệ giá trị phần tài sả n mà họ đượ c chia. 3. Trường hợp Tòa án ra quyết định định giá tài sản quy định tại điểm c khoản 3

Điều 166. Xử lý tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản

1. Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản không phả i chịu chi phí định giá thì người phải chịu chi phí định giá theo quyết định củ a Tòa án phải hoàn trả cho người đã nộp tiền tạm ứng chi phí đị nh giá. 2. Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản phải chị u chi phí định giá, nếu số tiền tạm ứng đã nộp chưa đủ cho chi phí định giá thực tế thì họ phải nộp thêm phần tiền còn thiếu; nếu số tiền tạm ứng đã nộp nhiều hơn chi phí định giá thực tế thì họ được trả lại phần tiền còn thừa.

Điều 167. Chi phí cho người làm chứng

1. Chi phí hợp lý và thực tế cho người làm chứng do đương sự chị u. 2. Người đề nghị Tòa án triệu tập người làm chứng phải chịu tiề n chi phí cho người làm chứng nếu lời làm chứng phù hợp với sự thật nhưng không đúng vớ i yêu cầu của người đề nghị. Trường hợp lời làm chứng phù hợp với sự thật và đ úng với yêu cầu của người đề nghị triệu tập người làm chứng thì chi phí này do đươ ng sự có yêu cầu độc lập với yêu cầu của người đề nghị chịu.

Điều 168. Chi phí cho người phiên dịch, luật sư

1. Chi phí cho người phiên dịch là khoản tiền phải trả cho người phiên dị ch trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự theo thỏa thuận của đương sự với ngườ i phiên dịch hoặc theo quy định của pháp luậ t. 2. Chi phí cho luật sư là khoản tiền phải trả cho luật sư theo thỏa thuận của đương sự với luật sư trong phạm vi quy định của tổ chức hành nghề luật sư và theo quy định của pháp luậ t. 3. Chi phí cho người phiên dịch, luật sư do người có yêu cầu chịu, trừ trườ ng hợp các bên đương sự có thỏa thuậ n khác. 4. Trường hợp Tòa án yêu cầu người phiên dịch thì chi phí cho người phiên dị ch do Tòa án trả. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 73

Điều 169. Quy định cụ thể về các chi phí tố tụng

Căn cứ vào quy định của Bộ luật này, Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định cụ thể về chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài, chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ , chi phí giám định, định giá tài sản; chi phí cho người làm chứng, người phiên dị ch; chi phí tố tụng khác do luật khác quy định và việc miễn, giảm chi phí tố tụ ng trong quá trình giải quyết vụ án. Chươ ng X CẤP, TỐNG ĐẠT, THÔNG BÁO VĂN BẢN TỐ TỤNG

Điều 170. Nghĩa vụ cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng

Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án thực hiện việc cấp, tống đạ t, thông báo văn bản tố tụng cho đương sự, những người tham gia tố tụ ng khác và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định của Bộ luật này và pháp luậ t có liên quan.

Điều 171. Các văn bản tố tụng phải được cấp, tống đạt, thông báo

1. Thông báo, giấy báo, giấy triệu tập, giấy mời trong tố tụng dân sự . 2. Bản án, quyết định củ a Tòa án. 3. Quyết định kháng nghị của Viện kiểm sát; các văn bản của cơ quan thi hành án dân sự . 4. Các văn bản tố tụng khác mà pháp luật có quy định.

Điều 172. Người thực hiện việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng

Việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng do những người sau đây thực hiệ n: 1. Người tiến hành tố tụng, người của cơ quan ban hành văn bản tố tụng đượ c giao nhiệm vụ thực hiện việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụ ng. 2. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người tham gia tố tụng dân sự cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người tham gia tố tụng dân sự làm việc khi Tòa án có yêu cầ u. 3. Đương sự, người đại diện của đương sự hoặc người bảo vệ quyền và lợ i ích hợp pháp của đương sự trong những trường hợp do Bộ luật này quy đị nh. 4. Nhân viên tổ chức dịch vụ bư u chính. 5. Người có chức năng tống đạ t. 6. Những người khác mà pháp luật có quy định.

Điều 173. Các phương thức cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng

Việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng được thực hiện bằng các phươ ng thức sau đ ây: 1. Cấp, tống đạt, thông báo trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc người thứ ba được ủy quyền thực hiện việc cấp, tống đạt, thông báo. 74 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 2. Cấp, tống đạt, thông báo bằng phương tiện điện tử theo yêu cầu của đươ ng sự hoặc người tham gia tố tụng khác phù hợp với quy định của pháp luật về giao dịch điện tử . 3. Niêm yế t công khai. 4. Thông báo trên các phương tiện thông tin đạ i chúng. 5. Cấp, tống đạt, thông báo bằng phương thức khác theo quy định tại Chươ ng XXXVIII của Bộ luật này.

Điều 174. Tính hợp lệ của việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng

1. Việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng được thực hiện theo quy đị nh của Bộ luật này thì được coi là hợp lệ . 2. Người có nghĩa vụ thực hiện việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng phả i thực hiện theo quy định của Bộ luậ t này. Người có nghĩa vụ thi hành các văn bản tố tụng đã được cấp, tống đạ t, thông báo hợp lệ phải nghiêm chỉnh thi hành.

Điều 175. Thủ tục cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng

1. Người thực hiện việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng phải trực tiế p chuyển giao cho người được cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụ ng có liên quan. Người được cấp, tống đạt, thông báo phải ký nhận vào biên bản hoặc sổ giao nhậ n văn bản tố tụng. Thời điểm để tính thời hạn tố tụng là ngày họ được cấp, tống đạ t, thông báo văn bản tố tụ ng. 2. Việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng qua dịch vụ bưu chính phả i bằng thư bảo đảm và có xác nhận của người nhận văn bản tố tụ ng. Văn bản có xác nhận phải được chuyển lạ i cho Tòa án. Thời điểm để tính thời hạn tố tụng là ngày họ xác nhận đã nhận được văn bả n tố tụng do tổ chức dịch vụ bưu chính chuyển đến.

Điều 176. Thủ tục cấp, tống đạt, thông báo bằng phương tiện điện tử

Việc cấp, tống đạt, thông báo bằng phương tiện điện tử được thực hiện theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử . Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành Điều này.

Điều 177. Thủ tục cấp, tống đạt, thông báo trực tiếp cho cá nhân

1. Văn bản tố tụng được cấp, tống đạt, thông báo đến địa chỉ mà các đương sự đã gửi cho Tòa án theo phương thức đương sự yêu cầu hoặc tới địa chỉ mà các đương sự đã thỏa thuận và đề nghị Tòa án liên hệ theo địa chỉ đ ó. 2. Người được cấp, tống đạt, thông báo là cá nhân thì văn bản tố tụng phải được giao trực tiếp cho họ. Đương sự phải ký nhận theo quy định tại khoản 1

Điều 178. Thủ tục cấp, tống đạt, thông báo trực tiếp cho cơ quan, tổ chức

1. Trường hợp người được cấp, tống đạt, thông báo là cơ quan, tổ chức thì vă n bản tố tụng phải được giao trực tiếp cho người đại diện theo pháp luật hoặc ngườ i chịu trách nhiệm nhận văn bản của cơ quan, tổ chức đó và phải được những ngườ i này ký nhận. Trường hợp cơ quan, tổ chức được cấp, tống đạt, thông báo có người đại diện tham gia tố tụng hoặc cử người đại diện nhận văn bản tố tụng thì nhữ ng người này ký nhận văn bản tố tụng đó. Ngày ký nhận là ngày được cấp, tống đạ t, thông báo. 2. Trường hợp người được cấp, tống đạt, thông báo từ chối nhận văn bản tố tụng hoặc vắng mặt thì thực hiện theo quy định tại khoản 4 và khoản 5 Điề u 177 của Bộ luật này.

Điều 179. Thủ tục niêm yết công khai

1. Việc niêm yết công khai văn bản tố tụng được thực hiện trong trường hợ p không thể cấp, tống đạt, thông báo trực tiếp văn bản tố tụng theo quy định tại

Điều 180. Thủ tục thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng

1. Việc thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng được thực hiệ n khi pháp luật có quy định hoặc có căn cứ xác định là việc niêm yế t công khai không bảo đảm cho người được cấp, tống đạt, thông báo nhận được thông tin về văn bả n cần được cấp, tống đạ t, thông báo. 2. Việc thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng có thể được thực hiệ n nếu có yêu cầu của các đương sự khác. Trong trường hợp này, lệ phí thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng do đương sự có yêu cầu thông báo chị u. 3. Thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng phải được đăng trên Cổ ng thông tin điện tử của Tòa án, trên một trong các báo hàng ngày của Trung ươ ng trong ba số liên tiếp và phát sóng trên Đài phát thanh hoặc Đài truyền hình củ a Trung ương ba lần trong 03 ngày liên tiếp.

Điều 181. Thông báo kết quả việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng

Trường hợp người thực hiện việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụ ng không phải là Tòa án hoặc cơ quan ban hành văn bản tố tụng hoặc cán bộ củ a các cơ quan đó thì người thực hiện phải thông báo ngay kết quả việc cấp, tống đạ t, thông báo văn bản tố tụng cho Tòa án hoặc cơ quan ban hành văn bản tố tụng đó. Chươ ng XI THỜI HẠN TỐ TỤNG

Điều 182. Thời hạn tố tụng

1. Thời hạn tố tụng là một khoảng thời gian được xác định từ thời điểm này đế n thời điểm khác để người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan thực hiện hành vi tố tụng do Bộ luật này quy đị nh. 2. Thời hạn tố tụng có thể được xác định bằng giờ, ngày, tuần, tháng, nă m hoặc bằng một sự kiện có thể sẽ xảy ra. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 77

Điều 183. Áp dụng quy định của Bộ luật dân sự về thời hạn

Cách tính thời hạn tố tụng, quy định về thời hạn tố tụng, thời điểm bắt đầu, kế t thúc thời hạn tố tụng trong Bộ luật này được áp dụng theo các quy định tương ứ ng của Bộ luật dân sự.

Điều 184. Thời hiệu khởi kiện, thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự

1. Thời hiệu khởi kiện, thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự được thực hiệ n theo quy định của Bộ luật dân sự . 2. Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu củ a một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trướ c khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việ c. Người được hưởng lợi từ việc áp dụng thời hiệu có quyền từ chối áp dụng thờ i hiệu, trừ trường hợp việc từ chối đó nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ.

Điều 185. Áp dụng quy định của Bộ luật dân sự về thời hiệu

Các quy định của Bộ luật dân sự về thời hiệu được áp dụng trong tố tụng dân sự. Phần thứ hai THỦ TỤC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN TẠI TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM Chươ ng XII KHỞI KIỆN VÀ THỤ LÝ VỤ ÁN

Điều 186. Quyền khởi kiện vụ án

Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diệ n hợp pháp khởi kiện vụ án (sau đây gọi chung là người khởi kiện) tạ i Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Điều 187. Quyền khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợ

p pháp của người khác, lợi ích công cộng và lợi ích của Nhà nước 1. Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn củ a mình có quyền khởi kiện vụ án về hôn nhân và gia đình theo quy định của Luậ t hôn nhân và gia đ ình. 2. Tổ chức đại diện tập thể lao động có quyền khởi kiện vụ án lao độ ng trong trường hợp cần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tập thể người lao động hoặ c khi được người lao động ủy quyền theo quy định của pháp luậ t. 3. Tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có quyền đại diệ n cho người tiêu dùng khởi kiện bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc tự mình khở i kiện vì lợi ích công cộng theo quy định của Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. 78 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 4. Cơ quan, tổ chức trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có quyề n khởi kiện vụ án dân sự để yêu cầu Tòa án bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích củ a Nhà nước thuộc lĩnh vực mình phụ trách hoặc theo quy định của pháp luật. 5. Cá nhân có quyền khởi kiện vụ án hôn nhân và gia đình để bảo vệ quyền, lợ i ích hợp pháp của người khác theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình.

Điều 188. Phạm vi khởi kiện

1. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể khởi kiện một hoặc nhiều cơ quan, tổ chứ c, cá nhân khác về một quan hệ pháp luật hoặc nhiều quan hệ pháp luậ t có liên quan với nhau để giải quyết trong cùng một vụ án. 2. Nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể cùng khởi kiện một cơ quan, một tổ chức, một cá nhân khác về một quan hệ pháp luật hoặc nhiều quan hệ pháp luậ t có liên quan với nhau để giải quyết trong cùng một vụ án. 3. Cơ quan, tổ chức, cá nhân quy định tại Điều 187 của Bộ luật này có thể khở i kiện một hoặc nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân khác về một quan hệ pháp luật hoặ c nhiều quan hệ pháp luật có liên quan với nhau để giải quyết trong cùng một vụ án.

Điều 189. Hình thức, nội dung đơn khởi kiện

1. Cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện phải làm đơn khởi kiệ n. 2. Việc làm đơn khởi kiện của cá nhân được thực hiện như sau: a) Cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự thì có thể tự mình hoặ c nhờ người khác làm hộ đơn khởi kiện vụ án. Tại mục tên, địa chỉ nơi cư trú củ a người khởi kiện trong đơn phải ghi họ tên, địa chỉ nơi cư trú của cá nhân đó; ở phần cuối đơn, cá nhân đó phải ký tên hoặc điểm chỉ ; b) Cá nhân là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự , người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thì người đại diện hợ p pháp của họ có thể tự mình hoặc nhờ người khác làm hộ đơn khởi kiện vụ án. Tại mục tên, địa chỉ nơi cư trú của người khởi kiện trong đơn phải ghi họ tên, địa chỉ nơi cư trú của người đại diện hợp pháp của cá nhân đó; ở phần cuối đơn, người đại diện hợ p pháp đó phải ký tên hoặc điểm chỉ ; c) Cá nhân thuộc trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản này là ngườ i không biết chữ, người khuyết tật nhìn, người không thể tự mình làm đơn khởi kiệ n, người không thể tự mình ký tên hoặc điểm chỉ thì có thể nhờ người khác làm hộ đơn khởi kiện và phải có người có đủ năng lực tố tụng dân sự làm chứng. Ngườ i làm chứng phải ký xác nhận vào đơn khởi kiệ n. 3. Cơ quan, tổ chức là người khởi kiện thì người đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức đó có thể tự mình hoặc nhờ người khác làm hộ đơn khởi kiện vụ án. Tại mục tên, địa chỉ của người khởi kiện phải ghi tên, địa chỉ của cơ quan, tổ chứ c và họ, tên, chức vụ của người đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức đó; ở phần CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 79 cuối đơn, người đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức phải ký tên và đóng dấ u của cơ quan, tổ chức đó; trường hợp tổ chức khởi kiện là doanh nghiệp thì việc sử dụng con dấu theo quy định của Luật doanh nghiệ p. 4. Đơn khởi kiện phải có các nội dung chính sau đ ây: a) Ngày, tháng, năm làm đơn khởi kiệ n; b) Tên Tòa án nhận đơn khởi kiệ n; c) Tên, nơi cư trú, làm việc của người khởi kiện là cá nhân hoặc trụ sở củ a người khởi kiện là cơ quan, tổ chức; số điện thoại, fax và địa chỉ thư điện tử (nế u có). Trường hợp các bên thỏa thuận địa chỉ để Tòa án liên hệ thì ghi rõ địa chỉ đ ó; d) Tên, nơi cư trú, làm việc của người có quyền và lợi ích được bảo vệ là cá nhân hoặc trụ sở của người có quyền và lợi ích được bảo vệ là cơ quan, tổ chức; số điện thoại, fax và địa chỉ thư điện tử (nếu có); đ) Tên, nơi cư trú, làm việc của người bị kiện là cá nhân hoặc trụ sở của ngườ i bị kiện là cơ quan, tổ chức; số điện thoại, fax và địa chỉ thư điện tử (nế u có). Trường hợp không rõ nơi cư trú, làm việc hoặc trụ sở của người bị kiện thì ghi rõ địa chỉ nơi cư trú, làm việc hoặc nơi có trụ sở cuối cùng của người bị kiệ n; e) Tên, nơi cư trú, làm việc của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cá nhân hoặc trụ sở của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cơ quan, tổ chức; số điện thoại, fax và địa chỉ thư điện tử (nế u có). Trường hợp không rõ nơi cư trú, làm việc hoặc trụ sở của người có quyền lợ i, nghĩa vụ liên quan thì ghi rõ địa chỉ nơi cư trú, làm việc hoặc nơi có trụ sở cuố i cùng của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; g) Quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm; những vấn đề cụ thể yêu cầu Tòa án giải quyết đối với người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; h) Họ, tên, địa chỉ của người làm chứng (nế u có); i) Danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiệ n. 5. Kèm theo đơn khởi kiện phải có tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợ i ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm. Trường hợ p vì lý do khách quan mà người khởi kiện không thể nộp đầy đủ tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiệ n thì họ phải nộp tài liệu, chứng cứ hiện có để chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp củ a người khởi kiện bị xâm phạm. Người khởi kiện bổ sung hoặc giao nộp bổ sung tài liệu, chứng cứ khác theo yêu cầu của Tòa án trong quá trình giải quyết vụ án.

Điều 190. Gửi đơn khởi kiện đến Tòa án

1. Người khởi kiện gửi đơn khởi kiện kèm theo tài liệu, chứng cứ mà mình hiện có đến Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ án bằng các phương thức sau đ ây: a) Nộp trực tiếp tại Tòa án; 80 CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 b) Gửi đến Tòa án theo đường dịch vụ bư u chính; c) Gửi trực tuyến bằng hình thức điện tử qua Cổng thông tin điện tử củ a Tòa án (nế u có). 2. Ngày khởi kiện là ngày đương sự nộp đơn khởi kiện tại Tòa án hoặc ngày được ghi trên dấu của tổ chức dịch vụ bưu chính nơi gử i. Trường hợp không xác định được ngày, tháng, năm theo dấu bưu chính nơi gử i thì ngày khởi kiện là ngày đương sự gửi đơn tại tổ chức dịch vụ bưu chính. Đươ ng sự phải chứng minh ngày mình gửi đơn tại tổ chức dịch vụ bưu chính; trường hợp đương sự không chứng minh được thì ngày khởi kiện là ngày Tòa án nhận được đơn khởi kiện do tổ chức dịch vụ bưu chính chuyển đế n. 3. Trường hợp người khởi kiện gửi đơn khởi kiện bằng phương thức gửi trự c tuyến thì ngày khởi kiện là ngày gửi đơ n. 4. Trường hợp chuyển vụ án cho Tòa án khác theo quy định tại Điều 41 của Bộ luật này thì ngày khởi kiện là ngày gửi đơn khởi kiện đến Tòa án đã thụ lý như ng không đúng thẩm quyền và được xác định theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điề u này. 5. Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành Điều này.

Điều 191. Thủ tục nhận và xử lý đơn khởi kiện

1. Tòa án qua bộ phận tiếp nhận đơn phải nhận đơn khởi kiện do người khở i kiện nộp trực tiếp tại Tòa án hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính và phải ghi vào sổ nhận đơn; trường hợp Tòa án nhận đơn khởi kiện được gửi bằng phương thức gử i trực tuyến thì Tòa án in ra bản giấy và phải ghi vào sổ nhận đơ n. Khi nhận đơn khởi kiện nộp trực tiếp, Tòa án có trách nhiệm cấp ngay giấ y xác nhận đã nhận đơn cho người khởi kiện. Đối với trường hợp nhận đơn qua dịch vụ bưu chính thì trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đơn, Tòa án phả i gửi thông báo nhận đơn cho người khởi kiện. Trường hợp nhận đơn khởi kiện bằ ng phương thức gửi trực tuyến thì Tòa án phải thông báo ngay việc nhận đơ n cho người khởi kiện qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nế u có). 2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đơn khởi kiệ n, Chánh án Tòa án phân công một Thẩm phán xem xét đơn khởi kiệ n. 3. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phả i xem xét đơn khởi kiện và có một trong các quyết định sau đ ây: a) Yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiệ n; b) Tiến hành thủ tục thụ lý vụ án theo thủ tục thông thường hoặc theo thủ tụ c rút gọn nếu vụ án có đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục rút gọn quy định tạ i khoản 1 Điều 317 của Bộ luậ t này; c) Chuyển đơn khởi kiện cho Tòa án có thẩm quyền và thông báo cho ngườ i khởi kiện nếu vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án khác; CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 81 d) Trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện nếu vụ việc đó không thuộc thẩ m quyền giải quyết củ a Tòa án. 4. Kết quả xử lý đơn của Thẩm phán quy định tại khoản 3 Điều này phải đượ c ghi chú vào sổ nhận đơn và thông báo cho người khởi kiện qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có).

Điều 192. Trả lại đơn khởi kiện, hậu quả của việc trả lại đơn khởi kiện

1. Thẩm phán trả lại đơn khởi kiện trong các trường hợp sau đ ây: a) Người khởi kiện không có quyền khởi kiện theo quy định tại Điều 186 và

Điều 193. Yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện

1. Trường hợp đơn khởi kiện không có đủ các nội dung quy định tại khoản 4

Điều 194. Khiếu nại, kiến nghị và giải quyết khiếu nại, kiến nghị về việ

c trả lại đơn khởi kiện 1. Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được văn bản trả lại đơn khởi kiệ n, người khởi kiện có quyền khiếu nại, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị với Tòa án đã trả lại đơn khởi kiện. CÔNG BÁO/Số 1251 + 1252/Ngày 29-12-2015 83 2. Ngay sau khi nhận được khiếu nại, kiến nghị về việc trả lại đơn khởi kiệ n, Chánh án Tòa án phải phân công một Thẩm phán khác xem xét, giải quyết khiế u nại, kiến nghị . 3. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩ m phán phải mở phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị. Phiên họ p xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị có sự tham gia của đại diện Viện kiểm sát cùng cấ p và đương sự có khiếu nại; trường hợp đương sự vắng mặt thì Thẩm phán vẫn tiế n hành phiên họ p. 4. Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ có liên quan đến việc trả lại đơn khởi kiệ n, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát và đương sự có khiếu nại tại phiên họp, Thẩ m phán phải ra một trong các quyết định sau đ ây: a) Giữ nguyên việc trả lại đơn khởi kiện và thông báo cho đương sự, Viện kiể m sát cùng cấ p; b) Nhận lại đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo để tiến hành việc thụ lý vụ án. 5. Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định trả lời khiếu nạ i, kiến nghị về việc trả lại đơn khởi kiện của Thẩm phán, người khởi kiện có quyề n khiếu nại, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị với Chánh án Tòa án trên một cấp trự c tiếp xem xét, giải quyế t. 6. Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được khiếu nại, kiến nghị về việ c trả lại đơn khởi kiện, Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp phải ra mộ t trong các quyết định sau đ ây: a) Giữ nguyên việc trả lại đơn khởi kiệ n; b) Yêu cầu Tòa án cấp sơ thẩm nhận lại đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo để tiến hành việc thụ lý vụ án. Quyết định giải quyết khiếu nại, kiến nghị của Chánh án Tòa án trên một cấp trự c tiếp có hiệu lực thi hành và được gửi ngay cho người khởi kiện, Viện kiể m sát cùng cấp, Viện kiểm sát đã kiến nghị và Tòa án đã ra quyết định trả lại đơn khởi kiệ n. 7. Trường hợp có căn cứ xác định quyết định giải quyết củ a Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp quy định tại khoản 6 Điều này có vi phạm pháp luậ t thì trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định, đương sự có quyền khiếu nạ i, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị với Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao nế u quyết định bị khiếu nại, kiến nghị là của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh hoặ c với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao nếu quyết định bị khiếu nại, kiến nghị là củ a Chánh án Tòa án nhân dân cấ p cao. Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được khiếu nại của đương sự, kiế n nghị của Viện kiểm sát thì Chánh án phải giải quyết. Quyết định củ a Chánh án là quyết định cuố i cùng. (Xem tiếp Công báo số 1253 + 1254) CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 1 Số 1253 + 1254 Ngày 29 tháng 12 nă m 2015 MỤC LỤC Trang PHẦN VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CHỦ TỊCH NƯỚC - QUỐC HỘ I 25-11-2015 - Luật số 92/2015/QH13 Bộ luật tố tụng dân sự . (Đăng từ Công báo số 1251 + 1252 đến số 1255 + 1256) 2 2 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 PHẦN VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CHỦ TỊCH NƯỚC - QUỐC HỘI Luật số 92/2015/QH13 ngày 25 tháng 11 năm 2015 Bộ luật tố tụng dân sự Phần thứ hai THỦ TỤC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN TẠI TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM Chươ ng XII KHỞI KIỆN VÀ THỤ LÝ VỤ ÁN (Tiếp theo Công báo số 1251 + 1252)

Điều 195. Thụ lý vụ án

1. Sau khi nhận đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo, nếu xét thấy vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án thì Thẩm phán phả i thông báo ngay cho người khởi kiện biết để họ đến Tòa án làm thủ tục nộp tiền tạm ứ ng án phí trong trường hợp họ phải nộp tiền tạm ứ ng án phí. 2. Thẩm phán dự tính số tiền tạm ứng án phí, ghi vào giấ y báo và giao cho người khởi kiện để họ nộp tiền tạm ứng án phí. Trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày nhận được giấy báo của Tòa án về việc nộp tiền tạm ứng án phí, người khởi kiệ n phải nộp tiền tạm ứng án phí và nộp cho Tòa án biên lai thu tiền tạm ứ ng án phí. 3. Thẩm phán thụ lý vụ án khi người khởi kiện nộp cho Tòa án biên lai thu tiề n tạm ứ ng án phí. 4. Trường hợp người khởi kiện được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứ ng án phí thì Thẩm phán phải thụ lý vụ án khi nhận được đơn khởi kiện và tài liệ u, chứng cứ kèm theo.

Điều 196. Thông báo về việc thụ lý vụ án

1. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán phả i thông báo bằng văn bản cho nguyên đơn, bị đơn, cơ quan, tổ chứ c, cá nhân có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết vụ án, cho Viện kiể m sát cùng cấp về việc Tòa án đã thụ lý vụ án. Đối với vụ án do người tiêu dùng khởi kiện thì Tòa án phải niêm yế t công khai tại trụ sở Tòa án thông tin về việc thụ lý vụ án trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày thụ lý vụ án. 2. Văn bản thông báo phải có các nội dung chính sau đ ây: a) Ngày, tháng, năm làm văn bản thông báo; CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 3 b) Tên, địa chỉ Tòa án đã thụ lý vụ án; c) Tên, địa chỉ; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của ngườ i khởi kiệ n; d) Những vấn đề cụ thể người khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết; đ) Vụ án được thụ lý theo thủ tục thông thường hay thủ tục rút gọ n; e) Danh mục tài liệu, chứng cứ người khởi kiện nộp kèm theo đơn khởi kiệ n; g) Thời hạn bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải có ý kiến bằ ng văn bản nộp cho Tòa án đối với yêu cầu của người khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo, yêu cầu phản tố, yêu cầu độc lập (nế u có); h) Hậu quả pháp lý của việc bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không nộp cho Tòa án văn bản về ý kiến của mình đối với yêu cầu khởi kiệ n. 3. Trường hợp nguyên đơn có đơn yêu cầu Tòa án hỗ trợ trong việc gử i tài liệu, chứng cứ thì kèm theo thông báo về việc thụ lý vụ án, Tòa án gửi cho bị đơ n, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bản sao tài liệu, chứng cứ do nguyên đơ n cung cấp.

Điều 197. Phân công Thẩm phán giải quyết vụ án

1. Trên cơ sở báo cáo thụ lý vụ án của Thẩm phán được phân công thụ lý vụ án, Chánh án Tòa án quyết định phân công Thẩm phán giải quyết vụ án bảo đả m nguyên tắc vô tư, khách quan, ngẫ u nhiên. 2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày thụ lý vụ án, Chánh án Tòa án quyết định phân công Thẩm phán giải quyết vụ án. Đối với vụ án phức tạp, việc giải quyết có thể phả i kéo dài thì Chánh án Tòa án phân công Thẩm phán dự khuyết để bảo đảm xét xử đúng thời hạn theo quy định của Bộ luậ t này. 3. Trong quá trình giải quyết vụ án, nếu Thẩm phán được phân công không thể tiếp tục tiến hành được nhiệm vụ thì Chánh án Tòa án phân công Thẩ m phán khác tiếp tục nhiệm vụ; trường hợp đang xét xử mà không có Thẩm phán dự khuyế t thì vụ án phải được xét xử lại từ đầu và Tòa án phải thông báo cho đương sự, Việ n kiểm sát cùng cấp.

Điều 198. Nhiệm vụ, quyền hạn của Thẩm phán khi lập hồ sơ vụ án

1. Lập hồ sơ vụ án theo quy định tại Điều 204 của Bộ luậ t này. 2. Yêu cầu đương sự giao nộp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án. 3. Tiến hành xác minh, thu thập chứng cứ theo quy định tại khoản 2 và khoản 3

Điều 199. Quyền, nghĩa vụ của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ

liên quan khi nhận được thông báo 1. Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo, bị đơn, ngườ i có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải nộp cho Tòa án văn bản ghi ý kiến của mình đố i với yêu cầu của nguyên đơn và tài liệu, chứng cứ kèm theo, yêu cầu phản tố , yêu cầu độc lập (nế u có). Trường hợp cần gia hạn thì bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phả i có đơn đề nghị gia hạn gửi cho Tòa án nêu rõ lý do; nếu việc đề nghị gia hạ n là có căn cứ thì Tòa án phải gia hạn như ng không quá 15 ngày. 2. Bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền yêu cầ u Tòa án cho xem, ghi chép, sao chụp đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khở i kiện, trừ tài liệu, chứng cứ quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luật này.

Điều 200. Quyền yêu cầu phản tố của bị đơn

1. Cùng với việc phải nộp cho Tòa án văn bản ghi ý kiến của mình đối vớ i yêu cầu của nguyên đơn, bị đơn có quyền yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn, ngườ i có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lậ p. 2. Yêu cầu phản tố của bị đơn đối với nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩ a vụ liên quan có yêu cầu độc lập được chấp nhận khi thuộc một trong các trườ ng hợp sau đ ây: a) Yêu cầu phản tố để bù trừ nghĩa vụ với yêu cầu của nguyên đơn, ngườ i có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lậ p; b) Yêu cầu phản tố được chấp nhận dẫn đến loại trừ việc chấp nhận một phầ n hoặc toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lậ p; c) Giữa yêu cầu phản tố và yêu cầu của nguyên đơn, người có quyền lợ i, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập có sự liên quan với nhau và nếu được giả i quyết trong cùng một vụ án thì làm cho việc giải quyết vụ án đượ c chính xác và nhanh hơ n. 3. Bị đơn có quyền đưa ra yêu cầu phản tố trước thời điểm mở phiên họp kiể m tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải.

Điều 201. Quyền yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

1. Trường hợp người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không tham gia tố tụ ng với bên nguyên đơn hoặc với bên bị đơn thì họ có quyền yêu cầu độc lậ p khi có các điều kiện sau đ ây: a) Việc giải quyết vụ án có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ ; b) Yêu cầu độc lập của họ có liên quan đến vụ án đang được giải quyết; CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 5 c) Yêu cầu độc lập của họ được giải quyết trong cùng một vụ án làm cho việ c giải quyết vụ án được chính xác và nhanh hơ n. 2. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền đưa ra yêu cầu độc lậ p trước thời điểm mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải.

Điều 202. Thủ tục yêu cầu phản tố hoặc yêu cầu độc lập

Thủ tục yêu cầu phản tố hoặc yêu cầu độc lập được thực hiện theo quy đị nh của Bộ luật này về thủ tục khởi kiện của nguyên đơn. Chươ ng XIII THỦ TỤC HÒA GIẢI VÀ CHUẨN BỊ XÉT XỬ

Điều 203. Thời hạn chuẩn bị xét xử

1. Thời hạn chuẩn bị xét xử các loại vụ án, trừ các vụ án được xét xử theo thủ tục rút gọn hoặc vụ án có yếu tố nước ngoài, được quy định như sau: a) Đối với các vụ án quy định tại Điều 26 và Điều 28 của Bộ luật này thì thờ i hạn là 04 tháng, kể từ ngày thụ lý vụ án; b) Đối với các vụ án quy định tại Điều 30 và Điều 32 của Bộ luật này thì thờ i hạn là 02 tháng, kể từ ngày thụ lý vụ án. Đối với vụ án có tính chất phức tạp hoặc do sự kiện bất khả kháng, trở ngạ i khách quan thì Chánh án Tòa án có thể quyết định gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử nhưng không quá 02 tháng đối với vụ án thuộc trường hợp quy định tại điể m a khoản này và không quá 01 tháng đối với vụ án thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoả n này. Trường hợp có quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết vụ án thì thời hạ n chuẩn bị xét xử được tính lại kể từ ngày quyết định tiếp tục giải quyết vụ án củ a Tòa án có hiệu lực pháp luậ t. 2. Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, Thẩm phán thực hiện các nhiệm vụ, quyề n hạn sau đ ây: a) Lập hồ sơ vụ án theo quy định tại Điều 198 của Bộ luậ t này; b) Xác định tư cách đương sự, người tham gia tố tụ ng khác; c) Xác định quan hệ tranh chấp giữa các đương sự và pháp luật cần áp dụ ng; d) Làm rõ những tình tiết khách quan của vụ án; đ) Xác minh, thu thập chứng cứ theo quy định của Bộ luậ t này; e) Áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời; 6 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 g) Tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải theo quy định của Bộ luật này, trừ trường hợp vụ án được giải quyế t theo thủ tục rút gọ n; h) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của Bộ luậ t này. 3. Trong thời hạn chuẩn bị xét xử quy định tại khoản 1 Điều này, tùy từng trườ ng hợp, Thẩm phán ra một trong các quyết định sau đ ây: a) Công nhận sự thỏa thuận của các đương sự ; b) Tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự ; c) Đình chỉ giải quyết vụ án dân sự ; d) Đưa vụ án ra xét xử . 4. Trong thời hạn 01 tháng, kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử , Tòa án phải mở phiên tòa; trường hợp có lý do chính đáng thì thời hạn này là 02 tháng.

Điều 204. Lập hồ sơ vụ án dân sự

1. Hồ sơ vụ án dân sự bao gồm đơn và toàn bộ tài liệu, chứng cứ của đương sự , người tham gia tố tụng khác; tài liệu, chứng cứ do Tòa án thu thập liên quan đế n vụ án; văn bản tố tụng của Tòa án, Viện kiểm sát về việc giải quyết vụ án dân sự . 2. Các giấy tờ, tài liệu trong hồ sơ vụ án dân sự phải được đánh số bút lục, sắ p xếp theo thứ tự ngày, tháng, năm. Giấy tờ, tài liệu có trước thì để ở dưới, giấy tờ , tài liệu có sau thì để ở trên và phải được quản lý, lưu giữ, sử dụng theo quy đị nh của pháp luật.

Điều 205. Nguyên tắc tiến hành hòa giải

1. Trong thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án, Tòa án tiến hành hòa giải để các đương sự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ án, trừ những vụ án không được hòa giải hoặc không tiến hành hòa giải được quy định tại Điều 206 và Điề u 207 của Bộ luật này hoặc vụ án được giải quyết theo thủ tục rút gọ n. 2. Việc hòa giải được tiến hành theo các nguyên tắc sau đ ây: a) Tôn trọng sự tự nguyện thỏa thuận của các đương sự, không được dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực, bắt buộc các đương sự phải thỏa thuậ n không phù hợp với ý chí củ a mình; b) Nội dung thỏa thuận giữa các đương sự không vi phạm điều cấm của luậ t, không trái đạo đức xã hội.

Điều 206. Những vụ án dân sự không được hòa giải

1. Yêu cầu đòi bồi thường vì lý do gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nướ c. 2. Những vụ án phát sinh từ giao dịch dân sự vi phạm điều cấm của luật hoặ c trái đạo đức xã hội. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 7

Điều 207. Những vụ án dân sự không tiến hành hòa giải được

1. Bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu tập hợ p lệ lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặ t. 2. Đương sự không thể tham gia hòa giải được vì có lý do chính đ áng. 3. Đương sự là vợ hoặc chồng trong vụ án ly hôn là người mất năng lự c hành vi dân sự . 4. Một trong các đương sự đề nghị không tiến hành hòa giải.

Điều 208. Thông báo về phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cậ

n, công khai chứng cứ và hòa giải 1. Thẩm phán tiến hành mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cậ n, công khai chứng cứ và hòa giải giữa các đương sự. Trước khi tiến hành phiên họ p, Thẩm phán phải thông báo cho đương sự, người đại diện hợp pháp của đương sự , người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự về thời gian, địa điểm tiế n hành phiên họp và nội dung của phiên họ p. 2. Trường hợp vụ án dân sự không được hòa giải hoặc không tiế n hành hòa giải được quy định tại Điều 206 và Điều 207 của Bộ luật này thì Thẩm phán tiế n hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ mà không tiế n hành hòa giả i. 3. Đối với vụ án hôn nhân và gia đình liên quan đến người chư a thành niên, trước khi mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải giữa các đương sự thì Thẩm phán, Thẩm tra viên đượ c Chánh án Tòa án phân công phải thu thập tài liệu, chứng cứ để xác định nguyên nhân của việ c phát sinh tranh chấp. Khi xét thấy cần thiết, Thẩm phán có thể tham khảo ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em về hoàn cảnh gia đình, nguyên nhân phát sinh tranh chấp và nguyện vọng của vợ, chồ ng, con có liên quan đến vụ án. Đối với vụ án tranh chấp về nuôi con khi ly hôn hoặc thay đổi người trực tiế p nuôi con sau khi ly hôn, Thẩm phán phải lấy ý kiến của con chưa thành niên từ đủ bảy tuổi trở lên, trường hợp cần thiết có thể mời đại diện cơ quan quản lý nhà nướ c về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em chứng kiến, tham gia ý kiến. Việ c lấy ý kiến của con chưa thành niên và các thủ tục tố tụng khác đối với người chư a thành niên phải bảo đảm thân thiện, phù hợp với tâm lý, lứa tuổi, mức độ trưở ng thành, khả năng nhận thức của người chưa thành niên, bảo đảm quyền, lợi ích hợ p pháp, giữ bí mật cá nhân của người chưa thành niên.

Điều 209. Thành phần phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cậ

n, công khai chứng cứ và hòa giải 1. Thành phần tham gia phiên họp gồ m có: a) Thẩm phán chủ trì phiên họp; 8 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 b) Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên họ p; c) Các đương sự hoặc người đại diện hợp pháp của các đương sự ; d) Đại diện tổ chức đại diện tập thể lao động đối với vụ án lao độ ng khi có yêu cầu của người lao động, trừ vụ án lao động đã có tổ chức đại diện tập thể lao độ ng là người đại diện, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho tập thể người lao động, người lao động. Trường hợp đại diện tổ chức đại diện tập thể lao độ ng không tham gia hòa giải thì phải có ý kiến bằng văn bản; đ) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự (nế u có); e) Người phiên dịch (nế u có). 2. Trường hợp cần thiết, Thẩm phán yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chứ c có liên quan tham gia phiên họp; đối với vụ án về hôn nhân và gia đình, Thẩ m phán yêu cầu đại diện cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam tham gia phiên họp; nếu họ vắng mặ t thì Tòa án vẫn tiến hành phiên họ p. 3. Trong vụ án có nhiều đương sự mà có đương sự vắng mặt, nhưng các đươ ng sự có mặt vẫn đồng ý tiến hành phiên họp và việc tiến hành phiên họp đó không ảnh hưởng đến quyền, nghĩa vụ của đương sự vắng mặt thì Thẩm phán tiế n hành phiên họp giữa các đương sự có mặt; nếu các đương sự đề nghị hoãn phiên hòa giải để có mặt tất cả các đương sự trong vụ án thì Thẩm phán phải hoãn phiên họ p. Thẩm phán phải thông báo việc hoãn phiên họp và việc mở lại phiên họp cho đương sự.

Điều 210. Trình tự phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cậ

n, công khai chứng cứ và hòa giải 1. Trước khi tiến hành phiên họp, Thư ký Tòa án báo cáo Thẩm phán về sự có mặt, vắng mặt của những người tham gia phiên họp đã đượ c Tòa án thông báo. Thẩm phán chủ trì phiên họp kiểm tra lại sự có mặt và căn cước của những ngườ i tham gia, phổ biến cho các đương sự về quyền và nghĩa vụ của họ theo quy đị nh của Bộ luậ t này. 2. Khi kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ, Thẩ m phán công bố tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, hỏi đương sự về những vấn đề sau đ ây: a) Yêu cầu và phạm vi khởi kiện, việc sửa đổi, bổ sung, thay đổi, rút yêu cầ u khởi kiện, yêu cầu phản tố, yêu cầu độc lập; những vấn đề đã thống nhất, nhữ ng vấn đề chưa thống nhất yêu cầu Tòa án giải quyế t; b) Tài liệu, chứng cứ đã giao nộp cho Tòa án và việc gửi tài liệu, chứng cứ cho đương sự khác; CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 9 c) Bổ sung tài liệu, chứng cứ; yêu cầu Tòa án thu thập tài liệu, chứng cứ ; yêu cầu Tòa án triệu tập đương sự khác, người làm chứng và người tham gia tố tụ ng khác tạ i phiên tòa; d) Những vấn đề khác mà đương sự thấy cần thiế t. 3. Sau khi các đương sự đã trình bày xong, Thẩm phán xem xét các ý kiến, giả i quyết các yêu cầu của đương sự quy định tại khoản 2 Điều này. Trường hợp người được Tòa án triệu tập vắng mặt thì Tòa án thông báo kết quả phiên họp cho họ . 4. Thủ tục tiến hành hòa giải được thực hiện như sau: a) Thẩm phán phổ biến cho các đương sự về các quy định của pháp luậ t có liên quan đến việc giải quyết vụ án để các đương sự liên hệ đến quyền, nghĩa vụ củ a mình, phân tích hậu quả pháp lý của việc hòa giải thành để họ tự nguyện thỏ a thuận với nhau về việc giải quyết vụ án; b) Nguyên đơn, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ trình bày nộ i dung tranh chấp, bổ sung yêu cầu khởi kiện; những căn cứ để bảo vệ yêu cầu khở i kiện và đề xuất quan điểm về những vấn đề cần hòa giải, hướng giải quyết vụ án (nế u có); c) Bị đơn, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ trình bày ý kiến củ a mình đối với yêu cầu của nguyên đơn, yêu cầu phản tố (nếu có); những căn cứ để phản đối yêu cầu của nguyên đơn; những căn cứ để bảo vệ yêu cầu phản tố củ a mình và đề xuất quan điểm về những vấn đề cần hòa giải, hướng giải quyết vụ án (nế u có); d) Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của họ trình bày ý kiến của mình đối với yêu cầu của nguyên đơn, bị đơ n; trình bày yêu cầu độc lập của mình (nếu có); những căn cứ để phản đối yêu cầ u của nguyên đơn, bị đơn; những căn cứ để bảo vệ yêu cầu độc lập của mình và đề xuất quan điểm về những vấn đề cần hòa giải, hướng giải quyết vụ án (nếu có); đ) Người khác tham gia phiên họp hòa giải (nếu có) phát biểu ý kiế n; e) Sau khi các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ trình bày hết ý kiến của mình, Thẩm phán xác định những vấn đề các đương sự đã thố ng nhất, chưa thống nhất và yêu cầu các đương sự trình bày bổ sung về những nộ i dung chưa rõ, chưa thống nhấ t; g) Thẩm phán kết luận về những vấn đề các đương sự đã thống nhất, chư a thống nhất.

Điều 211. Biên bản phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cậ

n, công khai chứng cứ và hòa giải 1. Thư ký Tòa án phải lập biên bản về kiểm tra việc giao nộp, tiếp cậ n, công khai chứng cứ và biên bản về việc hòa giải. 10 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 2. Biên bản về kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ phả i có các nội dung chính sau đ ây: a) Ngày, tháng, năm tiến hành phiên họ p; b) Địa điểm tiến hành phiên họ p; c) Thành phần tham gia phiên họ p; d) Ý kiến của các đương sự hoặc người đại diện hợp pháp của các đương sự về các nội dung quy định tại khoản 2 Điều 210 của Bộ luật này; đ) Các nộ i dung khác; e) Quyết định của Tòa án về việc chấp nhận, không chấp nhận các yêu cầu của đương sự . 3. Biên bản về việc hòa giải phải có các nội dung chính sau đ ây: a) Các nội dung quy định tại các điểm a, b và c khoản 2 Điề u này; b) Ý kiến của các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự ; c) Những nội dung đã được các đương sự thống nhất, không thống nhấ t. 4. Biên bản phải có đầy đủ chữ ký hoặc điểm chỉ của những ngườ i tham gia phiên họp, chữ ký của Thư ký Tòa án ghi biên bản và của Thẩm phán chủ trì phiên họp. Những người tham gia phiên họp có quyền được xem biên bả n ngay sau khi kết thúc phiên họp, yêu cầu ghi những sửa đổi, bổ sung vào biên bả n và ký xác nhận hoặc điểm chỉ . 5. Trường hợp các đương sự thỏa thuận được với nhau về vấn đề phải giả i quyết trong vụ án dân sự thì Tòa án lập biên bản hòa giải thành. Biên bản này đượ c gửi ngay cho các đương sự tham gia hòa giải.

Điều 212. Ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự

1. Hết thời hạn 07 ngày, kể từ ngày lập biên bản hòa giải thành mà không có đương sự nào thay đổi ý kiến về sự thỏa thuận đó thì Thẩm phán chủ trì phiên hòa giải hoặc một Thẩm phán được Chánh án Tòa án phân công phải ra quyết đị nh công nhận sự thỏa thuận của các đương sự . Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định công nhận sự thỏ a thuận của các đương sự, Tòa án phải gửi quyết định đó cho các đương sự và Việ n kiểm sát cùng cấ p. 2. Thẩm phán chỉ ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự nế u các đương sự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ vụ án. 3. Trong trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 210 của Bộ luật này mà các đương sự có mặt thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án thì thỏa thuận đó chỉ có giá trị đối với những người có mặt và được Thẩm phán ra quyết định CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 11 công nhận nếu không ảnh hưởng đến quyền, nghĩa vụ của đương sự vắng mặ t. Trường hợp thỏa thuận của họ có ảnh hưởng đến quyền, nghĩa vụ của đương sự vắng mặt thì thỏa thuận này chỉ có giá trị và được Thẩm phán ra quyết đị nh công nhận nếu được đương sự vắng mặt tại phiên hòa giải đồng ý bằng văn bản.

Điều 213. Hiệu lực của quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự

1. Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự có hiệu lự c pháp luật ngay sau khi được ban hành và không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tụ c phúc thẩ m. 2. Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự chỉ có thể bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm nếu có căn cứ cho rằng sự thỏa thuận đó là do bị nhầm lẫn, lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đứ c xã hội.

Điều 214. Tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự

1. Tòa án ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự khi có mộ t trong các căn cứ sau đ ây: a) Đương sự là cá nhân đã chết, cơ quan, tổ chức đã hợp nhất, sáp nhậ p, chia, tách, giải thể mà chưa có cơ quan, tổ chức, cá nhân kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cơ quan, tổ chức, cá nhân đ ó; b) Đương sự là cá nhân mất năng lực hành vi dân sự, người chư a thành niên mà chưa xác định được người đại diện theo pháp luậ t; c) Chấm dứt đại diện hợp pháp của đương sự mà chưa có người thay thế ; d) Cần đợi kết quả giải quyết vụ án khác có liên quan hoặc sự việc đượ c pháp luật quy định là phải do cơ quan, tổ chức khác giải quyết trước mới giải quyết được vụ án; đ) Cần đợi kết quả thực hiện ủy thác tư pháp, ủy thác thu thập chứng cứ hoặc đợi cơ quan, tổ chức cung cấp tài liệu, chứng cứ theo yêu cầu của Tòa án mới giả i quyết được vụ án; e) Cần đợi kết quả xử lý văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến việc giả i quyết vụ án có dấu hiệu trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hộ i, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, văn bản quy phạm pháp luật củ a cơ quan nhà nước cấp trên mà Tòa án đã có văn bản kiến nghị cơ quan nhà nướ c có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ ; g) Theo quy định tại Điều 41 của Luật phá sả n; h) Các trường hợp khác theo quy định của pháp luậ t. 2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định tạm đình chỉ giả i quyết vụ án dân sự, Tòa án phải gửi quyết định đó cho đương sự, cơ quan, tổ chứ c, cá nhân khởi kiện và Viện kiểm sát cùng cấp. 12 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015

Điều 215. Hậu quả của việc tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự

1. Tòa án không xóa tên vụ án dân sự bị tạm đình chỉ giải quyết trong sổ thụ lý mà chỉ ghi chú vào sổ thụ lý số và ngày, tháng, năm của quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự đ ó. 2. Tiền tạm ứng án phí, lệ phí mà đương sự đã nộp được gửi tại kho bạ c nhà nước và được xử lý khi Tòa án tiếp tục giải quyết vụ án dân sự . 3. Trường hợp tạm đình chỉ theo quy định tại điểm e khoản 1 Điều 214 của Bộ luật này thì trước khi tạm đình chỉ, Chánh án Tòa án đang giải quyết vụ án phả i có văn bản đề nghị Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kiến nghị cơ quan nhà nướ c có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luậ t có dấu hiệu trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyế t của Ủy ban thường vụ Quốc hội, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên theo quy định tại Điều 221 của Bộ luậ t này. Trong thời hạn 01 tháng, kể từ ngày nhận được văn bản kiến nghị củ a Tòa án, cơ quan có thẩm quyền phải có văn bản trả lời. Hết thời hạn này mà cơ quan có thẩm quyền không có văn bản trả lời thì Tòa án tiếp tục giải quyết vụ án theo thủ tụ c chung. 4. Trong thời gian tạm đình chỉ giải quyết vụ án, Thẩm phán đượ c phân công giải quyết vụ án vẫn phải có trách nhiệm về việc giải quyết vụ án. Sau khi có quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án quy định tại khoản 1 Điề u 214 của Bộ luật này, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án có trách nhiệ m theo dõi, đôn đốc cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm khắc phục trong thời gian ngắn nhấ t những lý do dẫn tới vụ án bị tạm đình chỉ để kịp thời đưa vụ án ra giải quyế t. 5. Quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm.

Điều 216. Quyết định tiếp tục giải quyết vụ án dân sự

Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày lý do tạm đình chỉ giải quyết vụ án quy định tại Điều 214 của Bộ luật này không còn thì Tòa án phải ra quyết đị nh tiếp tục giải quyết vụ án dân sự và gửi quyết định đó cho đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện, Viện kiểm sát cùng cấ p. Quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự hết hiệu lực kể từ ngày ban hành quyết định tiếp tục giải quyết vụ án dân sự. Tòa án tiếp tục giải quyết vụ án kể từ khi ban hành quyết định tiếp tục giải quyết vụ án dân sự.

Điều 217. Đình chỉ giải quyết vụ án dân sự

1. Sau khi thụ lý vụ án thuộc thẩm quyền của mình, Tòa án ra quyết định đ ình chỉ giải quyết vụ án dân sự trong các trường hợp sau đ ây: a) Nguyên đơn hoặc bị đơn là cá nhân đã chết mà quyền, nghĩa vụ của họ không được thừa kế; CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 13 b) Cơ quan, tổ chức đã bị giải thể, phá sản mà không có cơ quan, tổ chứ c, cá nhân nào kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cơ quan, tổ chức đ ó; c) Người khởi kiện rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện hoặc nguyên đơn đã đượ c triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt, trừ trường hợp họ đề nghị xét xử vắng mặt hoặc vì sự kiện bất khả kháng, trở ngạ i khách quan; d) Đã có quyết định của Tòa án mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợ p tác xã là một bên đương sự trong vụ án mà việc giải quyết vụ án có liên quan đế n nghĩa vụ, tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã đó; đ) Nguyên đơn không nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sản và chi phí tố tụng khác theo quy định của Bộ luậ t này. Trường hợp bị đơn có yêu cầu phản tố, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập không nộp tiền tạm ứng chi phí định giá tài sả n và chi phí tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này thì Tòa án đình chỉ việc giả i quyết yêu cầu phản tố của bị đơn, yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩ a vụ liên quan; e) Đương sự có yêu cầu áp dụng thời hiệu trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bả n án, quyết định giải quyết vụ án và thời hiệu khởi kiện đã hế t; g) Các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 192 của Bộ luật này mà Tòa án đã thụ lý; h) Các trường hợp khác theo quy định của pháp luậ t. 2. Trường hợp nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện hoặc đã được triệ u tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng, không đề nghị xét xử vắng mặt và trong vụ án đó có bị đơn yêu cầu phản tố, người có quyền lợ i, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập thì giải quyết như sau: a) Bị đơn rút toàn bộ yêu cầu phản tố, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan rút toàn bộ yêu cầu độc lập thì Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án; b) Bị đơn không rút hoặc chỉ rút một phần yêu cầu phản tố thì Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; bị đơn trở thành nguyên đơn, nguyên đơn trở thành bị đơ n; c) Bị đơn rút toàn bộ yêu cầu phản tố, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan không rút hoặc chỉ rút một phần yêu cầu độc lập thì Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, yêu cầu phản tố củ a bị đơn; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trở thành nguyên đơn, người nào bị khởi kiện theo yêu cầu độc lập trở thành bị đơ n. 3. Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự, xóa tên vụ án đ ó trong sổ thụ lý và trả lại đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ kèm theo cho đương sự nếu có yêu cầu; trong trường hợp này, Tòa án phải sao chụp và lưu lại để làm cơ sở giải quyết khiếu nại, kiến nghị khi có yêu cầu. 14 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định đình chỉ giải quyế t vụ án dân sự, Tòa án phải gửi quyết định đó cho đương sự, cơ quan, tổ chứ c, cá nhân khởi kiện và Viện kiểm sát cùng cấ p. 4. Đối với vụ án được xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm sau khi có quyết đị nh giám đốc thẩm, tái thẩm mà Tòa án quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án thì Tòa án đồng thời phải giải quyết hậu quả của việc thi hành án, các vấn đề khác có liên quan (nếu có); trường hợp nguyên đơn rút đơn khởi kiện hoặc đã được triệ u tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì việc đình chỉ giải quyết vụ án phải có sự đồng ý của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Điều 218. Hậu quả của việc đình chỉ giải quyết vụ án dân sự

1. Khi có quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự, đương sự không có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết lại vụ án dân sự đó, nếu việc khởi kiệ n vụ án sau không có gì khác với vụ án trước về nguyên đơn, bị đơn và quan hệ pháp luật có tranh chấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 192, điểm c khoản 1

Điều 219. Thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự

, quyết định tiếp tục giải quyết vụ án dân sự, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự 1. Trước khi mở phiên tòa, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án dân sự có thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự, quyết định tiế p tục giải quyết vụ án dân sự, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự . 2. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử có thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự, quyết định tiếp tục giải quyết vụ án dân sự, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự.

Điều 220. Quyết định đưa vụ án ra xét xử

1. Quyết định đưa vụ án ra xét xử phải có các nội dung chính sau đ ây: a) Ngày, tháng, năm ra quyết định; CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 15 b) Tên Tòa án ra quyết đị nh; c) Vụ án được đưa ra xét xử ; d) Tên, địa chỉ của nguyên đơn, bị đơn hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiệ n quy định tại Điều 187 của Bộ luật này, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; đ) Họ, tên Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký Tòa án; họ, tên Thẩ m phán, Hội thẩm nhân dân dự khuyết (nế u có); e) Họ, tên Kiểm sát viên tham gia phiên tòa; họ, tên Kiểm sát viên dự khuyế t (nế u có); g) Ngày, giờ, tháng, năm, địa điểm mở phiên tòa; h) Xét xử công khai hoặc xét xử kín; i) Họ, tên người được triệu tậ p tham gia phiên tòa. 2. Quyết định đưa vụ án ra xét xử phải được gửi cho đương sự và Viện kiể m sát cùng cấp trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết đị nh. Trường hợp Viện kiểm sát tham gia phiên tòa theo quy định tại khoản 2 Điề u 21 của Bộ luật này thì Tòa án phải gửi hồ sơ vụ án cùng quyết định đưa vụ án ra xét xử cho Viện kiểm sát cùng cấp; trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ , Viện kiểm sát phải nghiên cứu và trả lại hồ sơ cho Tòa án.

Điều 221. Phát hiện và kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ văn bả

n quy phạm pháp luật 1. Trong quá trình giải quyết vụ án dân sự, nếu phát hiện văn bản quy phạ m pháp luật liên quan đến việc giải quyết vụ án dân sự có dấu hiệu trái với Hiế n pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấ p trên thì Tòa án thực hiện như sau: a) Trường hợp chưa có quyết định đưa vụ án ra xét xử thì Thẩm phán đượ c phân công giải quyết vụ án báo cáo và đề nghị Chánh án Tòa án đang giải quyế t vụ án có văn bản đề nghị Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản quy phạ m pháp luậ t; b) Trường hợp đã có quyết định đưa vụ án ra xét xử hoặc vụ án đang đượ c xem xét tại phiên tòa hoặc đang được xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩ m thì Hội đồng xét xử tạm ngừng phiên tòa theo quy định tại điểm e khoản 1 Điề u 259 của Bộ luật này và báo cáo Chánh án Tòa án đang giải quyết vụ án có văn bản đề nghị Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyề n xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật. 16 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 2. Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị củ a Chánh án Tòa án cấp dưới thì Chánh án Tòa án nhân dân tối cao phải xem xét và xử lý như sau: a) Trường hợp đề nghị có căn cứ thì phải ra văn bản kiến nghị gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luậ t và thông báo cho Tòa án đã đề nghị để ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án; b) Trường hợp đề nghị không có căn cứ thì phải ra văn bản trả lời cho Tòa án đã đề nghị để tiếp tục giải quyết vụ án theo đúng quy định của pháp luậ t. 3. Cơ quan nhận được kiến nghị của Tòa án về việc sửa đổi, bổ sung hoặ c bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật có trách nhiệm giải quyết như sau: a) Đối với văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết, hướng dẫ n thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủ y ban thường vụ Quốc hội, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên bị kiến nghị xem xét thì trong thời hạn 01 tháng, kể từ ngày nhận được kiến nghị củ a Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, cơ quan đã ban hành văn bản đó phả i xem xét và trả lời bằng văn bản cho Tòa án nhân dân tối cao; nếu quá thời hạ n này mà không nhận được văn bản trả lời thì Tòa án áp dụng văn bản có hiệu lực cao hơn để giải quyết vụ án; b) Trường hợp kiến nghị xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bả n quy phạm pháp luật là luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủ y ban thường vụ của Quốc hội thì thực hiện theo quy định của Luật ban hành văn bả n quy phạm pháp luật. Chươ ng XIV PHIÊN TÒA SƠ THẨ M Mụ c 1 QUY ĐỊNH CHUNG VỀ PHIÊN TÒA SƠ THẨM

Điều 222. Yêu cầu chung đối với phiên tòa sơ thẩm

Phiên tòa sơ thẩm phải được tiến hành đúng thời gian, địa điểm đã đượ c ghi trong quyết định đưa vụ án ra xét xử hoặc trong giấy báo mở lạ i phiên tòa trong trường hợp phải hoãn phiên tòa.

Điều 223. Địa điểm tổ chức phiên tòa

Phiên tòa được tổ chức tại trụ sở Tòa án hoặc có thể ngoài trụ sở Tòa án như ng phải bảo đảm tính trang nghiêm và hình thức phòng xử án quy định tại Điề u 224 của Bộ luật này. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 17

Điều 224. Hình thức bố trí phòng xử án

1. Quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được treo chính giữ a phía trên phòng xử án và phía trên chỗ ngồi của Hội đồng xét xử. 2. Phòng xử án phải có các khu vực được bố trí riêng cho Hội đồng xét xử , Kiểm sát viên, Thư ký Tòa án, đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của đương sự, những người tham gia tố tụng khác và người tham dự phiên tòa.

Điều 225. Xét xử trực tiếp, bằng lời nói

1. Tòa án phải trực tiếp xác định những tình tiết của vụ án bằng cách nghe lờ i trình bày của nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người đại diện hợp pháp, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự và những người tham gia tố tụng khác, cơ quan, tổ chức được mời tham dự phiên tòa; hỏi và nghe trả lời câu hỏi; xem xét, kiểm tra tài liệu, chứng cứ đã thu thập được; điều hành và nghe tranh luận giữa các đương sự; nghe Kiể m sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiể m sát. 2. Việc xét xử phải bằng lời nói và được tiến hành tại phòng xử án.

Điều 226. Thay thế thành viên Hội đồng xét xử trong trường hợp đặc biệt

1. Trường hợp có Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân không thể tiếp tụ c tham gia xét xử vụ án nhưng có Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân dự khuyết thì những ngườ i này được tham gia xét xử tiếp vụ án nếu họ có mặt tại phiên tòa từ đầ u. Trường hợp Hội đồng xét xử có hai Thẩm phán mà Thẩm phán chủ toạ phiên tòa không thể tiếp tục tham gia xét xử vụ án thì Thẩm phán là thành viên Hội đồ ng xét xử làm chủ toạ phiên tòa và Thẩm phán dự khuyết được bổ sung làm thành viên Hội đồng xét xử . 2. Trường hợp không có Thẩm phán hoặc Hội thẩm nhân dân dự khuyết để thay thế thành viên Hội đồng xét xử hoặc phải thay đổi Thẩm phán chủ tọ a phiên tòa mà không có Thẩm phán để thay thế theo quy định tại khoản 1 Điều này thì vụ án phải được xét xử lại từ đầu.

Điều 227. Sự có mặt của đương sự, người đại diện, người bảo vệ quyề

n và lợi ích hợp pháp của đương sự 1. Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ nhất, đương sự hoặc người đại diện của họ , người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải có mặt tạ i phiên tòa; nếu có người vắng mặt thì Hội đồng xét xử phải hoãn phiên tòa, trừ trường hợ p người đó có đơn đề nghị xét xử vắng mặ t. Tòa án phải thông báo cho đương sự, người đại diện, người bảo vệ quyề n và lợi ích hợp pháp của đương sự về việc hoãn phiên tòa. 18 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 2. Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai, đương sự hoặc người đại diện của họ , người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải có mặt tại phiên tòa, trừ trường hợp họ có đơn đề nghị xét xử vắng mặt; nếu vắng mặt vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì Tòa án có thể hoãn phiên tòa, nếu không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì xử lý như sau: a) Nguyên đơn vắng mặt mà không có người đại diện tham gia phiên tòa thì bị coi là từ bỏ việc khởi kiện và Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án đố i với yêu cầu khởi kiện của người đó, trừ trường hợp người đó có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Nguyên đơn có quyền khởi kiện lại theo quy định của pháp luậ t; b) Bị đơn không có yêu cầu phản tố, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập vắng mặt mà không có người đại diệ n tham gia phiên tòa thì Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt họ ; c) Bị đơn có yêu cầu phản tố vắng mặt mà không có người đại diệ n tham gia phiên tòa thì bị coi là từ bỏ yêu cầu phản tố và Tòa án quyết định đình chỉ giả i quyết đối với yêu cầu phản tố, trừ trường hợp bị đơn có đơn đề nghị xét xử vắ ng mặt. Bị đơn có quyền khởi kiện lại đối với yêu cầu phản tố đó theo quy định củ a pháp luậ t; d) Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập vắng mặ t mà không có người đại diện tham gia phiên tòa thì bị coi là từ bỏ yêu cầu độc lậ p và Tòa án quyết định đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu độc lập của người đó, trừ trường hợp người đó có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Người có quyền lợi, nghĩ a vụ liên quan có yêu cầu độc lập có quyền khởi kiện lại đối với yêu cầu độc lập đ ó theo quy định của pháp luật; đ) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự vắng mặ t thì Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt họ.

Điều 228. Xét xử trong trường hợp đương sự, người bảo vệ quyền và lợ

i ích của đương sự vắng mặt tại phiên tòa Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án trong các trường hợp sau đ ây: 1. Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và người đại diệ n của họ vắng mặt tại phiên tòa có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặ t. 2. Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt tạ i phiên tòa nhưng có người đại diệ n tham gia phiên tòa. 3. Các trường hợp quy định tại các điểm b, c, d và đ khoản 2 Điều 227 của Bộ luật này.

Điều 229. Sự có mặt của người làm chứng

1. Người làm chứng có nghĩa vụ tham gia phiên tòa theo giấy triệu tập củ a Tòa án. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 19 2. Trường hợp người làm chứng vắng mặt thì Hội đồng xét xử quyết định vẫ n tiến hành xét xử hoặ c hoãn phiên tòa. Hội đồng xét xử vẫn tiến hành xét xử trong trường hợp người làm chứng vắ ng mặt nhưng trước đó họ đã có lời khai trực tiếp với Tòa án hoặc gửi lờ i khai cho Tòa án. Chủ toạ phiên tòa công bố lời khai đ ó. Hội đồng xét xử quyết định hoãn phiên tòa nếu việc vắng mặt của ngườ i làm chứng tại phiên tòa gây khó khăn, ảnh hưởng đến việc giải quyế t khách quan, toàn diện vụ án. 3. Người làm chứng vắng mặt tại phiên tòa không có lý do chính đáng và việ c vắng mặt của họ gây cản trở cho việc xét xử thì có thể bị dẫn giải đế n phiên tòa theo quyết định của Hội đồng xét xử, trừ trường hợp người làm chứng là ngườ i chưa thành niên.

Điều 230. Sự có mặt của người giám định

1. Người giám định có nghĩa vụ tham gia phiên tòa theo giấy triệu tập củ a Tòa án để giải thích, trả lời những vấn đề liên quan đến việc giám định và kết luậ n giám đị nh. 2. Trường hợp người giám định vắng mặt thì Hội đồng xét xử quyết định vẫ n tiến hành xét xử hoặc hoãn phiên tòa.

Điều 231. Sự có mặt của người phiên dịch

1. Người phiên dịch có nghĩa vụ tham gia phiên tòa theo giấy triệu tập củ a Tòa án. 2. Trường hợp người phiên dịch vắng mặt mà không có người khác thay thế thì Hội đồng xét xử quyết định hoãn phiên tòa.

Điều 232. Sự có mặt của Kiểm sát viên

1. Kiểm sát viên được Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấ p phân công có nhiệm vụ tham gia phiên tòa; nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì Hội đồng xét xử vẫ n tiến hành xét xử , không hoãn phiên tòa. 2. Trường hợp Kiểm sát viên bị thay đổi tại phiên tòa hoặc không thể tiếp tụ c tham gia phiên tòa xét xử, nhưng có Kiểm sát viên dự khuyết thì người này đượ c tham gia phiên tòa xét xử tiếp vụ án nếu họ có mặt tại phiên tòa từ đầu.

Điều 233. Thời hạn hoãn phiên tòa và quyết định hoãn phiên tòa

1. Hội đồng xét xử quyết định hoãn phiên tòa trong các trường hợp quy đị nh tại khoản 2 Điều 56, khoản 2 Điều 62, khoản 2 Điều 84, Điều 227, khoản 2 Điề u 229, khoản 2 Điều 230, khoản 2 Điều 231 và Điều 241 của Bộ luật này. Thời hạ n hoãn phiên tòa là không quá 01 tháng, đối với phiên tòa xét xử vụ án theo thủ tụ c rút gọn là không quá 15 ngày, kể từ ngày ra quyết định hoãn phiên tòa. 20 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 2. Quyết định hoãn phiên tòa phải có các nội dung chính sau đ ây: a) Ngày, tháng, năm ra quyết đị nh; b) Tên Tòa án và họ, tên những người tiến hành tố tụ ng; c) Vụ án được đưa ra xét xử ; d) Lý do của việc hoãn phiên tòa; đ) Thời gian, địa điểm mở lạ i phiên tòa. 3. Quyết định hoãn phiên tòa phải được chủ tọa phiên tòa thay mặt Hội đồ ng xét xử ký tên và thông báo công khai tại phiên tòa; đối với người vắng mặ t thì Tòa án gửi ngay cho họ quyết định đó, đồng thời gửi cho Viện kiểm sát cùng cấ p. 4. Trường hợp sau khi hoãn phiên tòa mà Tòa án không thể mở lại phiên tòa đúng thời gian, địa điểm mở lại phiên tòa ghi trong quyết đị nh hoãn phiên tòa thì Tòa án phải thông báo ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp và những ngườ i tham gia tố tụng về thời gian, địa điểm mở lại phiên tòa.

Điều 234. Nội quy phiên tòa

1. Khi vào phòng xử án, mọi người đều phải chấp hành việc kiể m tra an ninh của lực lượng có trách nhiệm bảo vệ phiên tòa. 2. Nghiêm cấm mang vào phòng xử án vũ khí, hung khí, chất nổ, chấ t cháy, chất độc, chất phóng xạ, đồ vật cấm lưu hành, truyền đơn, khẩu hiệu và tài liệu, đồ vật khác ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm của phiên tòa, trừ vật chứng của vụ án phụ c vụ cho công tác xét xử hoặc vũ khí, công cụ hỗ trợ được người có thẩm quyề n mang theo để làm nhiệm vụ bảo vệ phiên tòa. 3. Người tham gia phiên tòa theo yêu cầu của Tòa án phải xuất trình giấy triệ u tập, giấy mời, các giấy tờ có liên quan khác cho Thư ký phiên tòa tại bàn thư ký chậm nhất là 15 phút trước giờ khai mạc phiên tòa và ngồi đúng vị trí trong phòng xử án theo hướng dẫn của Thư ký phiên tòa; trường hợp đến muộn thì phải xuấ t trình giấy triệu tập, giấy mời, các giấy tờ có liên quan khác cho Thư ký phiên tòa thông qua lực lượng làm nhiệm vụ bảo vệ phiên tòa. 4. Nhà báo tham dự phiên tòa để đưa tin về diễn biến phiên tòa phải chấ p hành sự điều khiển của chủ tọa phiên tòa về khu vực tác nghiệp. Nhà báo ghi âm lờ i nói, ghi hình ảnh của Hội đồng xét xử phải được sự đồng ý của chủ tọa phiên tòa. Việ c ghi âm lời nói, ghi hình ảnh của đương sự, người tham gia tố tụng khác phải đượ c sự đồng ý của họ . 5. Mọi người tham dự phiên tòa phải có trang phục nghiêm chỉnh; có thái độ tôn trọng Hội đồng xét xử, giữ trật tự và tuân theo sự điều khiển của chủ tọ a phiên tòa. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 21 6. Không đội mũ, nón, đeo kính màu trong phòng xử án, trừ trường hợ p có lý do chính đáng và được sự đồng ý của chủ tọa phiên tòa; không sử dụng điện thoạ i di động, không hút thuốc, không ăn uống trong phòng xử án hoặc có hành vi khác ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm củ a phiên tòa. 7. Người tham gia phiên tòa theo yêu cầu của Tòa án phải có mặt tạ i phiên tòa trong suốt thời gian xét xử vụ án, trừ trường hợp được chủ tọa phiên tòa đồ ng ý cho rời khỏi phòng xử án khi có lý do chính đ áng. Người dưới mười sáu tuổi không được vào phòng xử án, trừ trường hợp đượ c Tòa án triệu tậ p tham gia phiên tòa. 8. Mọi người trong phòng xử án phải đứng dậy khi Hội đồng xét xử vào phòng xử án và khi tuyên án, trừ trường hợp đặc biệt được sự đồng ý của chủ tọ a phiên tòa. 9. Chỉ những người được Hội đồng xét xử đồng ý mới được hỏi, trả lời hoặ c phát biểu. Người hỏi, trả lời hoặc phát biểu phải đứng dậy, trừ trường hợ p vì lý do sức khỏe được chủ tọa phiên tòa đồng ý cho ngồi để hỏi, trả lời, phát biểu.

Điều 235. Thủ tục ra bản án và quyết định của Tòa án tại phiên tòa

1. Bản án phải được Hội đồng xét xử thảo luận và thông qua tại phòng nghị án. 2. Quyết định thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, ngườ i phiên dịch, chuyển vụ án, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ giải quyết vụ án, hoãn phiên tòa, quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự, tạm ngừng phiên tòa phải được Hội đồng xét xử thảo luận, thông qua tại phòng nghị án và lập thành văn bả n. 3. Quyết định về các vấn đề khác được Hội đồng xét xử thảo luậ n và thông qua tại phòng xử án, không phải lập thành văn bản nhưng phải được ghi vào biên bả n phiên tòa.

Điều 236. Biên bản phiên tòa

1. Biên bản phiên tòa phải ghi đầy đủ các nội dung sau đ ây: a) Các nội dung chính trong quyết định đưa vụ án ra xét xử quy định tại khoản 1

Điều 237. Chuẩn bị khai mạc phiên tòa

Trước khi khai mạc phiên tòa, Thư ký phiên tòa phải tiến hành các công việ c sau đ ây: 1. Phổ biến nộ i quy phiên tòa. 2. Kiểm tra, xác định sự có mặt, vắng mặt của những ngườ i tham gia phiên tòa theo giấy triệu tập, giấy báo của Tòa án; nếu có người vắng mặt thì phả i làm rõ lý do. 3. Ổn định trật tự trong phòng xử án. 4. Yêu cầu mọi người trong phòng xử án đứng dậy khi Hội đồng xét xử vào phòng xử án.

Điều 238. Thủ tục xét xử vắng mặt tất cả những người tham gia tố tụng

1. Tòa án căn cứ vào tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ để xét xử vắng mặt đương sự, người tham gia tố tụng khác theo quy định của pháp luật khi có đủ các điều kiện sau đ ây: a) Nguyên đơn, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn có đơn đề nghị xét xử vắng mặ t; b) Bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; người đại diện hợp pháp củ a bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có đơn đề nghị xét xử vắng mặ t hoặc đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặ t; c) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn, bị đơn, ngườ i có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có đơn đề nghị xét xử vắng mặt hoặc đã được triệ u tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặ t. 2. Chủ tọa phiên tòa công bố lý do đương sự vắng mặt hoặc đơn của đương sự đề nghị Hội đồng xét xử vắng mặ t. 3. Chủ tọa phiên tòa công bố tóm tắt nội dung vụ án và tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án. Hội đồng xét xử thảo luận về những vấn đề cần giải quyế t trong vụ án. 4. Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiể m sát. 5. Hội đồng xét xử tiến hành nghị án và tuyên án theo quy định của Bộ luật này. Mụ c 2 THỦ TỤC BẮT ĐẦU PHIÊN TÒA

Điều 239. Khai mạc phiên tòa

1. Chủ tọa phiên tòa khai mạc phiên tòa và đọc quyết định đưa vụ án ra xét xử . 2. Thư ký phiên tòa báo cáo Hội đồng xét xử về sự có mặt, vắng mặt củ a những người tham gia phiên tòa theo giấy triệu tập, giấy báo củ a Tòa án và lý do vắng mặt. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 23 3. Chủ tọa phiên tòa kiểm tra lại sự có mặt của những ngườ i tham gia phiên tòa theo giấy triệu tập, giấy báo của Tòa án và kiểm tra căn cước của đương sự, ngườ i tham gia tố tụ ng khác. 4. Chủ tọa phiên tòa phổ biến quyền, nghĩa vụ của đương sự và của ngườ i tham gia tố tụ ng khác. 5. Chủ toạ phiên tòa giới thiệu họ, tên những người tiến hành tố tụng, ngườ i giám định, người phiên dị ch. 6. Chủ tọa phiên tòa hỏi những người có quyền yêu cầu thay đổi người tiế n hành tố tụng, người giám định, người phiên dịch xem họ có yêu cầu thay đổ i ai không. 7. Yêu cầu người làm chứng cam kết khai báo đúng sự thật, nếu khai không đúng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, trừ trường hợp người làm chứ ng là người chư a thành niên. 8. Yêu cầu người giám định, người phiên dịch cam kết cung cấp kết quả giám định chính xác, phiên dịch đúng nội dung cần phiên dịch.

Điều 240. Giải quyết yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám

định, người phiên dịch Trường hợp có người yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, người phiên dịch thì Hội đồng xét xử phải xem xét, quyết định theo thủ tụ c do Bộ luật này quy định và có thể chấp nhận hoặc không chấp nhận; trường hợ p không chấp nhận thì phải nêu rõ lý do.

Điều 241. Xem xét, quyết định hoãn phiên tòa khi có người vắng mặt

Khi có người tham gia tố tụng vắng mặt tại phiên tòa mà không thuộc trườ ng hợp Tòa án phải hoãn phiên tòa thì chủ tọa phiên tòa phải hỏi xem có ai đề nghị hoãn phiên tòa hay không; nếu có người đề nghị thì Hội đồng xét xử xem xét, quyết định theo thủ tục do Bộ luật này quy định và có thể chấp nhận hoặ c không chấp nhận; trường hợp không chấp nhận thì phải nêu rõ lý do.

Điều 242. Bảo đảm tính khách quan của người làm chứng

1. Trước khi hỏi người làm chứng về những vấn đề mà họ biết có liên quan đến việc giải quyết vụ án, chủ tọa phiên tòa có thể quyết định những biện pháp cầ n thiết để những người làm chứng không nghe được lời khai của nhau hoặc tiế p xúc với những ngườ i có liên quan. 2. Trường hợp lời khai của đương sự và người làm chứng có ảnh hưởng lẫ n nhau thì chủ tọa phiên tòa có thể quyết định cách ly đương sự với người làm chứ ng trước khi hỏi người làm chứng.

Điều 243. Hỏi đương sự về việc thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu

Thủ tục hỏi đương sự về việc thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu được bắt đầu bằ ng việc chủ tọa phiên tòa hỏi đương sự về các vấn đề sau đây: 24 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 1. Hỏi nguyên đơn có thay đổi, bổ sung, rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầ u khởi kiệ n hay không. 2. Hỏi bị đơn có thay đổi, bổ sung, rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu phản tố hay không. 3. Hỏi người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập có thay đổ i, bổ sung, rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu độc lập hay không.

Điều 244. Xem xét việc thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu

1. Hội đồng xét xử chấp nhận việc thay đổi, bổ sung yêu cầu của đương sự nế u việc thay đổi, bổ sung yêu cầu của họ không vượt quá phạm vi yêu cầu khởi kiệ n, yêu cầu phản tố hoặc yêu cầu độc lập ban đầ u. 2. Trường hợp có đương sự rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu củ a mình và việc rút yêu cầu của họ là tự nguyện thì Hội đồng xét xử chấp nhận và đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu hoặc toàn bộ yêu cầu đương sự đã rút.

Điều 245. Thay đổi địa vị tố tụng

1. Trường hợp nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện, nhưng bị đơn vẫ n giữ nguyên yêu cầu phản tố của mình thì bị đơn trở thành nguyên đơn và nguyên đơn trở thành bị đơ n. 2. Trường hợp nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện, bị đơn rút toàn bộ yêu cầu phản tố, nhưng người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vẫn giữ nguyên yêu cầu độc lập của mình thì người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trở thành nguyên đơn, người bị khởi kiện theo yêu cầu độc lập trở thành bị đơn.

Điều 246. Công nhận sự thỏa thuận của các đương sự

1. Chủ tọa phiên tòa hỏi các đương sự có thỏa thuận được với nhau về việc giả i quyết vụ án hay không; trường hợp các đương sự thỏa thuận được với nhau về việ c giải quyết vụ án và thỏa thuận của họ là tự nguyện, không vi phạm điều cấm củ a luật và không trái đạo đức xã hội thì Hội đồng xét xử ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự về việc giải quyết vụ án. 2. Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự về việc giải quyết vụ án có hiệu lực pháp luật theo quy định tại Điều 213 của Bộ luật này. Mụ c 3 TRANH TỤNG TẠI PHIÊN TÒA

Điều 247. Nội dung và phương thức tranh tụng tại phiên tòa

1. Tranh tụng tại phiên tòa bao gồm việc trình bày chứng cứ, hỏi, đối đáp, trả lời và phát biểu quan điểm, lập luận về đánh giá chứng cứ, tình tiết của vụ án dân sự, quan hệ pháp luật tranh chấp và pháp luật áp dụng để giải quyết yêu cầu củ a các đương sự trong vụ án. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 25 2. Việc tranh tụng tại phiên tòa được tiến hành theo sự điều khiển của chủ tọ a phiên tòa. 3. Chủ tọa phiên tòa không được hạn chế thời gian tranh tụng, tạo điều kiệ n cho những người tham gia tranh tụng trình bày hết ý kiến nhưng có quyền yêu cầ u họ dừng trình bày những ý kiến không có liên quan đến vụ án dân sự.

Điều 248. Trình bày của đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợ

p pháp của đương sự 1. Trường hợp có đương sự vẫn giữ nguyên yêu cầu của mình và các đương sự không tự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án thì các đương sự trình bày theo trình tự sau đ ây: a) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày về yêu cầu và chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của nguyên đơn là có căn cứ và hợ p pháp. Nguyên đơn có quyền bổ sung ý kiế n. Trường hợp cơ quan, tổ chức khởi kiện vụ án thì đại diện cơ quan, tổ chứ c trình bày về yêu cầu và chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện là có că n cứ và hợ p pháp; b) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn trình bày ý kiến của bị đơn đối với yêu cầu của nguyên đơn; yêu cầu phản tố, đề nghị của bị đơn và chứ ng cứ để chứng minh cho yêu cầu, đề nghị đó là có căn cứ và hợp pháp. Bị đơ n có quyền bổ sung ý kiế n; c) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày ý kiến của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đối vớ i yêu cầu, đề nghị của nguyên đơn, bị đơn; yêu cầu độc lập, đề nghị của ngườ i có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu, đề nghị đó là có căn cứ và hợp pháp. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền bổ sung ý kiế n. 2. Trường hợp nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình thì họ tự trình bày về yêu cầu, đề nghị của mình và chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu, đề nghị đ ó là có căn cứ và hợ p pháp. 3. Tại phiên tòa, đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đươ ng sự chỉ có quyền bổ sung chứng cứ theo quy định tại khoản 4 Điều 96 của Bộ luậ t này để chứng minh cho yêu cầu, đề nghị của mình.

Điều 249. Thứ tự và nguyên tắc hỏi tại phiên tòa

1. Sau khi nghe xong lời trình bày của đương sự, người bảo vệ quyền và lợ i ích hợp pháp của đương sự theo quy định tại Điều 248 của Bộ luật này, theo sự điề u hành của chủ tọa phiên tòa, thứ tự hỏi của từng người được thực hiện như sau: 26 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 a) Nguyên đơn, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn hỏ i trước, tiếp đến bị đơn, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn, sau đ ó là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; b) Những người tham gia tố tụ ng khác; c) Chủ tọa phiên tòa, Hội thẩ m nhân dân; d) Kiể m sát viên tham gia phiên tòa. 2. Việc đặt câu hỏi phải rõ ràng, nghiêm túc, không trùng lắp, không lợi dụ ng việc hỏi và trả lời để xâm phạm danh dự, nhân phẩm của những ngườ i tham gia tố tụng.

Điều 250. Hỏi nguyên đơn

1. Trường hợp có nhiều nguyên đơn thì phải hỏi riêng từng nguyên đơ n. 2. Chỉ hỏi nguyên đơn về những vấn đề mà người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của nguyên đơn, nguyên đơn trình bày chưa rõ, có mâu thuẫn với nhau hoặ c mâu thuẫn với lời khai của họ trước đó, mâu thuẫn với lời trình bày của bị đơ n, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của những ngườ i này. 3. Nguyên đơn có thể tự mình trả lời hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của nguyên đơn trả lời thay cho nguyên đơn và sau đó nguyên đơn trả lờ i bổ sung.

Điều 251. Hỏi bị đơn

1. Trường hợp có nhiều bị đơn thì phải hỏi riêng từng bị đơ n. 2. Chỉ hỏi bị đơn về những vấn đề mà người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của bị đơn, bị đơn trình bày chưa rõ, có mâu thuẫn với nhau hoặc mâu thuẫn vớ i lời khai của họ trước đó, mâu thuẫn với yêu cầu, lời trình bày của nguyên đơ n, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của những ngườ i này. 3. Bị đơn có thể tự mình trả lời hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của bị đơn trả lời thay cho bị đơn và sau đó bị đơn trả lời bổ sung.

Điều 252. Hỏi người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

1. Trường hợp có nhiều người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thì phải hỏ i riêng từng người mộ t. 2. Chỉ hỏi người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về những vấn đề mà họ, ngườ i bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ trình bày chưa rõ, có mâu thuẫn vớ i nhau hoặc mâu thuẫn với lời khai của họ trước đó, mâu thuẫn với yêu cầu, đề nghị, lờ i trình bày của nguyên đơn, bị đơn, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củ a những người này. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 27 3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có thể tự mình trả lời hoặc ngườ i bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ trả lời thay cho họ và sau đó họ trả lờ i bổ sung.

Điều 253. Hỏi người làm chứng

1. Trước khi hỏi người làm chứng, chủ tọa phiên tòa phải hỏi rõ về quan hệ giữa họ với các đương sự trong vụ án; nếu người làm chứng là người chư a thành niên thì chủ tọa phiên tòa có thể yêu cầu cha, mẹ, người giám hộ hoặc thầ y giáo, cô giáo giúp đỡ để hỏi. Trường hợp có nhiều người làm chứng thì phải hỏi riêng từ ng người mộ t. 2. Chủ tọa phiên tòa yêu cầu người làm chứng trình bày rõ những tình tiết củ a vụ án mà họ biết; sau khi người làm chứng trình bày xong thì chỉ hỏi thêm ngườ i làm chứng về những điểm mà họ trình bày chưa rõ, chưa đầy đủ hoặ c có mâu thuẫn với nhau, mâu thuẫn với lời khai của họ trước đó, mâu thuẫn với lờ i trình bày của đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự . 3. Sau khi đã trình bày xong, người làm chứng ở lại phòng xử án để có thể đượ c hỏ i thêm. 4. Trong trường hợp cần thiết phải bảo đảm an toàn cho người làm chứ ng và những người thân thích của họ, Hội đồng xét xử quyết định không tiết lộ thông tin về nhân thân của người làm chứng và không để những ngườ i trong phiên tòa nhìn thấy họ . 5. Đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự hỏi ngườ i làm chứng sau khi được sự đồng ý của chủ tọa phiên tòa.

Điều 254. Công bố tài liệu, chứng cứ của vụ án

1. Hội đồng xét xử công bố tài liệu, chứng cứ của vụ án trong các trường hợ p sau đ ây: a) Người tham gia tố tụng không có mặt tại phiên tòa nhưng đã có lờ i khai trong giai đoạn chuẩn bị xét xử ; b) Lời khai của người tham gia tố tụng tại phiên tòa mâu thuẫn với lờ i khai trước đ ó; c) Trong các trường hợp khác mà Hội đồng xét xử thấy cần thiết hoặ c có yêu cầu của Kiểm sát viên, đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người tham gia tố tụ ng khác. 2. Trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà nước, giữ gìn thuần phong mỹ tụ c của dân tộc, giữ bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, bảo vệ người chưa thành niên theo yêu cầu của đương sự thì Hội đồng xét xử không công bố tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án. 28 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015

Điều 255. Nghe băng ghi âm, đĩa ghi âm, xem băng ghi hình, đĩ

a ghi hình, thiết bị khác chứa âm thanh, hình ảnh Theo yêu cầu của đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người tham gia tố tụng khác, Kiểm sát viên hoặc khi xét thấy cần thiế t, Hội đồng xét xử cho nghe băng ghi âm, đĩa ghi âm, xem băng ghi hình, đĩ a ghi hình, thiết bị khác chứa âm thanh, hình ảnh tại phiên tòa, trừ trường hợp quy đị nh tại khoản 2 Điều 254 của Bộ luật này.

Điều 256. Xem xét vật chứng

Vật chứng, ảnh hoặc biên bản xác nhận vật chứng được đưa ra để xem xét tạ i phiên tòa. Khi cần thiết, Hội đồng xét xử có thể cùng với đương sự đến xem xét tại chỗ vật chứng không thể đưa đến phiên tòa được.

Điều 257. Hỏi người giám định

1. Chủ tọa phiên tòa yêu cầu người giám định trình bày kết luận của mình về vấn đề được yêu cầu giám định. Khi trình bày, người giám định có quyền giả i thích về kết luận giám định, các căn cứ để đưa ra kết luận giám đị nh. 2. Kiểm sát viên, đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đươ ng sự, người tham gia tố tụng khác có mặt tại phiên tòa có quyền nhận xét về kết luậ n giám định; hỏi những vấn đề còn chưa rõ hoặc có mâu thuẫn trong kết luận giám định hoặc có mâu thuẫn với những tình tiết khác của vụ án sau khi được sự đồ ng ý của chủ tọ a phiên tòa. 3. Trường hợp người giám định không có mặt tại phiên tòa thì chủ tọ a phiên tòa công bố kết luận giám đị nh. 4. Khi có đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự không đồng ý với kết luận giám định được công bố tại phiên tòa và có yêu cầ u giám định bổ sung hoặc giám định lại, nếu xét thấy việc giám định bổ sung, giám định lại là cần thiết cho việc giải quyết vụ án thì Hội đồng xét xử quyết định giám định bổ sung, giám định lại; trong trường hợp này, Hội đồng xét xử quyết định tạ m ngừng phiên tòa theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 259 của Bộ luật này.

Điều 258. Kết thúc việc hỏi tại phiên tòa

Khi nhận thấy các tình tiết của vụ án đã được xem xét đầy đủ thì chủ tọ a phiên tòa hỏi Kiểm sát viên, đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự và những người tham gia tố tụng khác xem họ có yêu cầu hỏi vấn đề gì nữa không; trường hợp có người yêu cầu và xét thấy yêu cầu đó là có căn cứ thì chủ tọa phiên tòa quyết định tiếp tục việc hỏi. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 29

Điều 259. Tạm ngừng phiên tòa

1. Trong quá trình xét xử, Hội đồng xét xử có quyền quyết định tạm ngừ ng phiên tòa khi có một trong các căn cứ sau đ ây: a) Do tình trạng sức khỏe hoặc do sự kiện bất khả kháng, trở ngạ i khách quan khác mà người tiến hành tố tụng không thể tiếp tục tiến hành phiên tòa, trừ trườ ng hợp thay thế được người tiến hành tố tụ ng; b) Do tình trạng sức khỏe hoặc do sự kiện bất khả kháng, trở ngạ i khách quan khác mà người tham gia tố tụng không thể tiếp tục tham gia phiên tòa, trừ trườ ng hợp người tham gia tố tụng có yêu cầu xét xử vắng mặ t; c) Cần phải xác minh, thu thập bổ sung tài liệu, chứng cứ mà nếu không thự c hiện thì không thể giải quyết được vụ án và không thể thực hiện được ngay tạ i phiên tòa; d) Chờ kết quả giám định bổ sung, giám định lại; đ) Các đương sự thống nhất đề nghị Tòa án tạm ngừng phiên tòa để họ tự hòa giả i; e) Cần phải báo cáo Chánh án Tòa án để đề nghị sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật theo quy định tại Điều 221 của Bộ luậ t này. 2. Việc tạm ngừng phiên tòa phải được ghi vào biên bản phiên tòa. Thời hạ n tạm ngừng phiên tòa là không quá 01 tháng, kể từ ngày Hội đồng xét xử quyết đị nh tạm ngừng phiên tòa. Hết thời hạn này, nếu lý do để ngừ ng phiên tòa không còn thì Hội đồng xét xử tiếp tục tiến hành phiên tòa; nếu lý do để ngừng phiên tòa chưa được khắc phục thì Hội đồng xét xử ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự. Hội đồng xét xử phải thông báo bằng văn bản cho những người tham gia tố tụng và Viện kiểm sát cùng cấp về thời gian tiếp tục phiên tòa.

Điều 260. Trình tự phát biểu khi tranh luận

1. Sau khi kết thúc việc hỏi, Hội đồng xét xử chuyển sang phần tranh luận tạ i phiên tòa. Trình tự phát biểu khi tranh luận được thực hiện như sau: a) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày. Nguyên đơn có quyền bổ sung ý kiến. Trường hợp cơ quan, tổ chức khởi kiện thì đại diệ n cơ quan, tổ chức trình bày ý kiến. Người có quyền và lợi ích hợp pháp được bảo vệ có quyền bổ sung ý kiế n; b) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn tranh luận, đối đáp. Bị đơn có quyền bổ sung ý kiế n; c) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền bổ sung ý kiế n; d) Các đương sự đối đáp theo sự điều khiển của chủ tọa phiên tòa; 30 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 đ) Khi xét thấy cần thiết, Hội đồng xét xử có thể yêu cầu các đương sự tranh luận bổ sung về những vấn đề cụ thể để làm căn cứ giải quyết vụ án. 2. Trường hợp nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp thì họ tự mình trình bày khi tranh luậ n. 3. Trường hợp vắng mặt một trong các đương sự và người tham gia tố tụ ng khác thì chủ tọa phiên tòa phải công bố lời khai của họ để trên cơ sở đó các đươ ng sự có mặt tại phiên tòa tranh luận và đối đáp.

Điều 261. Phát biểu khi tranh luận và đối đáp

Khi phát biểu về đánh giá chứng cứ, đề xuất quan điểm của mình về việc giả i quyết vụ án, người tham gia tranh luận phải căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đ ã thu thập được và đã được xem xét, kiểm tra tại phiên tòa cũng như kết quả việc hỏi tạ i phiên tòa. Người tham gia tranh luận có quyền đáp lại ý kiến của người khác.

Điều 262. Phát biểu của Kiểm sát viên

Sau khi những người tham gia tố tụng phát biểu tranh luận và đối đ áp xong, Kiểm sát viên phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩ m phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và của người tham gia tố tụ ng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án và phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án. Ngay sau khi kết thúc phiên tòa, Kiểm sát viên phải gửi văn bản phát biể u ý kiến cho Tòa án để lưu vào hồ sơ vụ án.

Điều 263. Trở lại việc hỏi và tranh luận

Qua tranh luận, nếu xét thấy có tình tiết của vụ án chưa được xem xét, việ c xem xét chưa được đầy đủ hoặc cần xem xét thêm chứng cứ thì Hội đồng xét xử quyết định trở lại việc hỏi và tranh luận. Mụ c 4 NGHỊ ÁN VÀ TUYÊN ÁN

Điều 264. Nghị án

1. Sau khi kết thúc phần tranh luận, Hội đồng xét xử vào phòng nghị án để nghị án. 2. Chỉ có các thành viên Hội đồng xét xử mới có quyền nghị án. Khi nghị án, các thành viên Hội đồng xét xử phải căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã đượ c xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, các quy định của pháp luật, nếu vụ án thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 4 của Bộ luật này thì còn phải că n cứ vào tập quán, tương tự pháp luật, những nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 31 án lệ hoặc lẽ công bằng, để giải quyết tất cả các vấn đề của vụ án bằng cách biể u quyết theo đa số về từng vấn đề. Hội thẩm nhân dân biểu quyết trước, Thẩ m phán chủ tọa phiên tòa biểu quyết sau cùng. Người có ý kiến thiểu số có quyề n trình bày ý kiến của mình bằng văn bản và được đưa vào hồ sơ vụ án. 3. Khi nghị án phải có biên bản ghi lại các ý kiến đã thảo luận và quyết đị nh của Hội đồng xét xử. Biên bản nghị án phải được các thành viên Hội đồng xét xử ký tên tại phòng nghị án trướ c khi tuyên án. 4. Trường hợp vụ án có nhiều tình tiết phức tạp, việc nghị án đòi hỏi phả i có thời gian dài thì Hội đồng xét xử có thể quyết định thời gian nghị án như ng không quá 05 ngày làm việc, kể từ khi kết thúc tranh luận tạ i phiên tòa. Hội đồng xét xử phải thông báo cho những người có mặt tại phiên tòa và ngườ i tham gia tố tụng vắng mặt tại phiên tòa về giờ, ngày và địa điểm tuyên án. Trườ ng hợp Hội đồng xét xử đã thực hiện việc thông báo mà có người tham gia tố tụ ng vắng mặt vào ngày, giờ và địa điểm tuyên án thì Hội đồng xét xử vẫn tiế n hành việc tuyên án theo quy định tại Điều 267 của Bộ luật này.

Điều 265. Trở lại việc hỏi và tranh luận

Qua nghị án, nếu xét thấy có tình tiết của vụ án chưa được xem xét, việc hỏ i chưa đầy đủ hoặc cần xem xét thêm chứng cứ thì Hội đồng xét xử quyết định trở lại việc hỏi và tranh luận.

Điều 266. Bản án sơ thẩm

1. Tòa án ra bản án nhân danh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việ t Nam. 2. Bản án gồm có phần mở đầu, phần nội dung vụ án và nhận định và phầ n quyết định của Tòa án, cụ thể như sau: a) Trong phần mở đầu phải ghi rõ tên Tòa án xét xử sơ thẩm; số và ngày thụ lý vụ án; số bản án và ngày tuyên án; họ, tên của các thành viên Hội đồng xét xử , Thư ký phiên tòa, Kiểm sát viên, người giám định, người phiên dịch; tên, địa chỉ của nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chứ c, cá nhân khởi kiện; người đại diện hợp pháp, người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của đương sự; đối tượng tranh chấp; số, ngày, tháng, năm của quyết định đư a vụ án ra xét xử; xét xử công khai hoặc xét xử kín; thời gian và địa điểm xét xử ; b) Trong phần nội dung vụ án và nhận định của Tòa án phải ghi yêu cầu khở i kiện của nguyên đơn, yêu cầu khởi kiện của cơ quan, tổ chức, cá nhân; yêu cầ u phản tố, đề nghị của bị đơn; yêu cầu độc lập, đề nghị của người có quyền lợi, nghĩ a vụ liên quan. Tòa án phải căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa để phân tích, đánh giá, nhận định đầy đủ, khách quan về các tình tiết của vụ án, những căn cứ pháp luật, nếu vụ án thuộc trường hợp quy định 32 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 tại khoản 2 Điều 4 của Bộ luật này thì còn phải căn cứ vào tập quán, tương tự pháp luật, những nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, án lệ hoặc lẽ công bằng, để chấp nhận hoặc không chấp nhận yêu cầu, đề nghị của đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự và giải quyết các vấn đề khác có liên quan; c) Trong phần quyết định phải ghi rõ các căn cứ pháp luật, quyết định của Hội đồng xét xử về từng vấn đề phải giải quyết trong vụ án, về áp dụng biện pháp khẩ n cấp tạm thời, án phí, chi phí tố tụng và quyền kháng cáo đối với bản án; trườ ng hợp có quyết định phải thi hành ngay thì phải ghi rõ quyết định đ ó. 3. Khi xét xử lại vụ án mà bản án, quyết định đã bị hủy một phần hoặc toàn bộ theo quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm thì Tòa án phải giải quyết vấn đề tài sả n, nghĩa vụ đã được thi hành (nếu có) theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luậ t nhưng bị hủy và ghi rõ trong bản án.

Điều 267. Tuyên án

Hội đồng xét xử tuyên đọc bản án với sự có mặt của các đương sự, đại diện cơ quan, tổ chức và cá nhân khởi kiện. Trường hợp đương sự có mặt tạ i phiên tòa nhưng vắng mặt khi tuyên án hoặc vắng mặt trong trường hợp quy định tại khoản 4

Điều 268. Sửa chữa, bổ sung bản án

1. Sau khi tuyên án xong thì không được sửa chữa, bổ sung bản án, trừ trườ ng hợp phát hiện lỗi rõ ràng về chính tả, về số liệu do nhầm lẫn hoặ c tính toán sai. 2. Trường hợp cần sửa chữa, bổ sung bản án theo quy định tại khoản 1 Điề u này thì Thẩm phán phối hợp với các Hội thẩm nhân dân là thành viên Hội đồ ng xét xử đã tuyên bản án đó phải ra quyết định sửa chữa, bổ sung bản án và gửi ngay cho đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện, Viện kiểm sát cùng cấp và cơ quan thi hành án dân sự nếu bản án đã được gửi cho cơ quan thi hành án dân sự . Trường hợp Thẩm phán đã xét xử vụ án đó không còn đảm nhiệm chức vụ Thẩm phán tại Tòa án đã ra bản án đó thì Chánh án Tòa án thực hiện việc sửa chữ a, bổ sung bản án. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 33

Điều 269. Cấp trích lục bản án; giao, gửi bản án

1. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày kết thúc phiên tòa, các đươ ng sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện được Tòa án cấp trích lục bả n án. 2. Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày tuyên án, Tòa án phải giao hoặc gử i bản án cho các đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện và Viện kiể m sát cùng cấ p. 3. Bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật của Tòa án giải quyết vụ án dân sự bả o vệ quyền lợi người tiêu dùng do tổ chức xã hội tham gia bảo vệ ngườ i tiêu dùng khởi kiện phải được niêm yết công khai tại trụ sở Tòa án và công bố công khai trên một trong các báo hàng ngày của trung ương hoặc địa phương trong ba số liên tiế p. Bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật của Tòa án có liên quan đến trách nhiệ m bồi thường của Nhà nước phải được Tòa án cấp sơ thẩm gửi cho cơ quan quả n lý nhà nước có thẩm quyền về bồi thường nhà nướ c. Bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật của Tòa án có liên quan đến việc thay đổ i hộ tịch của cá nhân phải được Tòa án cấp sơ thẩm thông báo bằng văn bả n kèm theo trích lục bản án cho Ủy ban nhân dân nơi đã đăng ký hộ tịch của cá nhân đ ó theo quy định của Luật hộ tị ch. Thời hạn niêm yết, công bố, gửi bản án, thông báo quy định tại khoả n này là 05 ngày làm việc, kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luậ t. 4. Bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật của Tòa án được công bố trên Cổ ng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có), trừ bản án, quyết định của Tòa án có chứ a thông tin quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luật này. Phần thứ ba THỦ TỤC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN TẠI TÒA ÁN CẤP PHÚC THẨ M Chươ ng XV TÍNH CHẤT CỦA XÉT XỬ PHÚC THẨ M VÀ KHÁNG CÁO, KHÁNG NGHỊ BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM

Điều 270. Tính chất của xét xử phúc thẩm

Xét xử phúc thẩm là việc Tòa án cấp phúc thẩm trực tiếp xét xử lại vụ án mà bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị.

Điều 271. Người có quyền kháng cáo

Đương sự, người đại diện hợp pháp của đương sự, cơ quan, tổ chứ c, cá nhân khởi kiện có quyền kháng cáo bản án sơ thẩm, quyết định tạm đình chỉ giải quyế t vụ án dân sự, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm để yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết lại theo thủ tục phúc thẩm. 34 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015

Điều 272. Đơn kháng cáo

1. Khi thực hiện quyền kháng cáo, người kháng cáo phải làm đơn kháng cáo. Đơn kháng cáo phải có các nội dung chính sau đ ây: a) Ngày, tháng, năm làm đơ n kháng cáo; b) Tên, địa chỉ; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của ngườ i kháng cáo; c) Kháng cáo toàn bộ hoặc phần của bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩ m chưa có hiệu lực pháp luậ t; d) Lý do của việc kháng cáo và yêu cầu của người kháng cáo; đ) Chữ ký hoặc điểm chỉ của ngườ i kháng cáo. 2. Người kháng cáo là cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự có thể tự mình làm đơn kháng cáo. Tại mục tên, địa chỉ của người kháng cáo trong đơn phải ghi họ, tên, địa chỉ; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) củ a người kháng cáo. Ở phần cuối đơn kháng cáo, người kháng cáo phải ký tên hoặc điểm chỉ . 3. Người kháng cáo quy định tại khoản 2 Điều này nếu không tự mình kháng cáo thì có thể ủy quyền cho người khác đại diện cho mình kháng cáo. Tại mục tên, địa chỉ của người kháng cáo trong đơn phải ghi họ, tên, địa chỉ của người đại diệ n theo ủy quyền của người kháng cáo, của người kháng cáo ủy quyền kháng cáo; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của người kháng cáo ủy quyề n kháng cáo và văn bản ủy quyền. Ở phần cuối đơn kháng cáo, người đại diện theo ủ y quyền phải ký tên hoặc điểm chỉ . 4. Người đại diện theo pháp luật của đương sự là cơ quan, tổ chức có thể tự mình làm đơn kháng cáo. Tại mục tên, địa chỉ của người kháng cáo trong đơn phả i ghi tên, địa chỉ; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của đương sự là cơ quan, tổ chức; họ, tên, chức vụ của người đại diện theo pháp luật của đương sự là cơ quan, tổ chức. Ở phần cuối đơn kháng cáo, người đại diện theo pháp luật phả i ký tên và đóng dấu của cơ quan, tổ chức đó, trường hợp doanh nghiệ p kháng cáo thì việc sử dụng con dấu theo quy định của Luật doanh nghiệ p. Trường hợp người đại diện theo pháp luật của cơ quan, tổ chức ủy quyề n cho người khác kháng cáo thì tại mục tên, địa chỉ của người kháng cáo trong đơn phả i ghi họ, tên, địa chỉ của người đại diện theo ủy quyền, của đương sự là cơ quan, tổ chức ủy quyền; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của đương sự là cơ quan, tổ chức ủy quyền; họ, tên, chức vụ của người đại diện theo pháp luật của đương sự là cơ quan, tổ chức đó và văn bản ủy quyền. Ở phần cuối đơ n kháng cáo, người đại diện theo ủy quyền phải ký tên hoặc điểm chỉ. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 35 5. Người đại diện theo pháp luật của đương sự là người chưa thành niên, ngườ i mất năng lực hành vi dân sự có thể tự mình làm đơn kháng cáo. Tại mục tên, đị a chỉ của người kháng cáo trong đơn phải ghi họ, tên, địa chỉ của người đại diệ n theo pháp luật; họ, tên, địa chỉ của đương sự là người chưa thành niên, người mất nă ng lực hành vi dân sự. Ở phần cuối đơn kháng cáo, người đại diện theo pháp luật phả i ký tên hoặc điểm chỉ . Trường hợp người đại diện theo pháp luật của đương sự ủy quyền cho ngườ i khác đại diện cho mình kháng cáo thì tại mục tên, địa chỉ của ngườ i kháng cáo trong đơn phải ghi họ, tên, địa chỉ của người đại diện theo ủy quyền và văn bản ủ y quyền; họ, tên, địa chỉ của người đại diện theo pháp luật của đương sự ủy quyề n; họ, tên, địa chỉ của đương sự là người chưa thành niên, người mất năng lự c hành vi dân sự. Ở phần cuối đơn kháng cáo, người đại diện theo ủy quyền phải ký tên hoặc điểm chỉ . 6. Việc ủy quyền quy định tại các khoản 3, 4 và 5 Điều này phải đượ c làm thành văn bản có công chứng, chứng thực hợp pháp, trừ trường hợp văn bản ủ y quyền đó được lập tại Tòa án có sự chứng kiến của Thẩm phán hoặc người đượ c Chánh án Tòa án phân công. Trong văn bản ủy quyền phải có nội dung đương sự ủy quyền cho người đại diện theo ủy quyền kháng cáo bản án, quyết định tạm đ ình chỉ, đình chỉ giải quyết vụ án của Tòa án cấp sơ thẩ m. 7. Đơn kháng cáo phải được gửi cho Tòa án cấp sơ thẩm đã ra bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo. Trường hợp đơn kháng cáo được gửi cho Tòa án cấ p phúc thẩm thì Tòa án đó phải chuyển cho Tòa án cấp sơ thẩm để tiến hành các thủ tục cần thiết theo quy định của Bộ luậ t này. 8. Kèm theo đơn kháng cáo, người kháng cáo phải gửi tài liệu, chứng cứ bổ sung (nếu có) để chứng minh cho kháng cáo của mình là có căn cứ và hợp pháp.

Điều 273. Thời hạn kháng cáo

1. Thời hạn kháng cáo đối với bản án của Tòa án cấp sơ thẩm là 15 ngày, kể từ ngày tuyên án; đối với đương sự, đại diện cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân khởi kiệ n không có mặt tại phiên tòa hoặc không có mặt khi tuyên án mà có lý do chính đ áng thì thời hạn kháng cáo được tính từ ngày họ nhận được bản án hoặc bản án đượ c niêm yết. Đối với trường hợp đương sự, đại diện cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân khở i kiện đã tham gia phiên tòa nhưng vắng mặ t khi Tòa án tuyên án mà không có lý do chính đáng thì thời hạn kháng cáo được tính từ ngày tuyên án. 2. Thời hạn kháng cáo đối với quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết vụ án của Tòa án cấp sơ thẩm là 07 ngày, kể từ ngày đương sự, cơ quan, tổ chứ c, cá nhân khởi kiện nhận được quyết định hoặc kể từ ngày quyết định được niêm yế t theo quy định của Bộ luật này. 36 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 3. Trường hợp đơn kháng cáo được gửi qua dịch vụ bư u chính thì ngày kháng cáo được xác định căn cứ vào ngày tổ chức dịch vụ bưu chính nơi gửi đóng dấu ở phong bì. Trường hợp người kháng cáo đang bị tạ m giam thì ngày kháng cáo là ngày đơn kháng cáo được giám thị trại giam xác nhận.

Điều 274. Kiểm tra đơn kháng cáo

1. Sau khi nhận được đơn kháng cáo, Tòa án cấp sơ thẩm phải kiểm tra tính hợ p lệ của đơn kháng cáo theo quy định tại Điều 272 của Bộ luậ t này. 2. Trường hợp đơn kháng cáo quá hạn thì Tòa án cấp sơ thẩm yêu cầu ngườ i kháng cáo trình bày rõ lý do và xuất trình tài liệu, chứng cứ (nếu có) để chứ ng minh lý do nộp đơn kháng cáo quá hạn là chính đ áng. 3. Trường hợp đơn kháng cáo chưa đúng quy định tại Điều 272 của Bộ luậ t này thì Tòa án cấp sơ thẩm yêu cầu người kháng cáo làm lại hoặc sửa đổi, bổ sung đơ n kháng cáo. 4. Tòa án trả lại đơn kháng cáo trong các trường hợp sau đ ây: a) Người kháng cáo không có quyề n kháng cáo; b) Người kháng cáo không làm lại đơn kháng cáo hoặc không sửa đổi, bổ sung đơn kháng cáo theo yêu cầu của Tòa án quy định tại khoản 3 Điề u này. c) Trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 276 của Bộ luật này.

Điều 275. Kháng cáo quá hạn và xem xét kháng cáo quá hạn

1. Kháng cáo quá thời hạn quy định tại Điều 273 của Bộ luậ t này là kháng cáo quá hạn. Sau khi nhận được đơn kháng cáo quá hạn, Tòa án cấp sơ thẩm phải gửi đơn kháng cáo, bản tường trình của người kháng cáo về lý do kháng cáo quá hạ n và tài liệu, chứng cứ (nếu có) cho Tòa án cấp phúc thẩ m. 2. Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được đơn kháng cáo quá hạ n và tài liệu, chứng cứ kèm theo, Tòa án cấp phúc thẩm thành lập Hội đồng gồm ba Thẩ m phán để xem xét kháng cáo quá hạn. Phiên họp xem xét kháng cáo quá hạn phả i có sự tham gia của đại diện Viện kiểm sát cùng cấp và người kháng cáo quá hạ n. Trường hợp người kháng cáo, Kiểm sát viên vắng mặt thì Tòa án vẫn tiế n hành phiên họ p. 3. Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ có liên quan đến việc kháng cáo quá hạn, ý kiế n của người kháng cáo quá hạn, đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Hội đồ ng xét kháng cáo quá hạn quyết định theo đa số về việc chấp nhận hoặc không chấp nhậ n việc kháng cáo quá hạn và phải ghi rõ lý do của việc chấp nhận hoặc không chấ p nhận trong quyết định. Tòa án cấp phúc thẩm phải gửi quyết định cho ngườ i kháng cáo quá hạn, Tòa án cấp sơ thẩm và Viện kiểm sát cùng cấp; nếu Tòa án cấ p phúc thẩm chấp nhận việc kháng cáo quá hạn thì Tòa án cấp sơ thẩm phải tiế n hành các thủ tục do Bộ luật này quy định. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 37

Điều 276. Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm

1. Sau khi chấp nhận đơn kháng cáo hợp lệ, Tòa án cấp sơ thẩm phả i thông báo cho người kháng cáo biết để họ nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm theo quy đị nh của pháp luật, nếu họ không thuộc trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiề n tạm ứng án phí phúc thẩ m. 2. Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo của Tòa án về việ c nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, người kháng cáo phải nộp tiền tạm ứ ng án phí phúc thẩm và nộp cho Tòa án cấp sơ thẩm biên lai thu tiền tạm ứ ng án phí phúc thẩm. Hết thời hạn này mà người kháng cáo không nộp tiền tạm ứ ng án phí phúc thẩm thì được coi là từ bỏ việc kháng cáo, trừ trường hợp có lý do chính đ áng. Trường hợp sau khi hết thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo củ a Tòa án về việc nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, người kháng cáo mới nộ p cho Tòa án biên lai thu tiền tạm ứng án phí phúc thẩ m mà không nêu rõ lý do thì Tòa án cấp sơ thẩm yêu cầu người kháng cáo trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được yêu cầu của Tòa án phải có văn bản trình bày lý do chậm nộ p biên lai thu tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nộp cho Tòa án cấp sơ thẩm để đưa vào hồ sơ vụ án. Trường hợp này được xử lý theo thủ tục xem xét kháng cáo quá hạn.

Điều 277. Thông báo về việc kháng cáo

1. Sau khi chấp nhận đơn kháng cáo hợp lệ, Tòa án cấp sơ thẩm phả i thông báo ngay bằng văn bản cho Viện kiểm sát cùng cấp và đương sự có liên quan đế n kháng cáo biết về việc kháng cáo kèm theo bản sao đơn kháng cáo, tài liệu, chứ ng cứ bổ sung mà người kháng cáo gửi kèm đơ n kháng cáo. 2. Đương sự có liên quan đến kháng cáo được thông báo về việ c kháng cáo có quyền gửi văn bản nêu ý kiến của mình về nội dung kháng cáo cho Tòa án cấ p phúc thẩm. Văn bản nêu ý kiến của họ được đưa vào hồ sơ vụ án.

Điều 278. Kháng nghị của Viện kiểm sát

Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp và cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị bản án sơ thẩm, quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự, quyết định đ ình chỉ giải quyết vụ án dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm để yêu cầu Tòa án cấ p phúc thẩm giải quyết lại theo thủ tục phúc thẩm.

Điều 279. Quyết định kháng nghị của Viện kiểm sát

1. Quyết định kháng nghị của Viện kiểm sát phải bằng văn bản và có các nộ i dung chính sau đ ây: a) Ngày, tháng, năm ra quyết định kháng nghị và số của quyết định kháng nghị ; b) Tên của Viện kiểm sát ra quyết định kháng nghị ; c) Kháng nghị toàn bộ hoặc phần của bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật; 38 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 d) Lý do của việc kháng nghị và yêu cầu của Viện kiểm sát; đ) Họ, tên của người ký quyết định kháng nghị và đóng dấu của Viện kiể m sát ra quyết định kháng nghị . 2. Quyết định kháng nghị phải được gửi ngay cho Tòa án cấp sơ thẩm đ ã ra bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng nghị để Tòa án cấp sơ thẩm tiến hành các thủ tục do Bộ luật này quy định và gửi hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp phúc thẩm theo quy định tại Điều 283 của Bộ luậ t này. 3. Kèm theo quyết định kháng nghị là tài liệu, chứng cứ bổ sung (nếu có) để chứng minh cho kháng nghị của Viện kiểm sát là có căn cứ và hợp pháp.

Điều 280. Thời hạn kháng nghị

1. Thời hạn kháng nghị đối với bản án của Tòa án cấp sơ thẩm của Viện kiể m sát cùng cấp là 15 ngày, của Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là 01 tháng, kể từ ngày tuyên án. Trường hợp Kiểm sát viên không tham gia phiên tòa thì thời hạ n kháng nghị tính từ ngày Viện kiểm sát cùng cấp nhận được bả n án. 2. Thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát cùng cấp đối với quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án của Tòa án cấp sơ thẩ m là 07 ngày, của Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là 10 ngày, kể từ ngày Viện kiểm sát cùng cấ p nhận được quyết đị nh. 3. Khi Tòa án nhận được quyết định kháng nghị của Viện kiểm sát mà quyết định kháng nghị đó đã quá thời hạn quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điề u này thì Tòa án cấp sơ thẩm yêu cầu Viện kiểm sát giải thích bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Điều 281. Thông báo về việc kháng nghị

1. Viện kiểm sát ra quyết định kháng nghị phải gửi ngay quyết đị nh kháng nghị cho đương sự có liên quan đến kháng nghị . 2. Người được thông báo về việc kháng nghị có quyền gửi văn bản nêu ý kiế n của mình về nội dung kháng nghị cho Tòa án cấp phúc thẩm. Văn bản nêu ý kiế n của họ được đưa vào hồ sơ vụ án.

Điều 282. Hậu quả của việc kháng cáo, kháng nghị

1. Bản án sơ thẩm, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm hoặc những phần bả n án sơ thẩm, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị thì chưa được đưa ra thi hành, trừ trường hợp pháp luật quy đị nh cho thi hành ngay. 2. Bản án sơ thẩm, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm hoặc những phần bả n án sơ thẩm, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm thì có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạ n kháng cáo, kháng nghị. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 39

Điều 283. Gửi hồ sơ vụ án và kháng cáo, kháng nghị

Tòa án cấp sơ thẩm phải gửi hồ sơ vụ án, đơn kháng cáo, quyết đị nh kháng nghị và tài liệu, chứng cứ bổ sung kèm theo cho Tòa án cấp phúc thẩm trong thờ i hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày: 1. Hết thời hạn kháng nghị . 2. Hết thời hạn kháng cáo, người kháng cáo đã nộp cho Tòa án cấp sơ thẩ m biên lai thu tiền tạm ứng án phí phúc thẩm.

Điều 284. Thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị

1. Trường hợp chưa hết thời hạn kháng cáo theo quy định tại Điều 273 của Bộ luật này thì người đã kháng cáo có quyền thay đổi, bổ sung kháng cáo mà không bị giới hạn bởi phạm vi kháng cáo ban đầ u. Trường hợp chưa hết thời hạn kháng nghị theo quy định tại Điều 280 của Bộ luật này thì Viện kiểm sát đã kháng nghị có quyền thay đổi, bổ sung kháng nghị mà không bị giới hạn bởi phạm vi kháng nghị ban đầ u. 2. Trước khi bắt đầu phiên tòa hoặc tại phiên tòa phúc thẩm, ngườ i kháng cáo có quyền thay đổi, bổ sung kháng cáo, Viện kiểm sát đã kháng nghị có quyền thay đổi, bổ sung kháng nghị, nhưng không được vượt quá phạ m vi kháng cáo, kháng nghị ban đầu, nếu thời hạn kháng cáo, kháng nghị đã hế t. 3. Trước khi bắt đầu phiên tòa hoặc tại phiên tòa phúc thẩm, ngườ i kháng cáo có quyền rút kháng cáo, Viện kiểm sát đã kháng nghị hoặc Viện kiểm sát cấ p trên trực tiếp có quyền rút kháng nghị . Tòa án cấp phúc thẩm đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với những phần của vụ án mà người kháng cáo đã rút kháng cáo hoặc Viện kiểm sát đã rút kháng nghị . Việc đình chỉ xét xử phúc thẩm trước khi mở phiên tòa do Thẩm phán chủ tọ a phiên tòa quyết định, tại phiên tòa do Hội đồng xét xử quyết đị nh. 4. Việc thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị trước khi mở phiên tòa phải được lập thành văn bản và gửi cho Tòa án cấp phúc thẩm. Tòa án cấ p phúc thẩm phải thông báo cho các đương sự về việc thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị, thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp về việc thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo. Việc thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị tại phiên tòa phải đượ c ghi vào biên bản phiên tòa. Chươ ng XVI CHUẨN BỊ XÉT XỬ PHÚC THẨM

Điều 285. Thụ lý vụ án để xét xử phúc thẩm

1. Ngay sau khi nhận được hồ sơ vụ án, kháng cáo, kháng nghị và tài liệ u, chứng cứ kèm theo, Tòa án cấp phúc thẩm phải vào sổ thụ lý. 40 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày thụ lý vụ án, Tòa án phả i thông báo bằng văn bản cho các đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện và Việ n kiểm sát cùng cấp về việc Tòa án đã thụ lý vụ án và thông báo trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nế u có). 2. Chánh án Tòa án cấp phúc thẩm thành lập Hội đồng xét xử phúc thẩ m và phân công một Thẩm phán làm chủ tọa phiên tòa.

Điều 286. Thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm

1. Trong thời hạn 02 tháng, kể từ ngày thụ lý vụ án, tùy từng trường hợ p, Tòa án cấp phúc thẩm ra một trong các quyết định sau đ ây: a) Tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án; b) Đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án; c) Đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm. Đối với vụ án có tính chất phức tạp hoặc do sự kiện bất khả kháng, trở ngạ i khách quan thì Chánh án Tòa án cấp phúc thẩm có thể quyết định kéo dài thời hạ n chuẩn bị xét xử, nhưng không đượ c quá 01 tháng. 2. Trong thời hạn 01 tháng, kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử , Tòa án phải mở phiên tòa phúc thẩm; trường hợp có lý do chính đáng thì thời hạ n này là 02 tháng. 3. Trường hợp có quyết định tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án thì thời hạ n chuẩn bị xét xử phúc thẩm được tính lại kể từ ngày quyết định tiếp tục giải quyế t vụ án của Tòa án có hiệu lực pháp luậ t. 4. Thời hạn quy định tại Điều này không áp dụng đối với vụ án xét xử phúc thẩm theo thủ tục rút gọn, vụ án có yếu tố nước ngoài.

Điều 287. Cung cấp tài liệu, chứng cứ trong giai đoạn chuẩn bị xét xử

phúc thẩm 1. Đương sự được quyền bổ sung tài liệu, chứng cứ sau đây trong giai đoạ n chuẩn bị xét xử phúc thẩ m: a) Tài liệu, chứng cứ mà Tòa án cấp sơ thẩm đã yêu cầu giao nộp nhưng đươ ng sự không cung cấp, giao nộp được vì có lý do chính đ áng; b) Tài liệu, chứng cứ mà Tòa án cấp sơ thẩm không yêu cầu đương sự giao nộ p hoặc đương sự không thể biết được trong quá trình giải quyết vụ việc theo thủ tụ c sơ thẩ m. 2. Thủ tục giao nộp tài liệu, chứng cứ được thực hiện theo quy định tại Điề u 96 của Bộ luật này. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 41

Điều 288. Tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án

1. Trường hợp Tòa án cấp phúc thẩm ra quyết định tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án thì hậu quả của việc tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm và việc tiếp tụ c xét xử phúc thẩm được thực hiện theo quy định tại các điều 214, 215 và 216 của Bộ luậ t này. 2. Quyết định tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án có hiệu lự c thi hành ngay và được gửi ngay cho đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện, Viện kiể m sát cùng cấp.

Điều 289. Đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án

1. Tòa án cấp phúc thẩm ra quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án hoặ c một phần vụ án trong các trường hợp sau đ ây: a) Các trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 217 của Bộ luậ t này; b) Người kháng cáo rút toàn bộ kháng cáo hoặc Viện kiểm sát rút toàn bộ kháng nghị ; c) Người kháng cáo rút một phần kháng cáo hoặc Viện kiểm sát rút một phầ n kháng nghị ; d) Các trường hợp khác theo quy định của pháp luậ t. 2. Trường hợp người kháng cáo rút toàn bộ kháng cáo hoặc Viện kiể m sát rút toàn bộ kháng nghị trước khi Tòa án cấp phúc thẩm ra quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm thì Thẩm phán được phân công làm chủ tọa phiên tòa ra quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm; trường hợp người kháng cáo rút toàn bộ kháng cáo, Viện kiểm sát rút toàn bộ kháng nghị sau khi Tòa án cấp phúc thẩm ra quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm thì Hội đồng xét xử phúc thẩm ra quyết định đ ình chỉ xét xử phúc thẩ m. Trong các trường hợp này, bản án, quyết định sơ thẩm có hiệu lực pháp luật từ ngày Tòa án cấp phúc thẩm ra quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩ m. 3. Trường hợp người kháng cáo rút một phần kháng cáo hoặc Viện kiể m sát rút một phần kháng nghị thì Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định về việc ngườ i kháng cáo rút một phần kháng cáo, Viện kiểm sát rút một phần kháng nghị và quyết định đình chỉ xét xử phần kháng cáo, kháng nghị đó trong bản án phúc thẩ m. 4. Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án có hiệu lự c thi hành ngay và phải được gửi ngay cho đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện, Viện kiể m sát cùng cấp.

Điều 290. Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm

1. Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm phải có các nội dung chính sau đ ây: a) Các nội dung quy định tại các điểm a, b, c, d, g, h và i khoản 1 Điều 220 củ a Bộ luật này; 42 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 b) Họ, tên Thẩm phán, Thư ký Tòa án; họ, tên Thẩm phán dự khuyết (nế u có); c) Họ, tên, tư cách tham gia tố tụng của ngườ i kháng cáo; d) Viện kiểm sát kháng nghị (nếu có); đ) Họ, tên Kiểm sát viên tham gia phiên tòa; họ, tên Kiểm sát viên dự khuyế t (nế u có). 2. Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm phải được gửi cho đương sự , Viện kiểm sát cùng cấp trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định.

Điều 291. Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời

Trong thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm, Tòa án cấp phúc thẩm có quyề n quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời quy định tạ i Chương VIII của Bộ luật này.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 292. Chuyển hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát nghiên cứu

1. Tòa án cấp phúc thẩm phải chuyển hồ sơ vụ án cùng với quyết định đưa vụ án ra xét xử cho Viện kiểm sát cùng cấp nghiên cứ u. 2. Thời hạn nghiên cứu hồ sơ của Viện kiểm sát cùng cấp là 15 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ vụ án; hết thời hạn đó, Viện kiểm sát phải trả hồ sơ vụ án cho Tòa án. Chươ ng XVII THỦ TỤC XÉT XỬ PHÚC THẨ M Mụ c 1 THỦ TỤC BẮT ĐẦU PHIÊN TÒA PHÚC THẨM

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 293. Phạm vi xét xử phúc thẩm

Tòa án cấp phúc thẩm chỉ xem xét lại phần của bản án sơ thẩm, quyết định củ a Tòa án cấp sơ thẩm có kháng cáo, kháng nghị hoặc có liên quan đến việ c xem xét nội dung kháng cáo, kháng nghị.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 294. Những người tham gia phiên tòa phúc thẩm

1. Người kháng cáo, đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việ c giải quyết kháng cáo, kháng nghị và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải được triệu tập tham gia phiên tòa. Tòa án có thể triệu tập nhữ ng người tham gia tố tụng khác tham gia phiên tòa nếu xét thấy cần thiết cho việc giả i quyết kháng cáo, kháng nghị . 2. Kiểm sát viên Viện kiểm sát cùng cấp tham gia phiên tòa phúc thẩm. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 43

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 295. Tạm đình chỉ, đình chỉ xét xử phúc thẩm tại phiên tòa

Tại phiên tòa phúc thẩm, việc tạm đình chỉ, đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án được thực hiện theo quy định tại Điều 288 và Điều 289 của Bộ luật này.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 296. Hoãn phiên tòa phúc thẩm

1. Kiểm sát viên được phân công tham gia phiên tòa phúc thẩm vắng mặ t thì Hội đồng xét xử vẫn tiến hành xét xử, không hoãn phiên tòa, trừ trường hợp Việ n kiểm sát có kháng nghị phúc thẩ m. 2. Người kháng cáo, người không kháng cáo nhưng có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc kháng cáo, kháng nghị, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củ a họ được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ nhất mà vắng mặt thì phả i hoãn phiên tòa. Trường hợp họ có đơn đề nghị xét xử vắng mặt thì Tòa án tiế n hành phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt họ . 3. Người kháng cáo được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vắng mặt thì bị coi như từ bỏ việc kháng cáo và Tòa án đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với yêu cầ u kháng cáo của người đó, trừ trường hợp người đó đề nghị xét xử vắng mặ t thì Tòa án tiến hành phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt họ . Trường hợp người kháng cáo vắng mặt vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngạ i khách quan thì phả i hoãn phiên tòa. Trường hợp có nhiều người kháng cáo, trong đó có người kháng cáo đượ c Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vắng mặt nhưng không có đơn đề nghị xét xử vắng mặt thì coi như người đó từ bỏ việc kháng cáo và Tòa án đưa vụ án ra xét xử . Trong phần quyết định của bản án, Tòa án đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với phầ n kháng cáo của người kháng cáo vắng mặt đ ó. Người không kháng cáo nhưng có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việ c kháng cáo, kháng nghị và những người tham gia tố tụng khác đã được Tòa án triệ u tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì Tòa án tiến hành xét xử vụ án. 4. Thời hạn hoãn phiên tòa và quyết định hoãn phiên tòa phúc thẩm được thự c hiện theo quy định tại Điều 233 của Bộ luật này.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 297. Chuẩn bị khai mạc phiên tòa phúc thẩm và thủ tục bắt đầ

u phiên tòa phúc thẩm Chuẩn bị khai mạc phiên tòa phúc thẩm và thủ tục bắt đầu phiên tòa phúc thẩm được thực hiện theo quy định tại các điều 237, 239, 240, 241 và 242 của Bộ luậ t này.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 298. Hỏi về việc kháng cáo, kháng nghị và xử lý việc thay đổ

i kháng cáo, kháng nghị tại phiên tòa 1. Sau khi kết thúc thủ tục bắt đầu phiên tòa phúc thẩm thì một thành viên củ a Hội đồng xét xử phúc thẩm công bố nội dung vụ án, quyết định của bản án sơ thẩ m và nội dung kháng cáo, kháng nghị. 44 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 2. Chủ tọa phiên tòa hỏi về các vấn đề sau đ ây: a) Hỏi nguyên đơn có rút đơn khởi kiệ n hay không; b) Hỏi người kháng cáo, Kiểm sát viên có thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị hay không; c) Hỏi các đương sự có thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án hay không. 3. Trường hợp người kháng cáo rút một phần kháng cáo, Viện kiểm sát rút mộ t phần kháng nghị thì Tòa án chấp nhận việc rút kháng cáo, kháng nghị. Trường hợ p người kháng cáo, Viện kiểm sát bổ sung nội dung mới vượt quá phạ m vi kháng cáo, kháng nghị ban đầu thì Tòa án không xem xét nội dung đó.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 299. Nguyên đơn rút đơn khởi kiện trước khi mở phiên tòa hoặc tạ

i phiên tòa phúc thẩm 1. Trước khi mở phiên tòa hoặc tại phiên tòa phúc thẩm, nếu nguyên đơn rút đơn khởi kiện thì Hội đồng xét xử phúc thẩm phải hỏi bị đơn có đồ ng ý hay không và tuỳ từng trường hợp mà giải quyết như sau: a) Bị đơn không đồng ý thì không chấp nhận việc rút đơn khởi kiện của nguyên đơ n; b) Bị đơn đồng ý thì chấp nhận việc rút đơn khởi kiện của nguyên đơn. Hội đồng xét xử phúc thẩm ra quyết định hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án. Trong trường hợp này, các đương sự vẫn phải chịu án phí sơ thẩm theo quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm và phải chịu một nửa án phí phúc thẩm theo quy đị nh của pháp luậ t. 2. Trường hợp Hội đồng xét xử phúc thẩm ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều này thì nguyên đơn có quyền khởi kiệ n lại vụ án theo thủ tục do Bộ luật này quy định.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 300. Công nhận sự thỏa thuận của các đương sự tại phiên tòa phúc thẩm

1. Tại phiên tòa phúc thẩm, nếu các đương sự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án và thỏa thuận của họ là tự nguyện, không vi phạm điều cấ m của luật và không trái đạo đức xã hội thì Hội đồng xét xử phúc thẩm ra bả n án phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm, công nhận sự thỏa thuận của các đương sự . 2. Các đương sự tự thỏa thuận với nhau về việc chịu án phí sơ thẩm, nế u không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định theo quy định của pháp luật. Mụ c 2 TRANH TỤNG TẠI PHIÊN TÒA PHÚC THẨM

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 301. Nội dung và phương thức tranh tụng tại phiên tòa phúc thẩm

Nội dung và phương thức tranh tụng tại phiên tòa phúc thẩm được thực hiệ n theo quy định tại Điều 247 của Bộ luật này. CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 45

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 302. Trình bày của đương sự, Kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm

Trường hợp có đương sự vẫn giữ kháng cáo, Viện kiểm sát vẫn giữ kháng nghị thì việc trình bày tại phiên tòa phúc thẩm được tiến hành như sau: 1. Trình bày kháng cáo, kháng nghị : a) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ngườ i kháng cáo trình bày nội dung kháng cáo, căn cứ của việc kháng cáo. Người kháng cáo có quyền bổ sung ý kiế n. Trường hợp tất cả đương sự đều kháng cáo thì việc trình bày được thực hiệ n theo thứ tự người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơ n kháng cáo và nguyên đơn; người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn kháng cáo và bị đơn; người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan kháng cáo và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; b) Trường hợp chỉ có Viện kiểm sát kháng nghị thì Kiểm sát viên trình bày về nội dung kháng nghị, căn cứ của việc kháng nghị. Trường hợp vừ a có kháng cáo, vừa có kháng nghị thì các đương sự trình bày về nội dung kháng cáo và các căn cứ của việc kháng cáo trước, sau đó Kiểm sát viên trình bày về nội dung kháng nghị và các căn cứ của việc kháng nghị ; c) Trường hợp đương sự không có người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp cho mình thì họ tự trình bày ý kiến về nội dung kháng cáo và đề nghị củ a mình. 2. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự khác có liên quan đến kháng cáo, kháng nghị trình bày ý kiến về nội dung kháng cáo, kháng nghị. Đương sự có quyền bổ sung ý kiế n. 3. Tại phiên tòa phúc thẩm, đương sự, Kiểm sát viên có quyền xuất trình bổ sung tài liệu, chứng cứ.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 303. Thủ tục hỏi và công bố tài liệu, chứng cứ, xem xét vật chứng tạ

i phiên tòa phúc thẩm 1. Thủ tục hỏi những người tham gia tố tụng và công bố tài liệu, chứng cứ , xem xét vật chứng quy định tại Điều 287 của Bộ luật này tại phiên tòa phúc thẩm được thực hiện như tại phiên tòa sơ thẩ m. 2. Việc hỏi được thực hiện đối với những vấn đề thuộc phạm vi xét xử phúc thẩm quy định tại Điều 293 của Bộ luật này.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 304. Tạm ngừng phiên tòa phúc thẩm

Việc tạm ngừng phiên tòa phúc thẩm được thực hiện theo quy định tại Điề u 259 của Bộ luật này.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 305. Tranh luận tại phiên tòa phúc thẩm

1. Tại phiên tòa phúc thẩm, đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của đương sự chỉ được tranh luận về những vấn đề thuộc phạm vi xét xử phúc thẩm và đã được hỏi tại phiên tòa phúc thẩm. 46 CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 2. Trình tự tranh luận đối với kháng cáo được thực hiện như sau: a) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ngườ i kháng cáo trình bày. Người kháng cáo có quyền bổ sung ý kiế n; b) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự tranh luận, đối đáp. Đương sự có quyền bổ sung ý kiế n; c) Khi xét thấy cần thiết, Hội đồng xét xử có thể yêu cầu các đương sự tranh luận bổ sung về những vấn đề cụ thể để làm căn cứ giải quyết vụ án. 3. Trình tự tranh luận đối với kháng nghị được thực hiện như sau: a) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phát biểu về tính hợ p pháp, tính có căn cứ của kháng nghị. Đương sự có quyền bổ sung ý kiế n; b) Kiểm sát viên phát biểu ý kiến về những vấn đề mà người bảo vệ quyề n và lợi ích hợp pháp của đương sự, đương sự đ ã nêu. 4. Trường hợp đương sự không có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củ a mình thì họ tự mình tranh luậ n. 5. Trường hợp vắng mặt một trong các đương sự và người tham gia tố tụ ng khác thì chủ tọa phiên tòa phải công bố lời khai của họ để trên cơ sở đó các đươ ng sự có mặt tại phiên tòa tranh luận và đối đáp.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 306. Phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm

Sau khi kết thúc việc tranh luận và đối đáp, Kiểm sát viên phát biểu ý kiến củ a Viện kiểm sát về việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án dân sự ở giai đoạn phúc thẩ m. Ngay sau khi kết thúc phiên tòa, Kiểm sát viên phải gửi văn bản phát biểu ý kiế n cho Tòa án để lưu vào hồ sơ vụ án.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 307. Nghị án và tuyên án

Việc nghị án, trở lại việc hỏi và tranh luận, thời gian nghị án, tuyên án, sửa chữ a, bổ sung bản án phúc thẩm được thực hiện như thủ tục xét xử sơ thẩm.

Chương VIII của Bộ luật này.

Điều 308. Thẩm quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm

Hội đồng xét xử phúc thẩm có quyền sau đ ây: 1. Giữ nguyên bản án sơ thẩ m; 2. Sửa bản án sơ thẩ m; 3. Hủy bản án sơ thẩm, hủy một phần bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩ m; 4. Hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án; 5. Đình chỉ xét xử phúc thẩm; CÔNG BÁO/Số 1253 + 1254/Ngày 29-12-2015 47 6. Tạm đình chỉ việc giải quyết vụ án khi có văn bản củ a Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật có dấu hiệu trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội,

Trích dẫn văn bản (4 chuẩn)Mở

Luật 92/2015/QH13 ngày 25/11/2015 về "Bộ Luật Tố tụng dân sự". Truy cập tại: https://vietlex.vn/van-ban/doc_183189.

báo chí, pháp lý

Trích dẫn cho báo chí, học thuật, luật học QT, LaTeX. Click để chuyển định dạng.

⚠️ Báo lỗi văn bản

Phát hiện sai số hiệu, sai ngày, thiếu nội dung? Click để soạn email báo về VietLex.

Văn bản cùng lĩnh vực - Dân sự

Xem tất cả →

Dòng thời gian hiệu lực

Các văn bản sửa đổi, thay thế hoặc bãi bỏ liên quan — theo nguồn chính thống đã xác minh. Đối chiếu bản gốc khi áp dụng.

25/11/2015
Ban hành · 92/2015/QH13
13/11/2008Bị sửa đổi, bổ sung bởi
0325/LUAT — Luật ĐA DẠNG SINH HỌC
25/06/2015Bị sửa đổi, bổ sung bởi
0410/LUAT — Luật TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG BIỂN VÀ HẢI ĐẢO
25/06/2015Bị sửa đổi, bổ sung bởi
253/Ng — Luật TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG BIỂN VÀ HẢI ĐẢO
23/11/2015Bị sửa đổi, bổ sung bởi
220/Ng — Luật KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN
19/06/2017Bị sửa đổi, bổ sung bởi
224/Ng — Luật THỦY LỢI
21/02/2025Bị sửa đổi, bổ sung bởi
02/VBHN-VPQH — Văn bản hợp nhất số 02/VBHN-VPQH Luật Năng lượng nguyên tử
15/08/2025Bị sửa đổi, bổ sung bởi
56/VBHN-VPQH — VĂN BẢN HỢP NHẤT SỐ 56/VBHN-VPQH TIÊU CHUẨN VÀ QUY CHUẨN KỸ THUẬT
05/09/2025Bị sửa đổi, bổ sung bởi
140/VBHN-VPQH — Văn bản hợp nhất số 140/VBHN-VPQH Giáo dục quốc phòng và an ninh
10/04/2026Bị sửa đổi, bổ sung bởi
99/VBHN-VPQH — Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo

Văn bản liên quan

Nguồn: mạng tri thức VietLex (liên kết trích tự động từ văn bản chính thống)

Bị sửa đổi, bổ sung bởi (9)

Là căn cứ của (2)

Được dẫn chiếu bởi (1)

34/2024/QH15
Luật Tổ chức Tòa án nhân dân